Landbou
TEGNOLOGIE
GRAAD 12
Graad 12_Landboutegnologie I
www.notedsummaries.co.za
, GEVAAR RISIKO
Gevaar (ding/aktiwiteit/proses/dier/energie) → potensiaal vir skade
→ mense/toerusting/omgewing. = iets wat KAN seermaak/skade
doen = bedreiging
BVG
Beroepsveiligheid
⊗ Chemies → suur (batterye), verf, plaagdoders =kan veroorsaak: + gesondheid wet
brandwonde, vergiftiging→ etikette, PPE, ventilasie. Werkgewer → veilige werksplek→ skerms/ROPS→ instandhouding→
v
⊗ Biologies → virusse, bakterieë, muf, stof = kan veroorsaak: siektes, opleiding→ prosedures/noodplanne → korrekte PBT beskikbaar.
allergieë, tetanus, asemhalingprobleme → higiëne, skeiding, PBT. Werknemer → sorg vir self/ander → volg voorskrifte → gebruik PBT→
⊗ Fisies → hitte, lig, geraas, elektriese energi
e (vibrasie+ bestraling) = kan rapporteer onveilig/voorvalle dadellik.
veroorsaak: beserings, doofheid, brand
⊗ Ergonomies → swaar items, verkeerde werkhouding
rugbeserings, spierprobleme
= kan veroorsaak:
→ meganiese hulp, roterende rus. RISIKO BEHEER
⊗ Geestesgesondheid → stres, diskriminasie, teistering→ werklas- GEVAAR - KONTROLESTELSEL
balans, prosedures, ondersteuning. Identifiseer gevare Risiko-evaluasie
gesonde verstand(sintuie) vra: hoe waarskynlik? hoe
Risiko = kans (WAARSKYNLIKHEID) sal dit gebeur? × gevolge (hoe vorige insidente/amper- ongelukke ernstig? hoe gereeld? hoe
insette (familie/werkers/bure)→ vinnig kan dit eskaleer?
erg?) → prioritiseer aksie.
hoeveel mense blootgestel? →
Tsunami in SA → laag kans ↓ produkblad/verskafferinligting.
plaas op matriks (↑/↓, ←/→).
maar erge gevolge → medium
Beheer / verwyder gevare (hiërargie = kies boonste moontlike)
Rit agter op oop bakkie →
waarskynlik ↑ + uiters skadelik → 1. Elimineer / VERWYDER gevaar (bv. verwyder chemikalie ë)
2. Vervang met veiliger opsie (bv. katroli.p.v. hand optel)
uiterste risiko 3. Herontwerp (relings, trappe, skadu - areas)
Laag (hou dop) → Middel (beheer
4. Beskerm jouself P( BT: helm, bril, handskoene, stewels)
beplan) → Hoog/Uiters (aksie nou,
werk stop/verander).
5. Opleiding + kitsveiligheidsessies= "Toolbox talk" 10
- min
sessies (nuwe werkers = hoë toesig). 2
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za
, trekkers
BVG PBT Persoonlike beskermings toerusting
ROPS(roll-over protectivestructures) /rolstawe + sitplekgordel ∗ Gesig/ogies→ veiligheidsbril/visier/sweisbril/masker
PTO/awegaar skerms+ korrekte koppelstukke (trekstang+ ∗ Gehoor🎧 → oorproppe/moffels>85 dB
veiligheidsketting)→ kontak/vasgryp ↓ ∗ Vel/lyf → oorpak/voorskoot/handskoene/veiligheidsskoene →↓ snye/
Kajuit/ oor (GEHOOR)beskerming→ moffels chemies/hitte
Skoon operateurplatform+ brandblusser nb! ∗ Kop → hardehoed→ val/↓impak
∗ Sigbaarheid→ glimbaadjies→↓ voertuigrisiko snags
Toerusting ∗ Vlam→ vlam-/hittebestande klere→↓ sweis/brand
∗ Weer/gevaar→ reënjas/brandbestande klere/glimbaadjies
Instandhouding gereeld =nderhoud
o (inskryf= LOGBOOK) ∗ Neus/longe→ asemhalingstoerusting (masker/kasette) →↓ chemiese
Uitsluitmeganismes(lock out) werkend
dampe/stof
ligte/ruitveërs OK [ + Hidrouliese lyne→ geen krake/lekkasies]
BRAND / VUUR
SMV('Stadig bewegende voertuig ')-teken aangeheg
Remme/battery/druknagegaan
∗ Ontsteking isoleer (vlamme/gniste/hitte)
Operateur- platform rommel -vry ∗ Blussers vol, korrekte tipe, gemerk
Alg. Veiligheidstoerusting =matte/omheinings→ skerms @ bewegende
/ ∗ Nie-rook tekens→ gevaarsones
roterendedele ∗ Bedrading/instalasies volgens standaard(COC = elektrisiëns)
Waarskuwingstekens+ noodplanne→ orde & sigbaarheid ↑ ∗ Vlambare stowwe → gesluit/gelug/koel
∗ Noodnommers by foo n; ontruimingsroetes groen/wit gemerk
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za 3
, ∗ Nuwe/alle werkers
Opleiding
→ indiensopleiding:
veilige werksprosedures(NB!
