Antibiotica
,Beta-lactams(1)...........................................................................................................................3
Betalactams............................................................................................................................4
GEENbetalactamAB.......................................................................................................4
WerkingAB........................................................................................................................4
VerloopABinlichaam..............................................................................................................5
Penicilline.................................................................................................................................6
Cloxacilline...............................................................................................................................7
Resistentie.........................................................................................................................7
Amoxicilline+clavulaanzuur...................................................................................................9
Bijwerkingenvanbetalactamantibiotica.................................................................................9
Ceftriaxone............................................................................................................................10
ExtendedSpectrumBetaLactamase:ESBL.........................................................................10
Meropenem............................................................................................................................10
EffectenvanABgebruikoponslichaam...............................................................................11
Macrolides,tetracyclines,fluoroquinolones,cotrimoxazole(2)...........................................11
Gramnegatieveresistentie..............................................................................................12
Non-beta-lactamantibiotica...................................................................................................12
Macroliden.............................................................................................................................13
Azithromycine..................................................................................................................13
Resistentiemechanismen................................................................................................14
Tetracyclines..........................................................................................................................14
Fluoroquinolones...................................................................................................................15
Ciprofloxacin....................................................................................................................15
Co-trimoxazole.......................................................................................................................16
Twee‘urinaire’antibiotica......................................................................................................17
Nitrofurantoin...................................................................................................................17
Fosfomycine.....................................................................................................................17
Glycopeptiden,aminoglycosiden&reserveantibiotica(3)..................................................17
ABnawegdoenresistentie(betalactams,carbapenemase)................................................18
Vancomycine.........................................................................................................................19
Clindamycine.........................................................................................................................20
Clostridiumdifficile.................................................................................................................21
Linezolid.................................................................................................................................22
Difficult-to-treatGramnegatieveinfecties..............................................................................22
Aminoglycosiden....................................................................................................................22
Gentamycine..........................................................................................................................23
Amikacine..............................................................................................................................23
Colistine.................................................................................................................................24
Nieuwerebeta-lactammedicatie+betalactamase/carpenemaseinhibitors..........................25
PrincipesvanABresistentie(4)...............................................................................................27
1
, athogenen&Antibiotica......................................................................................................27
P
GenetischeBasisvanResistentie.........................................................................................27
MechanismenvanoverdrachtvanResistentiegenen............................................................28
MechanismenvanResistentie...............................................................................................29
BelangrijkeKlassenvanAntibiotica.................................................................................30
ß−lactamsclassificatie.....................................................................................................30
Vancomycine....................................................................................................................32
Macroliden.......................................................................................................................33
(Fluoro)Quinolonen..........................................................................................................34
OorsprongvanResistentiegenen..........................................................................................34
WHOprioriteitenlijst!!...............................................................................................................35
ZIEDRUGBUGCOMBINATIONSLIJST..............................................................................36
2
,Beta-lactams (1)
eerdoel 8: Je kent hetwerkingsmechanisme, de nevenwerkingen,de indicaties, voordelen en
L
risico’svan de verschillendeantibioticaklassen,in het bijzonder van beta-lactams, macroliden,
tetracyclines, fluoroquinolones, sulfonamiden, glycopeptiden, aminoglycosiden en andere.
Kennen:
● Verticaal: fiche voor elk antibioticum apart
● Horizontaal: bug-drug combinations → voor elke
indicatie het eerste AB en alternatief
Dingen die moeten weten over AB
1. Hoe het werkt:mechanisme, dynamiek
→ bacteriocide vs bacteriostatisch
2. Op welke bacterie heeft het effect:spectrum
3. Hoe het verspreid in het lichaam en hoe excretie:
kinetiek
4. Welke mogelijke bijwerkingen:safety & allergies
5. Kan resistentie voorkomen:resistance
mechanism
Beta lactams
G
● rote groep
● Bevatten eenbeta-lactam ringin het midden van hun
moleculaire structuur (met N in het midden)
● Oorspronkelijke vondst van de ring inpenicilline
→ komt van schimmel penicillium die perongeluk opS. aureus
gedropt → peniclline ruimte proberen innemen => AB
● Na ontdekking: productie van verschillende beta lactam AB
● Geconfronteerd met resistentie:beta lactamase= moleculendie beta lactam ring
kunnen kapot maken
→ daarom krijgen sommige vd AB een helper onder de vorm van eenbeta lactamase
inhibitorzoals bv clavulaanzuur
3
,GEEN beta lactam AB
Werking AB
1. D e integriteit van de bacteriële celwand
beschadigen
2. Bacterieel DNA blokkeren en kapot maken
3. Eiwitsynthese blokkeren
Penicilline binding proteins
elpen om een sterke bacteriele wand te maken:
H
De verschillende lagen van de celwand van een
bacterie moeten aan elkaar ‘gemetst’ worden dor
penicilline binding protein.
