Samenvatting AFT
Hoorcollege 1 : Spijsverteringskanaal
Functie spijsverteringsstelsel (Tractus digestivus) : verteren
1. Ingestie (opeten) 2. Digestie (verteren) 3. Absorptie
(opnemen) 4. Eliminatie (uitscheiden)
Koolhydraten, vetten en eiwitten zijn de belangrijkste
macromoleculen voor energievoorziening en opbouw.
Onderwerp enkelvoud meervoud
Mannelijk villus villi
canaliculus canaliculi
testis testes
Vrouwelijk area areae
foveola foveolae
Onzijdig antibioticum antibiotica
Bezitsvorm (2e naamval)
Mannelijk pylorus pylori
vb: sphincter pylori = sphinter van de pylorus
Vrouwelijk mucosa mucosae
Vb: muscularis mucosae = spierlaag van de mucosa
(onzijdig: zelfde als mannelijk: -um -i)
Bijvoeglijk naamwoord (zelfde vorm als zelfs. nw)
Plica circularis (ev) – plicae circulares (mv)
stratum reticulare (ev) – strata reticularia (mv)
arteria hepatica (ev) – ateriae hepaticae (mv)
Vena portae hepatis (ader van de poort van de lever: tweede naamval). Soms zie je ook vena portae
(dan is de tweede naamval verdwenen).
Algemene bouw – tractus digestivus : van binnen naar buiten
• Mucosa
- epitheel
- lamina propria ( bindweefsel)
- muscularis mucosae ( spierlaag) -> bewegelijkheid
• Submucosa (bindweefsel)
- Plexus van Meissner ( zenuwweefsel)
- klieren
- lymfoid weefsel
• Muscularis externa ( spierlaag)
- Plexus van Auerbach ( zenuwweefsel)
• Serosa
- bindweefsel
- mesotheel ( eenlagig plaveiselepitheel)
Auerbach – peristaltiek (aansturing spierlagen) ligt in de MUSCULARIS EXTERNA
Meissner – zenuwen (regulatie secretie/absorbtie mucosa en submucosa) ligt in SUBMUCOSA
Oesophagus (slokdarm) : Heeft als enige meerlagig plaveiselepitheel, niet verhoornd
• Dikke epitheel laag: er gaat voedsel doorheen, dus bescherming.
, • Veel klieren in submucosa voor produceren slijm (mukeuze klieren) : zorgen voor vervoer.
• In het deel van oesophagus vlakbij de maag zorgen voor het produceren van lysozyme.
Mucosa
- epitheel → meerlagig niet verhoornend plaveisel,
glad oppervlak
- lamina propria → cardia klieren
- muscularis mucosae
→ matig ontwikkeld, bij farynx dwarsgestreept
Submucosa
- Plexus van Meissner
- klieren → glandulae propriae: slijm voor smering
- lymfoid weefsel → rond uitvoergang glandulae
Muscularis externa
- Plexus van Auerbach
Serosa → ontbreekt bij oesophagus
Functie maag :
• vocht toevoegen: bolus (spijsbrok) → chymus
• mechanische digestie
• chemische digestie: eiwitten (pepsine), vet (lipase)
→ Functies zuur? Doden bacteriën - denatureren eiwitten -
activeren pepsine
Bij de cardia ( begin van de maag) en de pylorus (eind van de maag) wordt er meer slijm
geproduceerd dan zuur en pepsinogeen. Minder zuur aan het einde van de maag voordat het in de
duodenum terecht komt.
Gastric pits= foveolae gastricae : geven maagzuur af. Hoofdcellen maken pepsinogeen en pariëtale
cellen maken het zuur.
In het halsgebied zitten ongedifferentieerde stamcellen: naar oppervlak: slijmnapcellen
Naar basale richting: muceuze halscellen, wandcellen of hoofdcellen.
• Slijmnapcellen
- HCO3-
- mucus
• Muceuze halscellen ( maken slijm dat wat zurig is)
- mucus
• Wandcellen/pariëtale cellen
- HCl
- intrinsic factor ( belangrijk omdat het bindt aan Vitamine B12)
• Zymogene cellen/ hoofdcellen
- pepsinogeen
• Entero-endocriene cellen
- hormonen (gastrine = stimuleert afgifte pepsinogeen en HCl)
(stamcellen in halsgebied)
Wandcellen moeten HCl afgeven. Ionentransport kost energie dus relatief veel mitochondrien
Zymogene cellen maken veel enzymen. Dus relatief veel ruw Endoplasmatisch reticulum.
In lichtmicroscopie zijn de mitochondrien niet te zien.
Eiwitproducerende cellen kleuren vaak donker( hoofdcellen), Kleurstoffen binden aan eiwitten.