BVG
Geboue (binne) Interne werksareas
toesig totdat bekwaam ) ∗ Branduitgange oop (geen obstruksies) = gange/trappe/lere/vloere
∗ Ergonomie: optel/skuif/herposisionering onbelemmerd
∗ Weeklikse toolbox-talks (10 min)→ herhaling( + noodrolverdeling (wie bel,∗ Toilet/afval fasiliteite voldoende
wie lei, waarheen
) ∗ GEEN werk in uiterstes (koud / warm)
∗ Lig/ventilasie voldoende (skerms oor openinge/uitsteeksels)
Chemiese gevaar Bio-hazards
∗ Elektriese punte heel, geen oorlading
ELEKTRIESE VEILIGHEID!!!
⊗ Voor werk→ hoofskakelaar AF→ prop UIT
∗ Chemikalieë/bio-agente→ geslote, veilige stoor→ duidelik gemerk + (nie net afsit)
⊗ korrekte kleurkode verbind → grond/dubbel
MSDSbeskikbaar(Material Safety Data Sheet ) isolasie noodsaaklik→ moenie gronddraad aan
∗ ventilasie werk(EN GOED!) → geen oop vlamme/rook naby lewendig/neutraal koppel
∗ Waarskuwingstekens op plek → regte PBT (bril, handskoene, beskermende⊗ korrekte stroombreker grootte→ ALSB/RCD
klere) geï nstalleer → net bevoegdes= hoë-spanning
∗ Geen oop vlamme /rook naby
∗ Skoon water beskikbaar + dreinput
∗ Slegs gemagtigdes→ toegang
(besoedelde water) Buite (werf werk)
∗ Kinders: toegewyde speelplek, weg van werk
∗ Bakke/putte/miskuipe/silos→ heining+ slot [graansilos weg van
∗ Leë houers→ nie hergebruik; veilig vernietig
elektriese gevare= oorhoofse kraglyne ]
∗ Oorhoofse kraglyne→ waarskuwingsborde (HV), hou vryhoogte 4
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za
TEGNOLOGIE
GRAAD 12
Graad 12_Landboutegnologie I
www.notedsummaries.co.za
, GEVAAR RISIKO
Gevaar (ding/aktiwiteit/proses/dier/energie) → potensiaal vir skade
→ mense/toerusting/omgewing. = iets wat KAN seermaak/skade
doen = bedreiging
BVG
Beroepsveiligheid
⊗ Chemies → suur (batterye), verf, plaagdoders =kan veroorsaak: + gesondheid wet
brandwonde, vergiftiging→ etikette, PPE, ventilasie. Werkgewer → veilige werksplek→ skerms/ROPS→ instandhouding→
v
⊗ Biologies → virusse, bakterieë, muf, stof = kan veroorsaak: siektes, opleiding→ prosedures/noodplanne → korrekte PBT beskikbaar.
allergieë, tetanus, asemhalingprobleme → higiëne, skeiding, PBT. Werknemer → sorg vir self/ander → volg voorskrifte → gebruik PBT→
⊗ Fisies → hitte, lig, geraas, elektriese energi
e (vibrasie+ bestraling) = kan rapporteer onveilig/voorvalle dadellik.
veroorsaak: beserings, doofheid, brand
⊗ Ergonomies → swaar items, verkeerde werkhouding
rugbeserings, spierprobleme
= kan veroorsaak:
→ meganiese hulp, roterende rus. RISIKO BEHEER
⊗ Geestesgesondheid → stres, diskriminasie, teistering→ werklas- GEVAAR - KONTROLESTELSEL
balans, prosedures, ondersteuning. Identifiseer gevare Risiko-evaluasie
gesonde verstand(sintuie) vra: hoe waarskynlik? hoe
Risiko = kans (WAARSKYNLIKHEID) sal dit gebeur? × gevolge (hoe vorige insidente/amper- ongelukke ernstig? hoe gereeld? hoe
insette (familie/werkers/bure)→ vinnig kan dit eskaleer?
erg?) → prioritiseer aksie.
hoeveel mense blootgestel? →
Tsunami in SA → laag kans ↓ produkblad/verskafferinligting.
plaas op matriks (↑/↓, ←/→).
maar erge gevolge → medium
Beheer / verwyder gevare (hiërargie = kies boonste moontlike)
Rit agter op oop bakkie →
waarskynlik ↑ + uiters skadelik → 1. Elimineer / VERWYDER gevaar (bv. verwyder chemikalie ë)
2. Vervang met veiliger opsie (bv. katroli.p.v. hand optel)
uiterste risiko 3. Herontwerp (relings, trappe, skadu - areas)
Laag (hou dop) → Middel (beheer
4. Beskerm jouself P( BT: helm, bril, handskoene, stewels)
beplan) → Hoog/Uiters (aksie nou,
werk stop/verander).
