EXAMEN: Religie, zingeving en
levensbeschouwing & professionele
identiteit
HCO 1: DEEL 1: inleiding religie, zingeving en levensbeschouwing
Leerdoelen:
licht de verschillende begrippen ‘religie’ – ‘zingeving’ – ‘levensbeschouwing’ toe
beschrijft de verschillende gemeenschappelijke componenten binnen religies en
licht toe
verduidelijkt de samenhang tussen de drie begrippen ‘religie’ – ‘zingeving’ –
‘levensbeschouwing’
legt de betekenis uit van de begrippen pluralisme, theïsme, atheïsme,
agnosticisme, meervoudige religieuze binding, atheïstische spiritualiteit
kadert deze algemene inleiding binnen het nadenken over gezondheid en zorg.
Religie:
Vaststelling: aversie/allergie tav religie in het West- Europa. Hoe komt dit?
Wordt vaak herleid tot zijn moraliserende perspectief: regels en normen = de
moraal
Machtsmisbruiken
Hypocrisie: sommige leiders hielden andere aan strenge regels, maar hielden zich er
zelf niet aan
Religie – godsdienst:
= heel complex cultureel gegeven
Religie= van alle tijden, van alle mensen, over de hele wereld verspreid.
Godsdienst = geordend systeem met uitdrukkelijke verwijzing naar God
als dragende kracht van het bestaan (Jahweh, God, Allah, Brahma ...)
Godsdiensten – door geschriften ondersteund: vb. 4 grote
wereldgodsdiensten
o Hindoeïsme: Brahma – Veda’s, Bagavad Gita
o Jodendom – Jahweh – Torah
o Christendom – God – Oude(eerste)/Nieuwe (tweede) Testament
o Islam – Allah – Koran
Boeddhisme = meer een religie dan een godsdienst. Waarom?
- Boedhisme is eigenlijk geen godsdienst, Boeddha zelf was een
mens die tot verlichting is gekomen.
Wat hebben alle religies gemeenschappelijk?
, 1. Re- ligare: opnieuw verbinden
De verbinding waar men zich in religies op richt, situeert zich op 3
niveaus, die eveneens onderling met elkaar verbonden zijn.
- Verbinding met zichzelf
- Verbinding met andere rondom ons
- Verbinding met datgene wat ons zintuigelijk waarneembare
overstijgt
Kun je verbinding met jezelf verliezen?
- Het is mogelijk om de verbinding met onszelf te verliezen
- Oorzaken: verwachtingen van anderen, stress, gejaagdheid, doelen
najagen… hierdoor kunnen we de band met ons zelf verliezen
dit heeft gevolgen op onze verbinding met mensen rondom ons
Religie verwijst niet noodzakelijk naar God of Goden
- In godsdiensten gelooft men dat er iets of iemand het bestaan
verklaart en zin geeft men geeft de naam van het mysterie een
naam: zoals Het oneindige, allah, God…
Paradox:
Een paradox is een situatie die tegenstrijdig
lijkt maar toch klopt.
Veel ruzies en oorlogen over de
verschillen tussen religies vergeten dat
de kern van religies juist is om mensen
te verbinden.
Religies willen verbinden, maar
mensen vechten vaak over hun
verschillen.
Re-legere: her-lezen:
Wat her-lezen religies?
Grenservaringen
= ervaringen van alle mensen
= waarbij we stoten op grenzen van ons kennen en kunnen
daar begint de taal van de religie
- Positieve grenservaringen:
o Vb: liefde, vriendschap, geboorte van een kind…
- Negatieve grenservaringen:
, o Vb: Ziekte, verlies van dierbaren, falen, echtscheiding,
oorlog…
= ervaringen die ons losrukken uit het alledaagse leven – en ons de
verbinding t en diepste laten ervaren of doen verliezen.
- Negatieve ervaringen
o Handelingen en woorden maken het ondragelijke dragelijk
- Positieve ervaringen
o Willen we uitzingen van vreugde, willen we vieren
deze herlezingen willen we delen met elkaar op bijzondere plaatsen
Alle religies hebben hun eigen plaatsen, kunstwerken en
versieringen waar mensen samenkomen om tijd te maken voor deze
verbindingen en herlezingen. Deze plaatsen bieden rust en stilte,
maar waar we ook kunnen vieren, zingen en dansen
u Alle religies bieden een taal aan: liederen, gedichten, gebeden,
verhalen
u Alle religies bieden handelingen aan: rituelen (dagelijks, wekelijks,
bij bijzondere gebeurtenissen)
u Alle religies bieden bijzondere afgescheiden plaatsen aan,
voorwerpen etc…
3.geloven:
Geloven = Omgaan met ‘niet zeker weten’ – omgaan met onzekerheid
(cf. grenservaringen)
u Vertrouwen: ‘ik geloof in mezelf – in jou’
u Je spreek geen zekerheden uit, maar wel jou vertrouwen
tegenover de ander die daardoor vertouwen krijgt en kan
groeien
u Geloven = Loven = dankbaarheid
u Geloven = Liefhebben: ‘believe’- ‘beloved’; ‘geliefd’- ‘geloof’
u mensen die zich niet geliefd voelen door andere mensen
kunnen in religies dit basisvertrouwen wel vinden.
