Compendium vaatchirurgie
Kliniek
• Onderzoek vaten
o A. carotis communis: palpatie + auscultatie
o A. renalis: auscultatie
o Aorta: palpatie + auscultatie
o A. iliaca communis: auscultatie
o A. femoralis: palpatie + auscultatie
o A. poplitea: palpatie
o A. dorsalis pedis: palpatie
o A. tibialis posterior: palpatie
• Specifieke testen lichamelijk onderzoek
o Blanching test: voeten 50 centimeter met een hoek van 45 boven onderzoeksbank
→ 1-2 minuten laten liggen → voetzool van de aangedane voet wordt bleekwit
o Depending rubor: hierna laat patiënten beide benen in 90 afhangen → voeten
verkleuren rozerood → hierna verkleuren voeten paarsblauw
o Elevated arm test (Roos stress test): patient staat met beide armen in 90 abductie,
flexie en exorotatie → drie minuten handen langzaam openen en sluiten → bij
positieve test levert dit paresthesieën in onderarmen en vingers op of uitstralende
toenemende pijn in schouders en armen
▪ Positieve test: costoclaviculair compressiesyndroom → ontstaat als iemand
een halsrib heeft of ooit een claviculafractuur heeft gehad
▪ Arteriële compressie: bleekheid van de arm → gaat over in hyperemie bij
afhangen van de arm
▪ Veneuze compressie: cyanose en zwelling
o Allen’s test: patiënt knijpt 1 minuut beide vuisten dicht terwijl de a. radialis wordt
afgeklemd → na een minuut openen ze de handen en als de a. radialis wordt
losgelaten moet de hand snel weer rood worden
▪ Je kunt dit ook met de a. ulnaris doen
• Aanvullend onderzoek
o Enkel-arm index: bij diabetes mellitus moet je dit niet doen, dan is een
teendrukmeting beter
o Looptest: kijken hoe ver de maximale afstand is die een patiënt zonder
claudicatioklachten kan lopen
▪ Doe hierna een EAI, als de EAI meer dan vijftien procent (>0.15 mmHg) is
gedaald, is perifeer vaatlijden aannemelijk
o Teendrukmeting: bloeddrukmeting aan de teen → je meet de bloeddruk aan de
hallux en de a. brachialis
▪ Dit doe je als de EAI >1.3 is; dat is onbetrouwbaar, meestal hebben deze
patiënten heel erg verkalkte vaten en moet je dus heel hoge drukken geven
om de arterie volledig dicht te knijpen
▪ Arterieel vaatlijden is waarschijnlijk bij een teen-arm index van <0.75, bij een
absolute teendruk van <30 mmHg is er sprake van kritische ischemie
o Echografie aorta: mogelijk bij de aorta abdominalis, vaak worden ook de aa. iliaca
meegenomen
, Aandoeningen: je geeft eigenlijk altijd een TAR en een statine
• Arterieel vaatlijden: atherosclerose → stenose → minder bloeddoorstroming
o Vormen
▪ Centraal: aorta en aa. iliaca
▪ Perifeer: arteriën van de onderste extremiteiten
Acute ischemie • Classificatie volgens gemodificeerde SVS/ISCVS
→ tabel 2 (pagina 348)
• Acute ernstige vernauwing door
atherosclerose/trauma/embolie/trombus
• 6 P’s: pain, pulseless, pallor, paresthesia,
paralysis, poikilothermia (koud ledemaat)
• In 40% van gevallen is amputatie nodig
Claudicatio • Classificatie volgens Fontaine
intermittens • Geleidelijke afsluiting of vernauwing perifere
(chronisch) arterie
• In 2% van gevallen is amputatie nodig <10 jaar
Kritieke ischemie • Vernauwing of afsluiting perifere arterie
• Pijnklachten in rust, koude voeten, slecht
genezende wondjes, bij een afhangend been is
de pijn minder → vaak ulcera en gangreen
• Mortaliteit na 1 jaar is 20%
• Ulcus cruris arteriosum (Fontaine IV): vaak laterale lokalisatie
o Oorzaak: atherosclerose, hypertensie, diabetes mellitus (15-20% van alle diabeten)
o Behandeling: onderliggende aandoening, trombocytenaggregatieremmer + statine
▪ Chirurgisch: debridement, huidtransplantatie, revascularisatie
o Cave ulcus van Martorell: ontstaat bij patiënten met langdurige hypertensie
▪ Verloop: pijnlijke, erythemateuze, bulleuze laesie → blauwpaarse
verkleuring → ulcus
• Morbus Buerger (tromboangiitis obliterans): segmentale inflammatoire vasculopathie van
de kleine tot middelgrote arteriën en venen
o Risicofactor: roken, mannen > vrouwen, vaak <45 jaar
▪ Nicotinepleisters zijn ook schadelijk!