5. Opleiding + kitsveiligheidsessies= "Toolbox talk" 10
- min
sessies (nuwe werkers = hoë toesig). 2
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za
, trekkers
BVG PBT Persoonlike beskermings toerusting
ROPS(roll-over protectivestructures) /rolstawe + sitplekgordel ∗ Gesig/ogies→ veiligheidsbril/visier/sweisbril/masker
PTO/awegaar skerms+ korrekte koppelstukke (trekstang+ ∗ Gehoor🎧 → oorproppe/moffels>85 dB
veiligheidsketting)→ kontak/vasgryp ↓ ∗ Vel/lyf → oorpak/voorskoot/handskoene/veiligheidsskoene →↓ snye/
Kajuit/ oor (GEHOOR)beskerming→ moffels chemies/hitte
Skoon operateurplatform+ brandblusser nb! ∗ Kop → hardehoed→ val/↓impak
∗ Sigbaarheid→ glimbaadjies→↓ voertuigrisiko snags
Toerusting ∗ Vlam→ vlam-/hittebestande klere→↓ sweis/brand
∗ Weer/gevaar→ reënjas/brandbestande klere/glimbaadjies
Instandhouding gereeld =nderhoud
o (inskryf= LOGBOOK) ∗ Neus/longe→ asemhalingstoerusting (masker/kasette) →↓ chemiese
Uitsluitmeganismes(lock out) werkend
dampe/stof
ligte/ruitveërs OK [ + Hidrouliese lyne→ geen krake/lekkasies]
BRAND / VUUR
SMV('Stadig bewegende voertuig ')-teken aangeheg
Remme/battery/druknagegaan
∗ Ontsteking isoleer (vlamme/gniste/hitte)
Operateur- platform rommel -vry ∗ Blussers vol, korrekte tipe, gemerk
Alg. Veiligheidstoerusting =matte/omheinings→ skerms @ bewegende
/ ∗ Nie-rook tekens→ gevaarsones
roterendedele ∗ Bedrading/instalasies volgens standaard(COC = elektrisiëns)
Waarskuwingstekens+ noodplanne→ orde & sigbaarheid ↑ ∗ Vlambare stowwe → gesluit/gelug/koel
∗ Noodnommers by foo n; ontruimingsroetes groen/wit gemerk
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za 3
, ∗ Nuwe/alle werkers
Opleiding
→ indiensopleiding:
veilige werksprosedures(NB!
BVG
Geboue (binne) Interne werksareas
toesig totdat bekwaam ) ∗ Branduitgange oop (geen obstruksies) = gange/trappe/lere/vloere
∗ Ergonomie: optel/skuif/herposisionering onbelemmerd
∗ Weeklikse toolbox-talks (10 min)→ herhaling( + noodrolverdeling (wie bel,∗ Toilet/afval fasiliteite voldoende
wie lei, waarheen
) ∗ GEEN werk in uiterstes (koud / warm)
∗ Lig/ventilasie voldoende (skerms oor openinge/uitsteeksels)
Chemiese gevaar Bio-hazards
∗ Elektriese punte heel, geen oorlading
ELEKTRIESE VEILIGHEID!!!
⊗ Voor werk→ hoofskakelaar AF→ prop UIT
∗ Chemikalieë/bio-agente→ geslote, veilige stoor→ duidelik gemerk + (nie net afsit)
⊗ korrekte kleurkode verbind → grond/dubbel
MSDSbeskikbaar(Material Safety Data Sheet ) isolasie noodsaaklik→ moenie gronddraad aan
∗ ventilasie werk(EN GOED!) → geen oop vlamme/rook naby lewendig/neutraal koppel
∗ Waarskuwingstekens op plek → regte PBT (bril, handskoene, beskermende⊗ korrekte stroombreker grootte→ ALSB/RCD
klere) geï nstalleer → net bevoegdes= hoë-spanning
∗ Geen oop vlamme /rook naby
∗ Skoon water beskikbaar + dreinput
∗ Slegs gemagtigdes→ toegang
(besoedelde water) Buite (werf werk)
∗ Kinders: toegewyde speelplek, weg van werk
∗ Bakke/putte/miskuipe/silos→ heining+ slot [graansilos weg van
∗ Leë houers→ nie hergebruik; veilig vernietig
elektriese gevare= oorhoofse kraglyne ]
∗ Oorhoofse kraglyne→ waarskuwingsborde (HV), hou vryhoogte 4
Graad 12_Landboutegnologie I www.notedsummaries.co.za
