Belgisch Publiekrecht
Inleiding
Recht = Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en
via sancties afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of
herstel van de orde in de samenleving
Het recht heeft als doel om regels op te maken die orde in de samenleving
scheppen als er geen regels zijn, is een mensenleven weinig waart (sterkste
zou altijd winnen)
- Ervoor zorgen dat alles eerlijk verloopt
Het recht is een systeem en vertoont dus een onderlinge samenhang
- Eigen begrippenkader iedereen moet weten wat een bepaalde term
betreft = iedereen moet het begrijpen
- Ook een onderliggende basiswaarden
o Rechtszekerheid = gelijke gevallen moeten op gelijk wijze
behandeld worden
Een bepaalde wet moet op iedereen van toepassing zijn
o Maar niet iedereen kan aan de zelfde regels onderworpen worden
Bilijkheid
Bepaalde mensen moeten bv. minder belastingen betalen dan
anderen o.b.v. hun inkomen
o De twee moeten elkaar in evenwicht houden
Het recht kan afgedwongen worden !!!
- Deze afgedwongen regels zijn niet hetzelfde als morele of godsdienstige
regels
o Bv. Ik ben vegetariër en eet 1 keer een hamburger krijg je geen
boete voor
- Wanneer je een rechtsregel overtreedt kan de overheid deze afdwingen
door een straf te voorzien
Recht probeert de maatschappij te ordenen, evoluties te scheppen
- De orde gaat wetten en regels creëren bedoeld om de maatschappij te
ordenen
- Hier komt een reactie op van de maatschappij
- En deze druk heeft dan weer invloed op het recht
o Bv. een wet toch niet invoeren als gevolg van een staking of hevige
reactie van het publiek
Recht kan ook opgedeeld worden in het hoogste onderscheid (= Summa
Divisio)
- Privaatrecht
o Tussen individuen
o Of tussen rechtspersonen (VZW bv?)
o Rechtstakken:
Erfrecht
, Contractrecht
Huwelijksrecht
- Publiekrecht
o Tussen overheden en individuen/organisaties
o Of tussen overheden
o Rechtstakken:
Staatsrecht en bestuursrecht, mensenrecht,
Veel rechtstakken bevinden zich ook tussen de twee niet makkelijk te
onderscheiden (bv. Arbeidscontract)
De kernboodschap van het vak: België is een meer gelaagde, democratische
rechtsstaat in Europa
Deel I: Krachtlijnen
1. De Belgische staat
Staat heeft publiekrechtelijke context Hoe kunnen staten ontstaan?
1) Oorspronkelijk ontstaan:
- Stuk grond dat van niemand was kopen er een stad opbouwen blijven
uitbreiden tot het een land is
- Niet meer mogelijk nu er is geen ongeclaimd land meer op de wereld
(buiten Zuidpool)
2) Afgeleid ontstaan (nu)
- Dekolonisatie = gekoloniseerde staten die afscheuren van de bezetter en
onafhankelijk worden
o Bv: Congo
- Secessie = wanneer een deel van een land zich wil afsplitsen van een
land
o Een deel van het volk voelt zich niet verwant met het land
o Bv. Catalonië, ook België is afgesplitst van het KDN
o Een heel lang en moeizaam proces
- Dismembratio = “uiteenvallen” wanneer een staat uiteenvalt in
meerdere aparte staten
o Bv. Tsjechoslowakije
- Fusie = 2 of meer afzonderlijke staten die 1 staat worden
o Eenmaking van Duitsland
1.1 Het ontstaan van België
Congres van Wenen (1814):
- Napoleon was verslagen Naar Elba
- De overwinnende landen gingen rond de tafel zitten om een plan voor EU
uit te tekenen om zo eeuwige vrede te creëren
- = Frankrijk moest ingedamd worden:
o Bufferstaten rond Frankrijk oprichten
o Vorstendom Nederland in het Noorden was te klein en moest dus
groter en sterker worden
, o Stuk van Frankrijk aan Nederland plakken + Luxemburg + Duitse
Provincies Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815)
onder leiding van koning Willem I
Had een standbeeld in Gent
Gent: notoir Orangist = pro Nederlands bewind
Zuidelijke provincies waren niet tevreden:
- Willem I was zeer autoritair
- Economische tegenstellingen: handel (noord) vs. Industrie (zuid)
- Politieke ondervertegenwoordiging van de Zuidelijke provincie
- Inmenging Kerk: protestants (noord) vs. Katholiek (zuid)
- Beknotting persvrijheid
- Toen ook Taalconflict
o Noorden = Nederlandstalig