o Allen’s test is positief!
o Behandeling
▪ 94% van de mensen die stoppen met roken voorkomen amputatie
▪ Hyperbare zuurstoftherapie, vaatverwijders, TAR’s, NSAID’s
o 4 kernpunten: ischemische ulcera, jong <45 jaar, roken, arteriografische afwijkingen
(kurkentrekker-vormige collateralen)
• Symptomatische carotisstenose: emboliserend vaatlijden vanuit een vernauwing van de a.
carotis interna (meestal t.h.v carotisbifucatie)
o Symptomen: neurologische symptomen (o.a. amaurosis fugax)
▪ LO: soms een souffle te horen t.h.v. carotis
o Behandeling: operatie-indicatie bij vernauwing >50% bij mannen of >70% bij
vrouwen
▪ Carotisendarteriëctomie: operatie tussen 24h en 2 weken geeft de beste
kans op verbetering
• Chronisch splanchnisch syndroom: abdominale pijnklachten (angina abdominalis)
postprandiaal → patiënten kunnen door collateraalvorming lang asymptomatisch blijven
Kliniek
• Onderzoek vaten
o A. carotis communis: palpatie + auscultatie
o A. renalis: auscultatie
o Aorta: palpatie + auscultatie
o A. iliaca communis: auscultatie
o A. femoralis: palpatie + auscultatie
o A. poplitea: palpatie
o A. dorsalis pedis: palpatie
o A. tibialis posterior: palpatie
• Specifieke testen lichamelijk onderzoek
o Blanching test: voeten 50 centimeter met een hoek van 45 boven onderzoeksbank
→ 1-2 minuten laten liggen → voetzool van de aangedane voet wordt bleekwit
o Depending rubor: hierna laat patiënten beide benen in 90 afhangen → voeten
verkleuren rozerood → hierna verkleuren voeten paarsblauw
o Elevated arm test (Roos stress test): patient staat met beide armen in 90 abductie,
flexie en exorotatie → drie minuten handen langzaam openen en sluiten → bij
positieve test levert dit paresthesieën in onderarmen en vingers op of uitstralende
toenemende pijn in schouders en armen
▪ Positieve test: costoclaviculair compressiesyndroom → ontstaat als iemand
een halsrib heeft of ooit een claviculafractuur heeft gehad
▪ Arteriële compressie: bleekheid van de arm → gaat over in hyperemie bij
afhangen van de arm
▪ Veneuze compressie: cyanose en zwelling
o Allen’s test: patiënt knijpt 1 minuut beide vuisten dicht terwijl de a. radialis wordt
afgeklemd → na een minuut openen ze de handen en als de a. radialis wordt
losgelaten moet de hand snel weer rood worden
▪ Je kunt dit ook met de a. ulnaris doen
• Aanvullend onderzoek
o Enkel-arm index: bij diabetes mellitus moet je dit niet doen, dan is een
teendrukmeting beter
o Looptest: kijken hoe ver de maximale afstand is die een patiënt zonder
claudicatioklachten kan lopen
▪ Doe hierna een EAI, als de EAI meer dan vijftien procent (>0.15 mmHg) is
gedaald, is perifeer vaatlijden aannemelijk
o Teendrukmeting: bloeddrukmeting aan de teen → je meet de bloeddruk aan de
hallux en de a. brachialis
▪ Dit doe je als de EAI >1.3 is; dat is onbetrouwbaar, meestal hebben deze