u wie zich geliefd voelt, zal liefde doorgeven, de
basisvoorwaade om de ander te kunnen liefhebben is de liefde
te voelen voor jezelf
= elke religie heeft te maken overgave (cf. grenservaringen: we
hebben het niet in onze controle)
, = ongrijpbare zijnsdimensies van het leven ( religies hebben
daarvoor een taal ontwikeld, verhalen verzameld, rituelen
uitgewerkt…
Vertrouwen= is een belangrijke basis voor het aangaan van
verbindingen met jezelf en anderen mensen die geen vertrouwen
hebben in andere, zullen het moeilijk hebben met het aangaan van
relaties met anderen.
schending van vertrouwen: veroorzaak pijn, verdriet, relaties gaan
stuk, herstellen kan moeizaam zijn.
4. spiritualiteit:
u Afgeleid van het latijnse woord “spiritus”
Spiritualiteit heeft meerdere betekenissen:
u = geest
u Verwijst naar innerlijke geestelijke leven van mensen
u = adem/levensadem:
u geeft zuurstof in het leven, dat voedt ons van binnuit,
wanneer onze adem is afgesneden zijn we de verbinding
kwijt met onszelf. Met de adem begint alle leven,
wanneer we onze laatste adem uitblazen stopt ons
leven
u Spiritualiteit = wat mensen beweegt
u ‘als de ziel luistert spreekt alles dat leeft een taal’
u Wanneer je innelijk stil bent en echt aandachtig bent, kan je
diepere betekenis en verbondenheid van het leven ervaren
u Elke religie legt haar eigen accenten in haar spiritualiteit. In hoe zij
de levensadem voedt, viert, uitdrukt.
ZINGEVING:
u Paradox
Wat hebben alle religies gemeen?
u Alle religies reiken antwoorden aan op de grote
zingevingsvragen
u Zingevingsvragen: Vragen van alle mensen – alle tijden:
voor iedereen dezelfde maar toch Voor elke mens ander
antwoord
u Waar kom ik vandaan?
u Wat doe ik hier?
u Waar ga ik heen?
u Religie = groot zingevingsverhaal waarmee je je eigen individuele
verhaal verbindt
levensbeschouwing & professionele
identiteit
HCO 1: DEEL 1: inleiding religie, zingeving en levensbeschouwing
Leerdoelen:
licht de verschillende begrippen ‘religie’ – ‘zingeving’ – ‘levensbeschouwing’ toe
beschrijft de verschillende gemeenschappelijke componenten binnen religies en
licht toe
verduidelijkt de samenhang tussen de drie begrippen ‘religie’ – ‘zingeving’ –
‘levensbeschouwing’
legt de betekenis uit van de begrippen pluralisme, theïsme, atheïsme,
agnosticisme, meervoudige religieuze binding, atheïstische spiritualiteit
kadert deze algemene inleiding binnen het nadenken over gezondheid en zorg.
Religie:
Vaststelling: aversie/allergie tav religie in het West- Europa. Hoe komt dit?
Wordt vaak herleid tot zijn moraliserende perspectief: regels en normen = de
moraal
Machtsmisbruiken
Hypocrisie: sommige leiders hielden andere aan strenge regels, maar hielden zich er
zelf niet aan
Religie – godsdienst:
= heel complex cultureel gegeven
Religie= van alle tijden, van alle mensen, over de hele wereld verspreid.
Godsdienst = geordend systeem met uitdrukkelijke verwijzing naar God
als dragende kracht van het bestaan (Jahweh, God, Allah, Brahma ...)
Godsdiensten – door geschriften ondersteund: vb. 4 grote
wereldgodsdiensten
o Hindoeïsme: Brahma – Veda’s, Bagavad Gita
o Jodendom – Jahweh – Torah
o Christendom – God – Oude(eerste)/Nieuwe (tweede) Testament
o Islam – Allah – Koran
Boeddhisme = meer een religie dan een godsdienst. Waarom?
- Boedhisme is eigenlijk geen godsdienst, Boeddha zelf was een
mens die tot verlichting is gekomen.
Wat hebben alle religies gemeenschappelijk?
, 1. Re- ligare: opnieuw verbinden
De verbinding waar men zich in religies op richt, situeert zich op 3
niveaus, die eveneens onderling met elkaar verbonden zijn.
- Verbinding met zichzelf
- Verbinding met andere rondom ons
- Verbinding met datgene wat ons zintuigelijk waarneembare
overstijgt
Kun je verbinding met jezelf verliezen?