o Zuiden = Franstalig
Monsterverbond van de Zuidelijke elites:
- De twee grote groepen (Katholieken en Liberalen uit het Zuiden) sloegen
de handen in elkaar en gaven tegengas tegen Willem I
= Spanningen bleven oplopen
- Onafhankelijkheidstrijd barst los
- Het huidig beleid moest veranderen
- Gebeurde niet
De Stomme van Portici:
- Opera in het teken van Willem I
- Liedje tijdens opera raakt een gevoelige snaar bij de pro revolutionairen
- Zuidelijke mensen komen op straat na de opera en beginnen een
“revolutie” 4 oktober 1830 = Onafhankelijkheid Nog niet juridisch
bindend
Belgische grondwet:
= grotendeels ontstaan tijdens de periode van conflict met VK der N
- Kozen alle tegenstellingen van wat Willem I koos
- Nog steeds vandaag de dag zijn er dingen van toen die erin staan
1.2 België als staat
Voorwaarden om van een staat te spreken: (Verdrag van Montevideo)
1) Permanente bevolking:
o Bevolking moet min of meer vaststaan
o Nationaliteit is een teken dat je als individu tot een bepaalde staat
behoort
o Verandert continue:
Migratiestromen
Geboortes of sterfgevallen
, 2) Afgebakend gebied:
o Als staat moet je kunnen zeggen “dit gebied is van mij”
o Het grondgebied van België werd in 1843 vastgelegd (Verdrag van
Maastricht)
o Kan ook veranderen (Artikel 7)
Bv. door verandering op natuurlijk vlak (rivier of berg die
verschuift)
Kan ook conflict over bestaan (Bv. De Krim)
3) Effectieve overheid:
o Taken van een staat uitoefenen
Wetgeving opmaken, rechtspraak uitvoeren, bevolking
vertegenwoordigen
o Nationale (federale) overheden, deelstatelijke overheid (Vlaamse
overheid) en lokale overheden
4) Onafhankelijkheid:
o U land moet de kerntaken zelfstandig kunnen uitvoeren zonder hulp
van anderen
o Verdragen en diplomatieken, … kunnen aangaan
5) Internationale erkenning niet echt een juridische voorwaarde (wel
belangrijke declaratieve voorwaarde):
o Andere landen moeten u land ook erkennen als juridische staat
o Andere landen bevestigen het bestaan dan van je land
Eenzijdig en niet verplicht
Bv. Kosovo en Palestina worden niet door alle landen erkend
(vaak om geopolitiek redenen)
o Staten worden erkent, niet regeringen
Anders zou er bij elke verkiezingen een nieuwe erkenning
moeten plaatsvinden
Erkenning van België = Verdrag van Londen (1839)
- Nederland erkende pas later dan andere grootmachten
o Dit had te maken met de oorlog tussen het Noorden en het Zuiden
1.3 Gevolgen van de kwalificatie als staat
1) Rechtspersoonlijkheid = optreden als afzonderlijke entiteit
o Extern ten aanzien van andere landen België kan als
rechtspersoon optreden in het internationale rechtsverkeer
(Verdragen bv), maar kan ook ter verantwoording geroepen worden
o Intern optreden binnen de staat staat kan naar nationaal recht als
een afzonderlijk optredende juridische entiteit beschouwd worden
Bv. Belastingen heffen
2) Soevereiniteit
o Extern = België moet gelijk behandeld worden als alle andere
landen + non-interventiebeginsel (staten mogen zich niet
inmengen in een andere staat)
Inleiding
Recht = Rationeel opgebouwd geheel van door de overheid uitgevaardigde en
via sancties afdwingbare normen die dienen tot organisatie, handhaving of
herstel van de orde in de samenleving
Het recht heeft als doel om regels op te maken die orde in de samenleving
scheppen als er geen regels zijn, is een mensenleven weinig waart (sterkste
zou altijd winnen)
- Ervoor zorgen dat alles eerlijk verloopt
Het recht is een systeem en vertoont dus een onderlinge samenhang
- Eigen begrippenkader iedereen moet weten wat een bepaalde term
betreft = iedereen moet het begrijpen
- Ook een onderliggende basiswaarden
o Rechtszekerheid = gelijke gevallen moeten op gelijk wijze
behandeld worden
Een bepaalde wet moet op iedereen van toepassing zijn
o Maar niet iedereen kan aan de zelfde regels onderworpen worden
Bilijkheid
Bepaalde mensen moeten bv. minder belastingen betalen dan
anderen o.b.v. hun inkomen
o De twee moeten elkaar in evenwicht houden
Het recht kan afgedwongen worden !!!