, Bescherming maagwand tegen HCL :
• Afgifte pepsine als inactief pepsinogeen
(pro-enzym, zymogeen)
• Mucus (slijm)→
beschermt zowel tegen pepsine als HCl
• Afgifte HCO3- door slijmnapcellen → neutralisatie zuur aan oppervlakte maagwand
Weefselhormonen : zijn hormonen die actief zijn bij het weefsel waar ze geproduceerd worden.
• Gastrine: geproduceerd door G-cellen in pylorusgebied door contact met voedsel → secretie
maagsap
Signalen voor afgifte gastrine: peptiden in maag, verhoging pH van maagsap, vagale efferenten
(=uitrekking vd maag)
• Secretine: geproduceerd door duodenum door contact met zuur voedsel
→ secretie alvleessap
→ remming gastrine
afgifte Secretine en CCK: Voedsel in duodenum
alvleessap: enzymen (afgifte vooral oiv CCK) en bicarbonaat (afgifte vooral oiv secretine)
• Cholecystokinine: geproduceerd door duodenum door contact met vet voedsel → secretie
gal en alvleessap
Muscularis externa bevat een extra laag : moet in alle richtingen kunnen bewegen, om je eten te
kunnen kneden.
• Diagonale spierlaag
• Circulaire spierlaag
• Longitudinale spierlaag
Mucosa
- epitheel → eenlagig cylindrisch:
slijmnapcellen, stamcellen, muceuze halscellen, wandcellen,
zymogene cellen, entero-endocriene cellen
oppervlakte: rugae ( plooien) , areae gastricae ( gebieden tussen de
foveolae in) , foveolae gastricae (klieren van de maag)
- lamina propria → cardia klieren ( overgang tussen slokdarm en maag)
- muscularis mucosae
→ 3 cellagen dik, met uitlopers tussen corpusklieren
Submucosa
- Plexus van Meissner
- lymfoide cellen, soms in follikels
Muscularis externa: 3 dikke lagen!
→ diagonaal, circulair, longitudinaal
- Plexus van Auerbach
Serosa
Dunne darm :
• duodenum (twaalfvingerige darm)
- klieren van Brunner
- crypten, plooien van Kerckring
• Jejunum (nuchtere darm)
- absorptie
- crypten, plooien van Kerckring
• Ileum (kronkeldarm)
- plaques van Peyer (lymfoid weefsel)
- crypten
Hoorcollege 1 : Spijsverteringskanaal
Functie spijsverteringsstelsel (Tractus digestivus) : verteren
1. Ingestie (opeten) 2. Digestie (verteren) 3. Absorptie
(opnemen) 4. Eliminatie (uitscheiden)
Koolhydraten, vetten en eiwitten zijn de belangrijkste
macromoleculen voor energievoorziening en opbouw.
Onderwerp enkelvoud meervoud
Mannelijk villus villi
canaliculus canaliculi
testis testes
Vrouwelijk area areae
foveola foveolae
Onzijdig antibioticum antibiotica
Bezitsvorm (2e naamval)
Mannelijk pylorus pylori
vb: sphincter pylori = sphinter van de pylorus
Vrouwelijk mucosa mucosae
Vb: muscularis mucosae = spierlaag van de mucosa
(onzijdig: zelfde als mannelijk: -um -i)
Bijvoeglijk naamwoord (zelfde vorm als zelfs. nw)
Plica circularis (ev) – plicae circulares (mv)
stratum reticulare (ev) – strata reticularia (mv)
arteria hepatica (ev) – ateriae hepaticae (mv)
Vena portae hepatis (ader van de poort van de lever: tweede naamval). Soms zie je ook vena portae
(dan is de tweede naamval verdwenen).
Algemene bouw – tractus digestivus : van binnen naar buiten
• Mucosa
- epitheel
- lamina propria ( bindweefsel)
- muscularis mucosae ( spierlaag) -> bewegelijkheid
• Submucosa (bindweefsel)
- Plexus van Meissner ( zenuwweefsel)
- klieren
- lymfoid weefsel
• Muscularis externa ( spierlaag)
- Plexus van Auerbach ( zenuwweefsel)
• Serosa
- bindweefsel
- mesotheel ( eenlagig plaveiselepitheel)
Auerbach – peristaltiek (aansturing spierlagen) ligt in de MUSCULARIS EXTERNA
Meissner – zenuwen (regulatie secretie/absorbtie mucosa en submucosa) ligt in SUBMUCOSA
Oesophagus (slokdarm) : Heeft als enige meerlagig plaveiselepitheel, niet verhoornd
• Dikke epitheel laag: er gaat voedsel doorheen, dus bescherming.
, • Veel klieren in submucosa voor produceren slijm (mukeuze klieren) : zorgen voor vervoer.
