Het palet van de psychologie
Hoofdstuk 1: Een palet vol theorieën
1.2
Onenigheid over definitie van psychologie door:
- Tijdsgeest
- Verschillende interne stromingen
- Niet goed afgebakend met andere wetenschappen.
Wat hoort met te bestuderen?
Psychologie = wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd als de gevoelens
en gedachten van mensen bij het ervaren van gedrag en de omstandigheden.
Factoren van deze definitie:
A. Soorten vragen en problemen
B. Methoden en theorieën
C. Maatschappelijk draagvlak
1.3
Theorieën zijn referentiekaders van waaruit psychologen te werk gaan. Geen theoretische
overeenstemming, dus verschillende invalshoeken.
Functies van theorieën:
1. Systematiserende/ordenen van de werkelijkheid.
Systematische weergave van wat er wordt waargenomen. Waarnemingen van psychologen zijn vaak
theoriegeladen, hun referentiekader bepaalt wat ze zien. Daarom strikte regels voor
wetenschappelijk waarnemen.
2. Verklaren en voorspellen van gedrag
3. Heuristisch nieuwe voorspellingen.
1.4
Psychologische stromingen zijn een product van de tijd. Stromingen voorzagen in behoeften,
waarden en normen van die tijd. Effecten kunnen zijn:
- Stromingen die reageren op elkaar
- Slingerbeweging latere herinteresse
- Gebruikmaken van elkaar
- Steeds meer nadruk op effectiviteit van bepaalde technieken
Psychologische stromingen zijn ook in te delen op mensbeeld. Aspecten:
1. Beschrijving kenmerkende eigenschappen
2. Verwijzing naar hoe men hoort te zijn doelbeeld moreel en afhankelijk van tijdsgeest.
Hoofdstuk 2 Psychoanalyse
Basis uitgangspunten:
, 1. Uitgaan van subjectieve ervaringen van mensen
2. Uitgaan van onbewuste, wat groot deel van gedrag verklaart.
3. Mensen hebben een onbewuste met inhoud van wensen die we weggestopt of nooit beseft
hebben.
4. Conflictmodel. Gedrag is resultaat van een conflict tussen onderbewuste wens en zelf
opgelegd verbod.
5. Al ons gedrag heeft betekenis
6. Veel belang bij ervaringen uit 1e levensjaren.
Verbonden met Sigmund Freud, beïnvloed door 2 wetenschapstheorieën:
- Natuurwetenschappelijke benadering biologie/neurologie
- Romantische benadering irreële wil
Het mensbeeld in de psychoanalyse pessimisme vs. Optimisme (driften besturen ons leven vs.
Driften in eigen handen nemen en meer bewust zijn).
Conflictmodel en theorie over voorgeschiedenis is ook pessimistisch.
Klassieke theorieën van Freud:
1. Onbewuste mentale processen
Bewuste= deel van de psyche dat zich onder de aandacht afspeelt.
Voorbewuste= niet onder de aandacht maar wel op te roepen
Onbewuste = deel van de psyche dat men niet weet
Kritiekpunt bestaan van onbewuste is slechts indirect te bewijzen.
Het functioneren van de psyche is op te delen in 2 processen:
a. Primaire processen
Onbewust, streeft naar verwerkelijking van wensen lustprincipe. Irrationeel.
b. Secundaire processen
(Voor)bewuste, gericht op doelmatigheid, rekening houdend met realiteit en eisen van de
buitenwereld.
Basisdriften van de mens:
- Seksuele/levensdrift
Seksueel erotische wensen en drift tot zelfbehoud.
- Doodsdrift
Agressieve en destructieve driften. Elke drift vertegenwoordigt een energie.
2. De psychische structuur
a. Id pasgeboren baby, gericht op het bevredigen van lichamelijke behoeften (alleen nog
driften). Gebaseerd op het primaire proces. Sociale omgeving reageert niet altijd direct op
lustwensen spanning tussen verlangens en de eis van de omgeving. Sprake van conflict.
b. Ego Bewust redeneren, afwegen, beslissingen nemen. Eerste levensjaar en kenmerken
van secundair proces. Id blijft invloedrijk, Ego probeert op elkaar af te stemmen. Groot deel
onbewust.