- Deze afgedwongen regels zijn niet hetzelfde als morele of godsdienstige
regels
o Bv. Ik ben vegetariër en eet 1 keer een hamburger krijg je geen
boete voor
- Wanneer je een rechtsregel overtreedt kan de overheid deze afdwingen
door een straf te voorzien
Recht probeert de maatschappij te ordenen, evoluties te scheppen
- De orde gaat wetten en regels creëren bedoeld om de maatschappij te
ordenen
- Hier komt een reactie op van de maatschappij
- En deze druk heeft dan weer invloed op het recht
o Bv. een wet toch niet invoeren als gevolg van een staking of hevige
reactie van het publiek
Recht kan ook opgedeeld worden in het hoogste onderscheid (= Summa
Divisio)
- Privaatrecht
o Tussen individuen
o Of tussen rechtspersonen (VZW bv?)
o Rechtstakken:
Erfrecht
, Contractrecht
Huwelijksrecht
- Publiekrecht
o Tussen overheden en individuen/organisaties
o Of tussen overheden
o Rechtstakken:
Staatsrecht en bestuursrecht, mensenrecht,
Veel rechtstakken bevinden zich ook tussen de twee niet makkelijk te
onderscheiden (bv. Arbeidscontract)
De kernboodschap van het vak: België is een meer gelaagde, democratische
rechtsstaat in Europa
Deel I: Krachtlijnen
1. De Belgische staat
Staat heeft publiekrechtelijke context Hoe kunnen staten ontstaan?
1) Oorspronkelijk ontstaan:
- Stuk grond dat van niemand was kopen er een stad opbouwen blijven
uitbreiden tot het een land is
- Niet meer mogelijk nu er is geen ongeclaimd land meer op de wereld
(buiten Zuidpool)
2) Afgeleid ontstaan (nu)
- Dekolonisatie = gekoloniseerde staten die afscheuren van de bezetter en
onafhankelijk worden
o Bv: Congo
- Secessie = wanneer een deel van een land zich wil afsplitsen van een
land
o Een deel van het volk voelt zich niet verwant met het land
o Bv. Catalonië, ook België is afgesplitst van het KDN
o Een heel lang en moeizaam proces
- Dismembratio = “uiteenvallen” wanneer een staat uiteenvalt in
meerdere aparte staten
o Bv. Tsjechoslowakije
- Fusie = 2 of meer afzonderlijke staten die 1 staat worden
o Eenmaking van Duitsland
1.1 Het ontstaan van België
Congres van Wenen (1814):
- Napoleon was verslagen Naar Elba
- De overwinnende landen gingen rond de tafel zitten om een plan voor EU
uit te tekenen om zo eeuwige vrede te creëren
- = Frankrijk moest ingedamd worden:
o Bufferstaten rond Frankrijk oprichten
o Vorstendom Nederland in het Noorden was te klein en moest dus
groter en sterker worden
, o Stuk van Frankrijk aan Nederland plakken + Luxemburg + Duitse
Provincies Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815)
onder leiding van koning Willem I
Had een standbeeld in Gent
Gent: notoir Orangist = pro Nederlands bewind
Zuidelijke provincies waren niet tevreden:
- Willem I was zeer autoritair
- Economische tegenstellingen: handel (noord) vs. Industrie (zuid)
- Politieke ondervertegenwoordiging van de Zuidelijke provincie
- Inmenging Kerk: protestants (noord) vs. Katholiek (zuid)
- Beknotting persvrijheid
- Toen ook Taalconflict
o Noorden = Nederlandstalig
o Zuiden = Franstalig
