VVV Dermatologie Hoorcolleges
16 mei 2022 – 20 mei 2022
HC 1. Efflorescentieleer
16-05-2022
PROVOKE: plaats, rangschikking, omvang, vorm, omtrek, kleur, efflorescenties
• Plaats
• Rangschikking: solitair, gegroeperd, gedissemineerd, confluerend, discreet, folliculair,
reticulair, gegeneraliseerd
o Erythrodermie: hele huid is rood (kan bijvoorbeeld bij T-cel lymfoom)
o Confluerend: loopt in elkaar over
o Herpetiform = gegroepeerd
• Omvang (aantal en grootte): miliair (1-2 mm) → lenticulair (3-10 mm) → nummulair (1-3 cm)
→ kinderhandpalmgrootte → handpalmgrootte
o Liever gewoon de grootte meten
• Vorm: ovaal, rond, polygonaal, rechthoekig, linear, gegyreerd, grillig, dendritisch, annulair,
arcioform, circinair, concentrisch, kokardevormig, polycyclisch
o Polygonaal: veelhoekig → komt veel voor bij lichen planus
o Gegyreerd
o Dendritisch: sprieterig
o Annulair: ringvormig
o Circinair: onderbroken ringvormig
o Kokardevormig
• Omtrek: scherp begrensd, onscherp begrensd
Primaire efflorescenties
• Macula: omschreven kleurverandering in het niveau van de huid, zonder andere
epidermale/dermale afwijkingen
o Niet palpabel!
o Maculae: ooievaarsbeet, wijnvlek, dermatomyositis
o Erytheem: rode maculeuze verandering
▪ Op basis van vaatverwijding, is wegdrukbaar
▪ Voorbeelden: erysipelas, rosacea, erythema palmare, erythema migrans
(annulair)
• Papels: circumscripte, solide verhevenheid van de huid (<1 cm)
o Voorbeelden: wratten, lichen planus (polygonaal), mollusca contagiosum
▪ Waterwratje: bolrond met indeuking
• Plaque: papel >1cm
• Nodus/nodulus: circumscripte palpabele weerstand in de dermis of subcutis, al dan niet
boven de huid verheven
o Zit vaak in de subcutis
• Tumor: solide verhevenheid van de huid, >1 cm
• Vesikel: zichtbare holte gevuld met helder vocht, <1cm
o Bijvoorbeeld bij herpes simplex
• Bulla: vesikel >1cm
• Pustel: zichtbare holte gevuld met purulent vocht, <1cm
, o Is niet altijd infectieus!
▪ Steriele pustel: bijvoorbeeld pustulosis palmoplantaris van Andrews en
Barber
o Kan ook aan haarzakjes gebonden zijn: folliculitis
• Petechie/purpura: niet wegdrukbaar
o Voorbeeld: bij vasculitis
• Teleangiectasie: blijvende verwijding van kleine bloedvaten
o Voorbeeld: rosacea
• Urtica: vlakke, circumscripte, vluchtige verhevenheid van de huid als gevolg van
oedeemvorming in de dermis
o Ontstaat door vasodilatatie en verhoogde vasopermeabiliteit
• Comedo: afgesloten talgklier uitvoergang met ophoping van talgkliermateriaal
• Erosie: een defect van de huid beperkt tot de epidermis
• Excoriatie: dieper dan een erosie
• Ulcus: een defect van de huid tot in de subcutis met geen of geringe genezingstendens
• Ragade: scheuren in de huid
• Atrofie: afname van het volume van de huid
Secundaire efflorescenties: komen voort uit primaire efflorescenties
• Squama: loslatend conglomeraat van hoorncellen
o Kan psoriasiform (wit-zilverachtig), geel-vettig of ichthyosiform zijn
• Crusta: korst die samengesteld is uit ingedroogd exsudaat, bloed, cellen, necrotisch materiaal
of vuil
o Bijvoorbeeld bij impetigo
• Lichenificatie: vergroving van het huidreliëf, lijkt op olifantenhuid
Soms wordt eczeem ook als efflorescentie genoemd!