Hoofdstuk 1: Een palet vol theorieën
1.2
Onenigheid over definitie van psychologie door:
- Tijdsgeest
- Verschillende interne stromingen
- Niet goed afgebakend met andere wetenschappen.
Wat hoort met te bestuderen?
Psychologie = wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd als de gevoelens
en gedachten van mensen bij het ervaren van gedrag en de omstandigheden.
Factoren van deze definitie:
A. Soorten vragen en problemen
B. Methoden en theorieën
C. Maatschappelijk draagvlak
1.3
Theorieën zijn referentiekaders van waaruit psychologen te werk gaan. Geen theoretische
overeenstemming, dus verschillende invalshoeken.
Functies van theorieën:
1. Systematiserende/ordenen van de werkelijkheid.
Systematische weergave van wat er wordt waargenomen. Waarnemingen van psychologen zijn vaak
theoriegeladen, hun referentiekader bepaalt wat ze zien. Daarom strikte regels voor
wetenschappelijk waarnemen.
2. Verklaren en voorspellen van gedrag
3. Heuristisch nieuwe voorspellingen.
1.4
Psychologische stromingen zijn een product van de tijd. Stromingen voorzagen in behoeften,
waarden en normen van die tijd. Effecten kunnen zijn:
- Stromingen die reageren op elkaar
- Slingerbeweging latere herinteresse
- Gebruikmaken van elkaar
- Steeds meer nadruk op effectiviteit van bepaalde technieken
Psychologische stromingen zijn ook in te delen op mensbeeld. Aspecten:
1. Beschrijving kenmerkende eigenschappen
2. Verwijzing naar hoe men hoort te zijn doelbeeld moreel en afhankelijk van tijdsgeest.
Hoofdstuk 2 Psychoanalyse
Basis uitgangspunten:
, 1. Uitgaan van subjectieve ervaringen van mensen
2. Uitgaan van onbewuste, wat groot deel van gedrag verklaart.
3. Mensen hebben een onbewuste met inhoud van wensen die we weggestopt of nooit beseft
hebben.
4. Conflictmodel. Gedrag is resultaat van een conflict tussen onderbewuste wens en zelf
opgelegd verbod.
5. Al ons gedrag heeft betekenis
6. Veel belang bij ervaringen uit 1e levensjaren.
Verbonden met Sigmund Freud, beïnvloed door 2 wetenschapstheorieën:
- Natuurwetenschappelijke benadering biologie/neurologie
- Romantische benadering irreële wil
Het mensbeeld in de psychoanalyse pessimisme vs. Optimisme (driften besturen ons leven vs.
Driften in eigen handen nemen en meer bewust zijn).
Conflictmodel en theorie over voorgeschiedenis is ook pessimistisch.
Klassieke theorieën van Freud:
1. Onbewuste mentale processen
Bewuste= deel van de psyche dat zich onder de aandacht afspeelt.
Voorbewuste= niet onder de aandacht maar wel op te roepen
Onbewuste = deel van de psyche dat men niet weet
Kritiekpunt bestaan van onbewuste is slechts indirect te bewijzen.
Het functioneren van de psyche is op te delen in 2 processen:
a. Primaire processen
Onbewust, streeft naar verwerkelijking van wensen lustprincipe. Irrationeel.
b. Secundaire processen
(Voor)bewuste, gericht op doelmatigheid, rekening houdend met realiteit en eisen van de
buitenwereld.
Basisdriften van de mens:
- Seksuele/levensdrift
Seksueel erotische wensen en drift tot zelfbehoud.
- Doodsdrift
Agressieve en destructieve driften. Elke drift vertegenwoordigt een energie.
2. De psychische structuur
a. Id pasgeboren baby, gericht op het bevredigen van lichamelijke behoeften (alleen nog
driften). Gebaseerd op het primaire proces. Sociale omgeving reageert niet altijd direct op
lustwensen spanning tussen verlangens en de eis van de omgeving. Sprake van conflict.
b. Ego Bewust redeneren, afwegen, beslissingen nemen. Eerste levensjaar en kenmerken
van secundair proces. Id blijft invloedrijk, Ego probeert op elkaar af te stemmen. Groot deel
onbewust.