Beta-lactam Antibiotics
B zal zich in het midden vd penicilline binding protein zetten en de werking ervan blokkeren
A
→ celwand gaat kapot
→ bacterie is kwetsbaar
→ bacterie gaat dood
=> beta lactams = bacteriocidisch (=/ bacteriostatisch)
Bacteriocide vs bacteriostatisch
vroeger: liever bacteriocide dan bacteriostatisch want dan direct alles dood
→
MAAR niet elke infectie is even urgent: het is bealngrijk dat de AB tot de exacte plaats komt
waar het moet komen (bv weefselinfectie, infectie in hoofd, …)
DUS bij moeilijke indicaties soms beter af met bacteriostatische AB die goed kan doordringen in
weefsels
DUS
● Urgent: bacteriocide
● Meer tijd: bacteriostatisch soms beter
4
,Verloop AB in lichaam
IV: heel snel
●
● IM: snel, maar langer in plasma
● PO: minder in plasma conc komen
Pharmacokinetiek en pharmacodynamie
door combinatie een bepaalde concentratie in u lichaam genereren
→
MIC= minimale inhibitorische concentratie
= minimale concentratie die nodig hebben om een inhibitie reactie te hebben
urve PK/PD
C
Bv zoveel in infuus geven over 30min: inschatten dat zoveel op dat punt in lichaam en
inschatten halfwaardetijd zodat kunnen inschatten wnr pt onder de MIC zit
→ eigenschappen pt gaan mee beïnvloeden bv wnr nierinsufficiëntie zal het langer duren
AB zijn tijdsafhankelijk dus hangt af van wat pt nodig heeft, andere AB geven
1. Piek-afhankelijk: hoge dosis is noodzakelijk en waterna komt minder belangrijk
2. Tijd-afhankelijk: pt moet aan een constante dosiszijn blootgesteld
→ frequent doseren: 4 keer 500mg is beter dan 2 keer 750 mg elke dag (wel vervelend)
3. Combinaties
5
,Penicilline
IM: 1 spuit / meerdere
dagen
IV: freq doseren tot 14
keer / dag
l veel resistentie maar kan nog gebruikt worden voor spirocheten bv borrelia
A
In hospitalen al veel sneller resistentie dan in de community wnt meer selectiedruk in ziekenhuis
Cloxacilline
p synthetische
O
wijze gemaakt en
heeft zelfde werking
als methicilline
MRSA resistentie!!
6
, Resistentie
● RSA: Penicilline ResistenteS. aureus
P
● MRSA: Methicillin ResistantS. aureus
● VRE: Vancomycin Resistente Enterokokken
● VISA: Vancomycin IntermediateS. aureus
● VRSA: Vancomycin ResistantS. aureus
● PRSP: Penicillin ResistantS. pneumoniae
● ESBL: Extended Spectrum Beta Lactamases
● CPE: Carbapenemase Producerende
enterobacteriaceae
taphylokokken die het mecA dragen zijn resistent
S
→ mecA = resistentie gen tegen meth
→ door uitzichtverandering kan de AB niet meer
binden
Wat doen bij resistentie?
1. Hogere dosis
→ meer T/MIC
→ alleen als er nog gevoeligheid is bij hogere
blootstelling, niet superhoog moeten gaan
2. Beta-lactamase inhibitor toevoegen
→ bv clavulaanzuur, tazobactam
3. Een non-beta-lactam AB kiezen
1. Hogere dosis
Indien een bacterie een lage MIC heeft → maakt niet uit dat meer geven
Indien hoge MIC → weinig blootstelling
DUS hoe hoger de conc/dosis verlengen → curve ronder en breden
● toediening continu geven of of infuss over 4u ipv 30min (bruine en groene curve)
● soms praktische bezwaren
○ molecule niet krachtig genoeg
○ niet praktisch dat elke pt permanent infuus
7
,Beta-lactams(1)...........................................................................................................................3
Betalactams............................................................................................................................4
GEENbetalactamAB.......................................................................................................4
WerkingAB........................................................................................................................4
VerloopABinlichaam..............................................................................................................5
Penicilline.................................................................................................................................6
Cloxacilline...............................................................................................................................7
Resistentie.........................................................................................................................7
Amoxicilline+clavulaanzuur...................................................................................................9
Bijwerkingenvanbetalactamantibiotica.................................................................................9
Ceftriaxone............................................................................................................................10
ExtendedSpectrumBetaLactamase:ESBL.........................................................................10
Meropenem............................................................................................................................10
EffectenvanABgebruikoponslichaam...............................................................................11
Macrolides,tetracyclines,fluoroquinolones,cotrimoxazole(2)...........................................11
Gramnegatieveresistentie..............................................................................................12
Non-beta-lactamantibiotica...................................................................................................12
Macroliden.............................................................................................................................13
Azithromycine..................................................................................................................13
Resistentiemechanismen................................................................................................14
Tetracyclines..........................................................................................................................14
Fluoroquinolones...................................................................................................................15