- Het is mogelijk om de verbinding met onszelf te verliezen
- Oorzaken: verwachtingen van anderen, stress, gejaagdheid, doelen
najagen… hierdoor kunnen we de band met ons zelf verliezen
dit heeft gevolgen op onze verbinding met mensen rondom ons
Religie verwijst niet noodzakelijk naar God of Goden
- In godsdiensten gelooft men dat er iets of iemand het bestaan
verklaart en zin geeft men geeft de naam van het mysterie een
naam: zoals Het oneindige, allah, God…
Paradox:
Een paradox is een situatie die tegenstrijdig
lijkt maar toch klopt.
Veel ruzies en oorlogen over de
verschillen tussen religies vergeten dat
de kern van religies juist is om mensen
te verbinden.
Religies willen verbinden, maar
mensen vechten vaak over hun
verschillen.
Re-legere: her-lezen:
Wat her-lezen religies?
Grenservaringen
= ervaringen van alle mensen
= waarbij we stoten op grenzen van ons kennen en kunnen
daar begint de taal van de religie
- Positieve grenservaringen:
o Vb: liefde, vriendschap, geboorte van een kind…
- Negatieve grenservaringen:
, o Vb: Ziekte, verlies van dierbaren, falen, echtscheiding,
oorlog…
= ervaringen die ons losrukken uit het alledaagse leven – en ons de
verbinding t en diepste laten ervaren of doen verliezen.
- Negatieve ervaringen
o Handelingen en woorden maken het ondragelijke dragelijk
- Positieve ervaringen
o Willen we uitzingen van vreugde, willen we vieren
deze herlezingen willen we delen met elkaar op bijzondere plaatsen
Alle religies hebben hun eigen plaatsen, kunstwerken en
versieringen waar mensen samenkomen om tijd te maken voor deze
verbindingen en herlezingen. Deze plaatsen bieden rust en stilte,
maar waar we ook kunnen vieren, zingen en dansen
u Alle religies bieden een taal aan: liederen, gedichten, gebeden,
verhalen
u Alle religies bieden handelingen aan: rituelen (dagelijks, wekelijks,
bij bijzondere gebeurtenissen)
u Alle religies bieden bijzondere afgescheiden plaatsen aan,
voorwerpen etc…
3.geloven:
Geloven = Omgaan met ‘niet zeker weten’ – omgaan met onzekerheid
(cf. grenservaringen)
u Vertrouwen: ‘ik geloof in mezelf – in jou’
u Je spreek geen zekerheden uit, maar wel jou vertrouwen
tegenover de ander die daardoor vertouwen krijgt en kan
groeien
u Geloven = Loven = dankbaarheid
u Geloven = Liefhebben: ‘believe’- ‘beloved’; ‘geliefd’- ‘geloof’
u mensen die zich niet geliefd voelen door andere mensen
kunnen in religies dit basisvertrouwen wel vinden.
u wie zich geliefd voelt, zal liefde doorgeven, de
basisvoorwaade om de ander te kunnen liefhebben is de liefde
te voelen voor jezelf
= elke religie heeft te maken overgave (cf. grenservaringen: we
hebben het niet in onze controle)
, = ongrijpbare zijnsdimensies van het leven ( religies hebben
daarvoor een taal ontwikeld, verhalen verzameld, rituelen
uitgewerkt…
Vertrouwen= is een belangrijke basis voor het aangaan van
verbindingen met jezelf en anderen mensen die geen vertrouwen
hebben in andere, zullen het moeilijk hebben met het aangaan van
relaties met anderen.
schending van vertrouwen: veroorzaak pijn, verdriet, relaties gaan
stuk, herstellen kan moeizaam zijn.
4. spiritualiteit:
u Afgeleid van het latijnse woord “spiritus”
Spiritualiteit heeft meerdere betekenissen:
u = geest
u Verwijst naar innerlijke geestelijke leven van mensen
u = adem/levensadem:
u geeft zuurstof in het leven, dat voedt ons van binnuit,
wanneer onze adem is afgesneden zijn we de verbinding
kwijt met onszelf. Met de adem begint alle leven,
wanneer we onze laatste adem uitblazen stopt ons
leven
u Spiritualiteit = wat mensen beweegt
u ‘als de ziel luistert spreekt alles dat leeft een taal’
u Wanneer je innelijk stil bent en echt aandachtig bent, kan je
diepere betekenis en verbondenheid van het leven ervaren
u Elke religie legt haar eigen accenten in haar spiritualiteit. In hoe zij
de levensadem voedt, viert, uitdrukt.
ZINGEVING:
u Paradox
Wat hebben alle religies gemeen?
u Alle religies reiken antwoorden aan op de grote
zingevingsvragen
u Zingevingsvragen: Vragen van alle mensen – alle tijden:
voor iedereen dezelfde maar toch Voor elke mens ander
antwoord
u Waar kom ik vandaan?
u Wat doe ik hier?
u Waar ga ik heen?
u Religie = groot zingevingsverhaal waarmee je je eigen individuele
verhaal verbindt