• In het deel van oesophagus vlakbij de maag zorgen voor het produceren van lysozyme.
Mucosa
- epitheel → meerlagig niet verhoornend plaveisel,
glad oppervlak
- lamina propria → cardia klieren
- muscularis mucosae
→ matig ontwikkeld, bij farynx dwarsgestreept
Submucosa
- Plexus van Meissner
- klieren → glandulae propriae: slijm voor smering
- lymfoid weefsel → rond uitvoergang glandulae
Muscularis externa
- Plexus van Auerbach
Serosa → ontbreekt bij oesophagus
Functie maag :
• vocht toevoegen: bolus (spijsbrok) → chymus
• mechanische digestie
• chemische digestie: eiwitten (pepsine), vet (lipase)
→ Functies zuur? Doden bacteriën - denatureren eiwitten -
activeren pepsine
Bij de cardia ( begin van de maag) en de pylorus (eind van de maag) wordt er meer slijm
geproduceerd dan zuur en pepsinogeen. Minder zuur aan het einde van de maag voordat het in de
duodenum terecht komt.
Gastric pits= foveolae gastricae : geven maagzuur af. Hoofdcellen maken pepsinogeen en pariëtale
cellen maken het zuur.
In het halsgebied zitten ongedifferentieerde stamcellen: naar oppervlak: slijmnapcellen
Naar basale richting: muceuze halscellen, wandcellen of hoofdcellen.
• Slijmnapcellen
- HCO3-
- mucus
• Muceuze halscellen ( maken slijm dat wat zurig is)
- mucus
• Wandcellen/pariëtale cellen
- HCl
- intrinsic factor ( belangrijk omdat het bindt aan Vitamine B12)
• Zymogene cellen/ hoofdcellen
- pepsinogeen
• Entero-endocriene cellen
- hormonen (gastrine = stimuleert afgifte pepsinogeen en HCl)
(stamcellen in halsgebied)
Wandcellen moeten HCl afgeven. Ionentransport kost energie dus relatief veel mitochondrien
Zymogene cellen maken veel enzymen. Dus relatief veel ruw Endoplasmatisch reticulum.
In lichtmicroscopie zijn de mitochondrien niet te zien.
Eiwitproducerende cellen kleuren vaak donker( hoofdcellen), Kleurstoffen binden aan eiwitten.
, Bescherming maagwand tegen HCL :
• Afgifte pepsine als inactief pepsinogeen
(pro-enzym, zymogeen)
• Mucus (slijm)→
beschermt zowel tegen pepsine als HCl
• Afgifte HCO3- door slijmnapcellen → neutralisatie zuur aan oppervlakte maagwand
Weefselhormonen : zijn hormonen die actief zijn bij het weefsel waar ze geproduceerd worden.
• Gastrine: geproduceerd door G-cellen in pylorusgebied door contact met voedsel → secretie
maagsap
Signalen voor afgifte gastrine: peptiden in maag, verhoging pH van maagsap, vagale efferenten
(=uitrekking vd maag)
• Secretine: geproduceerd door duodenum door contact met zuur voedsel
→ secretie alvleessap
→ remming gastrine
afgifte Secretine en CCK: Voedsel in duodenum
alvleessap: enzymen (afgifte vooral oiv CCK) en bicarbonaat (afgifte vooral oiv secretine)
• Cholecystokinine: geproduceerd door duodenum door contact met vet voedsel → secretie
gal en alvleessap
Muscularis externa bevat een extra laag : moet in alle richtingen kunnen bewegen, om je eten te
kunnen kneden.
• Diagonale spierlaag
• Circulaire spierlaag
• Longitudinale spierlaag
Mucosa
- epitheel → eenlagig cylindrisch:
slijmnapcellen, stamcellen, muceuze halscellen, wandcellen,
zymogene cellen, entero-endocriene cellen
oppervlakte: rugae ( plooien) , areae gastricae ( gebieden tussen de
foveolae in) , foveolae gastricae (klieren van de maag)
- lamina propria → cardia klieren ( overgang tussen slokdarm en maag)
- muscularis mucosae
→ 3 cellagen dik, met uitlopers tussen corpusklieren
Submucosa
- Plexus van Meissner
- lymfoide cellen, soms in follikels
Muscularis externa: 3 dikke lagen!
→ diagonaal, circulair, longitudinaal
- Plexus van Auerbach
Serosa
Dunne darm :
• duodenum (twaalfvingerige darm)
- klieren van Brunner
- crypten, plooien van Kerckring
• Jejunum (nuchtere darm)
- absorptie
- crypten, plooien van Kerckring
• Ileum (kronkeldarm)
- plaques van Peyer (lymfoid weefsel)
- crypten
