Synopsis hypercholesterolemie
Hypercholesterolemie
Cholesterol is een vetachtige stof die het menselijk lichaam nodig heeft als bouwsteen voor
lichaamscellen en hormonen. Het meeste cholesterol wordt aangemaakt in de lever. Een klein
gedeelte komt vanuit de voeding in het lichaam. Men maakt onderscheid tussen LDL (‘slecht
cholesterol’) en HDL (‘goed cholesterol’). Bij LDL vestigt het cholesterol zich aan de wanden van de
bloedvaten. Dit kan leiden tot slagaderverkalking. Hoe hoger de bloedwaarde van LDL-cholesterol,
hoe hoger het risico op hart- en vaatziekten (HVZ). (RIVM, 2022a)
We spreken van hypercholesterolemie (ongunstig cholesterol) als de waarde van het
totaalcholesterol in het bloed boven een bepaalde waarde is. Ook als iemand cholesterolverlagende
medicijnen gebruikt, spreken we van hypercholesterolemie (FarmacotherapeutischKompas, 2020).
Van een verhoogd cholesterol ondervindt men geen klachten. Slagaderverkalking kan op den duur
echter leiden tot problemen met hart en vaten, bijvoorbeeld angina pectoris (pijn op de borst),
nierschade, een hartinfarct of een beroerte (FarmacotherapeutischKompas, 2020).
Behandeling
Een arts stelt voor elke patiënt op basis van verschillende factoren een risicoprofiel op voor het
krijgen van HVZ. Met behulp van een tabel uit de multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair
Risicomanagement (NHG, 2019) bepaalt de arts de gewenste LDL-cholesterolwaarde en spreekt
vervolgens met de patiënt een streefwaarde af die past bij het risico van de patiënt. De niet-
medicamenteuze behandeling bestaat uit diverse leefstijladviezen. Als dat onvoldoende helpt om de
streefwaarde te bereiken, schrijft de arts als eerste stap statines voor (NHG, 2019). Statines remmen
de aanmaak van cholesterol in de lever en daarmee het totaalcholesterol. Daarmee vertragen ze het
proces van slagaderverkalking en verlagen ze het risico op hart- en vaatziekten.
Van belang bij de behandeling:
‘s Nachts maakt het lichaam het meeste cholesterol, daarom is het advies om de statines in
de avond in te nemen (KNMP, 2022).
Een klein deel van de statinegebruikers ervaart spierpijn als bijwerking. Vaak verdwijnt dit als
de dosering wordt aangepast of als wordt overgestapt op een ander type statine (NHG,
2019).
Na een week is het effect van statines in het bloed al meetbaar. Na 4 tot 6 weken is het
gehalte aan LDL-cholesterol flink afgenomen, soms tot 50 procent (NVVC, 2020).
Statines moeten dagelijks en langdurig (chronisch) gebruikt worden, meestal voor de rest van
het leven. Na het normaliseren van een verhoogd cholesterolgehalte met medicijnen is het
risico op HVZ pas na 5 jaar gelijk aan dat van een patiënt met een niet-verhoogd
cholesterolgehalte (NHG, 2019).
Hoe groot is het probleem?
In 2021 waren er bijna 1,5 miljoen Nederlanders met een vetwisselingsstoornis (waaronder
hypercholesterolemie) bekend bij de huisartsen (RIVM, 2022b).
Spreiding
De prevalentie van mensen met een vetwisselingsstoornis (waaronder hypercholesterolemie) neemt
toe met de leeftijd. Vanaf ongeveer 45 jarige leeftijd zien we een flinke stijging met een piek tussen
1
Hypercholesterolemie
Cholesterol is een vetachtige stof die het menselijk lichaam nodig heeft als bouwsteen voor
lichaamscellen en hormonen. Het meeste cholesterol wordt aangemaakt in de lever. Een klein
gedeelte komt vanuit de voeding in het lichaam. Men maakt onderscheid tussen LDL (‘slecht
cholesterol’) en HDL (‘goed cholesterol’). Bij LDL vestigt het cholesterol zich aan de wanden van de
bloedvaten. Dit kan leiden tot slagaderverkalking. Hoe hoger de bloedwaarde van LDL-cholesterol,
hoe hoger het risico op hart- en vaatziekten (HVZ). (RIVM, 2022a)
We spreken van hypercholesterolemie (ongunstig cholesterol) als de waarde van het
totaalcholesterol in het bloed boven een bepaalde waarde is. Ook als iemand cholesterolverlagende
medicijnen gebruikt, spreken we van hypercholesterolemie (FarmacotherapeutischKompas, 2020).
Van een verhoogd cholesterol ondervindt men geen klachten. Slagaderverkalking kan op den duur
echter leiden tot problemen met hart en vaten, bijvoorbeeld angina pectoris (pijn op de borst),
nierschade, een hartinfarct of een beroerte (FarmacotherapeutischKompas, 2020).
Behandeling
Een arts stelt voor elke patiënt op basis van verschillende factoren een risicoprofiel op voor het
krijgen van HVZ. Met behulp van een tabel uit de multidisciplinaire richtlijn Cardiovasculair
Risicomanagement (NHG, 2019) bepaalt de arts de gewenste LDL-cholesterolwaarde en spreekt
vervolgens met de patiënt een streefwaarde af die past bij het risico van de patiënt. De niet-
medicamenteuze behandeling bestaat uit diverse leefstijladviezen. Als dat onvoldoende helpt om de
streefwaarde te bereiken, schrijft de arts als eerste stap statines voor (NHG, 2019). Statines remmen
de aanmaak van cholesterol in de lever en daarmee het totaalcholesterol. Daarmee vertragen ze het
proces van slagaderverkalking en verlagen ze het risico op hart- en vaatziekten.
Van belang bij de behandeling:
‘s Nachts maakt het lichaam het meeste cholesterol, daarom is het advies om de statines in
de avond in te nemen (KNMP, 2022).
Een klein deel van de statinegebruikers ervaart spierpijn als bijwerking. Vaak verdwijnt dit als
de dosering wordt aangepast of als wordt overgestapt op een ander type statine (NHG,
2019).
Na een week is het effect van statines in het bloed al meetbaar. Na 4 tot 6 weken is het
gehalte aan LDL-cholesterol flink afgenomen, soms tot 50 procent (NVVC, 2020).
Statines moeten dagelijks en langdurig (chronisch) gebruikt worden, meestal voor de rest van
het leven. Na het normaliseren van een verhoogd cholesterolgehalte met medicijnen is het
risico op HVZ pas na 5 jaar gelijk aan dat van een patiënt met een niet-verhoogd
cholesterolgehalte (NHG, 2019).
Hoe groot is het probleem?
In 2021 waren er bijna 1,5 miljoen Nederlanders met een vetwisselingsstoornis (waaronder
hypercholesterolemie) bekend bij de huisartsen (RIVM, 2022b).
Spreiding
De prevalentie van mensen met een vetwisselingsstoornis (waaronder hypercholesterolemie) neemt
toe met de leeftijd. Vanaf ongeveer 45 jarige leeftijd zien we een flinke stijging met een piek tussen
1