patiënten heel erg verkalkte vaten en moet je dus heel hoge drukken geven
om de arterie volledig dicht te knijpen
▪ Arterieel vaatlijden is waarschijnlijk bij een teen-arm index van <0.75, bij een
absolute teendruk van <30 mmHg is er sprake van kritische ischemie
o Echografie aorta: mogelijk bij de aorta abdominalis, vaak worden ook de aa. iliaca
meegenomen
, Aandoeningen: je geeft eigenlijk altijd een TAR en een statine
• Arterieel vaatlijden: atherosclerose → stenose → minder bloeddoorstroming
o Vormen
▪ Centraal: aorta en aa. iliaca
▪ Perifeer: arteriën van de onderste extremiteiten
Acute ischemie • Classificatie volgens gemodificeerde SVS/ISCVS
→ tabel 2 (pagina 348)
• Acute ernstige vernauwing door
atherosclerose/trauma/embolie/trombus
• 6 P’s: pain, pulseless, pallor, paresthesia,
paralysis, poikilothermia (koud ledemaat)
• In 40% van gevallen is amputatie nodig
Claudicatio • Classificatie volgens Fontaine
intermittens • Geleidelijke afsluiting of vernauwing perifere
(chronisch) arterie
• In 2% van gevallen is amputatie nodig <10 jaar
Kritieke ischemie • Vernauwing of afsluiting perifere arterie
• Pijnklachten in rust, koude voeten, slecht
genezende wondjes, bij een afhangend been is
de pijn minder → vaak ulcera en gangreen
• Mortaliteit na 1 jaar is 20%
• Ulcus cruris arteriosum (Fontaine IV): vaak laterale lokalisatie
o Oorzaak: atherosclerose, hypertensie, diabetes mellitus (15-20% van alle diabeten)
o Behandeling: onderliggende aandoening, trombocytenaggregatieremmer + statine
▪ Chirurgisch: debridement, huidtransplantatie, revascularisatie
o Cave ulcus van Martorell: ontstaat bij patiënten met langdurige hypertensie
▪ Verloop: pijnlijke, erythemateuze, bulleuze laesie → blauwpaarse
verkleuring → ulcus
• Morbus Buerger (tromboangiitis obliterans): segmentale inflammatoire vasculopathie van
de kleine tot middelgrote arteriën en venen
o Risicofactor: roken, mannen > vrouwen, vaak <45 jaar
▪ Nicotinepleisters zijn ook schadelijk!
o Allen’s test is positief!
o Behandeling
▪ 94% van de mensen die stoppen met roken voorkomen amputatie
▪ Hyperbare zuurstoftherapie, vaatverwijders, TAR’s, NSAID’s
o 4 kernpunten: ischemische ulcera, jong <45 jaar, roken, arteriografische afwijkingen
(kurkentrekker-vormige collateralen)
• Symptomatische carotisstenose: emboliserend vaatlijden vanuit een vernauwing van de a.
carotis interna (meestal t.h.v carotisbifucatie)
o Symptomen: neurologische symptomen (o.a. amaurosis fugax)
▪ LO: soms een souffle te horen t.h.v. carotis
o Behandeling: operatie-indicatie bij vernauwing >50% bij mannen of >70% bij
vrouwen
▪ Carotisendarteriëctomie: operatie tussen 24h en 2 weken geeft de beste
kans op verbetering
• Chronisch splanchnisch syndroom: abdominale pijnklachten (angina abdominalis)
postprandiaal → patiënten kunnen door collateraalvorming lang asymptomatisch blijven