, HC 2. Acute dermatologie
16-05-2022
Kokardevormig plekje: kan passen bij herpes
• Bij verdenking herpes doe je een PCR
• Altijd huidbiopt!
Tzanck-test: blaarvocht uitstrijken op een glaasje en dan een bepaalde kleuring doen, dan zie je
allemaal ‘opgeblazen’ cellen
Herpes: kan ook encephalitis, pneumonie, keratitis of hepatitis (heel zeldzaam) hebben
→ vooral bij eczema herpeticum
Je geeft hierbij aciclovir intraveneus, valaciclovir geef je als de infectie wat minder erg is
Toxische epidermale necrolyse: Steven’s Johnson syndroom is 10-20%, TEN is >30%, SJS-TEN overlap
is 10-30% overlap
• Komt in Nederland per jaar 1:1.000.000 voor
• Bij voorkeur verwijzen naar het brandwondencentrum
Pemphigus vulgaris: blaarvormende auto-immuunziekte van slijmvliezen en huid, veroorzaakt door
IgG-antilichamen tegen desmosomale eiwitten. De blaren worden gevormd boven het
basaalmembraan. Wordt vaak behandeld met dexamethason pulse therapie.
Parapemphigus (bulleus pemphigoid): komt veel meer voor (7 miljoen keer per jaar), komt voor bij
ouderen, er ontstaan vooral IgG-antistoffen tegen onderdelen van de basaalmembraan
Geneesmiddelreactie: hiervoor geef je lokaal een eerste klasse corticosteroïd
Anti-histaminica werkt alleen bij type I allergische reacties
HC 3. Apotheek
17-05-2022
Transdermale toediening: bijvoorbeeld een fentanylpleister, doe je op de huid maar moet wel
systemisch opgenomen worden
Dermaticum: echt alleen voor lokale therapie bedoeld
Basis van een dermaticum: verhouding tussen vet en vloeistof
- Vloeibare preparaten: oplossingen, smeersels
16 mei 2022 – 20 mei 2022
HC 1. Efflorescentieleer
16-05-2022
PROVOKE: plaats, rangschikking, omvang, vorm, omtrek, kleur, efflorescenties
• Plaats
• Rangschikking: solitair, gegroeperd, gedissemineerd, confluerend, discreet, folliculair,
reticulair, gegeneraliseerd
o Erythrodermie: hele huid is rood (kan bijvoorbeeld bij T-cel lymfoom)
o Confluerend: loopt in elkaar over
o Herpetiform = gegroepeerd
• Omvang (aantal en grootte): miliair (1-2 mm) → lenticulair (3-10 mm) → nummulair (1-3 cm)
→ kinderhandpalmgrootte → handpalmgrootte
o Liever gewoon de grootte meten
• Vorm: ovaal, rond, polygonaal, rechthoekig, linear, gegyreerd, grillig, dendritisch, annulair,
arcioform, circinair, concentrisch, kokardevormig, polycyclisch
o Polygonaal: veelhoekig → komt veel voor bij lichen planus
o Gegyreerd
o Dendritisch: sprieterig
o Annulair: ringvormig
o Circinair: onderbroken ringvormig
o Kokardevormig
• Omtrek: scherp begrensd, onscherp begrensd
Primaire efflorescenties
• Macula: omschreven kleurverandering in het niveau van de huid, zonder andere
epidermale/dermale afwijkingen
o Niet palpabel!
o Maculae: ooievaarsbeet, wijnvlek, dermatomyositis
o Erytheem: rode maculeuze verandering
▪ Op basis van vaatverwijding, is wegdrukbaar
▪ Voorbeelden: erysipelas, rosacea, erythema palmare, erythema migrans
(annulair)
• Papels: circumscripte, solide verhevenheid van de huid (<1 cm)
o Voorbeelden: wratten, lichen planus (polygonaal), mollusca contagiosum
▪ Waterwratje: bolrond met indeuking
• Plaque: papel >1cm
• Nodus/nodulus: circumscripte palpabele weerstand in de dermis of subcutis, al dan niet
boven de huid verheven
o Zit vaak in de subcutis
• Tumor: solide verhevenheid van de huid, >1 cm
• Vesikel: zichtbare holte gevuld met helder vocht, <1cm
o Bijvoorbeeld bij herpes simplex
• Bulla: vesikel >1cm
• Pustel: zichtbare holte gevuld met purulent vocht, <1cm
, o Is niet altijd infectieus!