Monsterverbond van de Zuidelijke elites:
- De twee grote groepen (Katholieken en Liberalen uit het Zuiden) sloegen
de handen in elkaar en gaven tegengas tegen Willem I
= Spanningen bleven oplopen
- Onafhankelijkheidstrijd barst los
- Het huidig beleid moest veranderen
- Gebeurde niet
De Stomme van Portici:
- Opera in het teken van Willem I
- Liedje tijdens opera raakt een gevoelige snaar bij de pro revolutionairen
- Zuidelijke mensen komen op straat na de opera en beginnen een
“revolutie” 4 oktober 1830 = Onafhankelijkheid Nog niet juridisch
bindend
Belgische grondwet:
= grotendeels ontstaan tijdens de periode van conflict met VK der N
- Kozen alle tegenstellingen van wat Willem I koos
- Nog steeds vandaag de dag zijn er dingen van toen die erin staan
1.2 België als staat
Voorwaarden om van een staat te spreken: (Verdrag van Montevideo)
1) Permanente bevolking:
o Bevolking moet min of meer vaststaan
o Nationaliteit is een teken dat je als individu tot een bepaalde staat
behoort
o Verandert continue:
Migratiestromen
Geboortes of sterfgevallen
, 2) Afgebakend gebied:
o Als staat moet je kunnen zeggen “dit gebied is van mij”
o Het grondgebied van België werd in 1843 vastgelegd (Verdrag van
Maastricht)
o Kan ook veranderen (Artikel 7)
Bv. door verandering op natuurlijk vlak (rivier of berg die
verschuift)
Kan ook conflict over bestaan (Bv. De Krim)
3) Effectieve overheid:
o Taken van een staat uitoefenen
Wetgeving opmaken, rechtspraak uitvoeren, bevolking
vertegenwoordigen
o Nationale (federale) overheden, deelstatelijke overheid (Vlaamse
overheid) en lokale overheden
4) Onafhankelijkheid:
o U land moet de kerntaken zelfstandig kunnen uitvoeren zonder hulp
van anderen
o Verdragen en diplomatieken, … kunnen aangaan
5) Internationale erkenning niet echt een juridische voorwaarde (wel
belangrijke declaratieve voorwaarde):
o Andere landen moeten u land ook erkennen als juridische staat
o Andere landen bevestigen het bestaan dan van je land
Eenzijdig en niet verplicht
Bv. Kosovo en Palestina worden niet door alle landen erkend
(vaak om geopolitiek redenen)
o Staten worden erkent, niet regeringen
Anders zou er bij elke verkiezingen een nieuwe erkenning
moeten plaatsvinden
Erkenning van België = Verdrag van Londen (1839)
- Nederland erkende pas later dan andere grootmachten
o Dit had te maken met de oorlog tussen het Noorden en het Zuiden
1.3 Gevolgen van de kwalificatie als staat
1) Rechtspersoonlijkheid = optreden als afzonderlijke entiteit
o Extern ten aanzien van andere landen België kan als
rechtspersoon optreden in het internationale rechtsverkeer
(Verdragen bv), maar kan ook ter verantwoording geroepen worden
o Intern optreden binnen de staat staat kan naar nationaal recht als
een afzonderlijk optredende juridische entiteit beschouwd worden
Bv. Belastingen heffen
2) Soevereiniteit
o Extern = België moet gelijk behandeld worden als alle andere
landen + non-interventiebeginsel (staten mogen zich niet
inmengen in een andere staat)