▪ Steriele pustel: bijvoorbeeld pustulosis palmoplantaris van Andrews en
Barber
o Kan ook aan haarzakjes gebonden zijn: folliculitis
• Petechie/purpura: niet wegdrukbaar
o Voorbeeld: bij vasculitis
• Teleangiectasie: blijvende verwijding van kleine bloedvaten
o Voorbeeld: rosacea
• Urtica: vlakke, circumscripte, vluchtige verhevenheid van de huid als gevolg van
oedeemvorming in de dermis
o Ontstaat door vasodilatatie en verhoogde vasopermeabiliteit
• Comedo: afgesloten talgklier uitvoergang met ophoping van talgkliermateriaal
• Erosie: een defect van de huid beperkt tot de epidermis
• Excoriatie: dieper dan een erosie
• Ulcus: een defect van de huid tot in de subcutis met geen of geringe genezingstendens
• Ragade: scheuren in de huid
• Atrofie: afname van het volume van de huid
Secundaire efflorescenties: komen voort uit primaire efflorescenties
• Squama: loslatend conglomeraat van hoorncellen
o Kan psoriasiform (wit-zilverachtig), geel-vettig of ichthyosiform zijn
• Crusta: korst die samengesteld is uit ingedroogd exsudaat, bloed, cellen, necrotisch materiaal
of vuil
o Bijvoorbeeld bij impetigo
• Lichenificatie: vergroving van het huidreliëf, lijkt op olifantenhuid
Soms wordt eczeem ook als efflorescentie genoemd!
, HC 2. Acute dermatologie
16-05-2022
Kokardevormig plekje: kan passen bij herpes
• Bij verdenking herpes doe je een PCR
• Altijd huidbiopt!
Tzanck-test: blaarvocht uitstrijken op een glaasje en dan een bepaalde kleuring doen, dan zie je
allemaal ‘opgeblazen’ cellen
Herpes: kan ook encephalitis, pneumonie, keratitis of hepatitis (heel zeldzaam) hebben
→ vooral bij eczema herpeticum
Je geeft hierbij aciclovir intraveneus, valaciclovir geef je als de infectie wat minder erg is
Toxische epidermale necrolyse: Steven’s Johnson syndroom is 10-20%, TEN is >30%, SJS-TEN overlap
is 10-30% overlap
• Komt in Nederland per jaar 1:1.000.000 voor
• Bij voorkeur verwijzen naar het brandwondencentrum
Pemphigus vulgaris: blaarvormende auto-immuunziekte van slijmvliezen en huid, veroorzaakt door
IgG-antilichamen tegen desmosomale eiwitten. De blaren worden gevormd boven het
basaalmembraan. Wordt vaak behandeld met dexamethason pulse therapie.
Parapemphigus (bulleus pemphigoid): komt veel meer voor (7 miljoen keer per jaar), komt voor bij
ouderen, er ontstaan vooral IgG-antistoffen tegen onderdelen van de basaalmembraan
Geneesmiddelreactie: hiervoor geef je lokaal een eerste klasse corticosteroïd
Anti-histaminica werkt alleen bij type I allergische reacties
HC 3. Apotheek
17-05-2022
Transdermale toediening: bijvoorbeeld een fentanylpleister, doe je op de huid maar moet wel
systemisch opgenomen worden
Dermaticum: echt alleen voor lokale therapie bedoeld
Basis van een dermaticum: verhouding tussen vet en vloeistof
- Vloeibare preparaten: oplossingen, smeersels