Ciprofloxacin....................................................................................................................15
Co-trimoxazole.......................................................................................................................16
Twee‘urinaire’antibiotica......................................................................................................17
Nitrofurantoin...................................................................................................................17
Fosfomycine.....................................................................................................................17
Glycopeptiden,aminoglycosiden&reserveantibiotica(3)..................................................17
ABnawegdoenresistentie(betalactams,carbapenemase)................................................18
Vancomycine.........................................................................................................................19
Clindamycine.........................................................................................................................20
Clostridiumdifficile.................................................................................................................21
Linezolid.................................................................................................................................22
Difficult-to-treatGramnegatieveinfecties..............................................................................22
Aminoglycosiden....................................................................................................................22
Gentamycine..........................................................................................................................23
Amikacine..............................................................................................................................23
Colistine.................................................................................................................................24
Nieuwerebeta-lactammedicatie+betalactamase/carpenemaseinhibitors..........................25
PrincipesvanABresistentie(4)...............................................................................................27
1
, athogenen&Antibiotica......................................................................................................27
P
GenetischeBasisvanResistentie.........................................................................................27
MechanismenvanoverdrachtvanResistentiegenen............................................................28
MechanismenvanResistentie...............................................................................................29
BelangrijkeKlassenvanAntibiotica.................................................................................30
ß−lactamsclassificatie.....................................................................................................30
Vancomycine....................................................................................................................32
Macroliden.......................................................................................................................33
(Fluoro)Quinolonen..........................................................................................................34
OorsprongvanResistentiegenen..........................................................................................34
WHOprioriteitenlijst!!...............................................................................................................35
ZIEDRUGBUGCOMBINATIONSLIJST..............................................................................36
2
,Beta-lactams (1)
eerdoel 8: Je kent hetwerkingsmechanisme, de nevenwerkingen,de indicaties, voordelen en
L
risico’svan de verschillendeantibioticaklassen,in het bijzonder van beta-lactams, macroliden,
tetracyclines, fluoroquinolones, sulfonamiden, glycopeptiden, aminoglycosiden en andere.
Kennen:
● Verticaal: fiche voor elk antibioticum apart
● Horizontaal: bug-drug combinations → voor elke
indicatie het eerste AB en alternatief
Dingen die moeten weten over AB
1. Hoe het werkt:mechanisme, dynamiek
→ bacteriocide vs bacteriostatisch
2. Op welke bacterie heeft het effect:spectrum
3. Hoe het verspreid in het lichaam en hoe excretie:
kinetiek
4. Welke mogelijke bijwerkingen:safety & allergies
5. Kan resistentie voorkomen:resistance
mechanism
Beta lactams
G
● rote groep
● Bevatten eenbeta-lactam ringin het midden van hun
moleculaire structuur (met N in het midden)
● Oorspronkelijke vondst van de ring inpenicilline
→ komt van schimmel penicillium die perongeluk opS. aureus
gedropt → peniclline ruimte proberen innemen => AB
● Na ontdekking: productie van verschillende beta lactam AB
● Geconfronteerd met resistentie:beta lactamase= moleculendie beta lactam ring
kunnen kapot maken
→ daarom krijgen sommige vd AB een helper onder de vorm van eenbeta lactamase
inhibitorzoals bv clavulaanzuur
3
,GEEN beta lactam AB
Werking AB
1. D e integriteit van de bacteriële celwand
beschadigen
2. Bacterieel DNA blokkeren en kapot maken
3. Eiwitsynthese blokkeren
Penicilline binding proteins
elpen om een sterke bacteriele wand te maken:
H
De verschillende lagen van de celwand van een
bacterie moeten aan elkaar ‘gemetst’ worden dor
penicilline binding protein.
Beta-lactam Antibiotics
B zal zich in het midden vd penicilline binding protein zetten en de werking ervan blokkeren
A
→ celwand gaat kapot
→ bacterie is kwetsbaar
→ bacterie gaat dood
=> beta lactams = bacteriocidisch (=/ bacteriostatisch)
Bacteriocide vs bacteriostatisch
vroeger: liever bacteriocide dan bacteriostatisch want dan direct alles dood
→
MAAR niet elke infectie is even urgent: het is bealngrijk dat de AB tot de exacte plaats komt
waar het moet komen (bv weefselinfectie, infectie in hoofd, …)
DUS bij moeilijke indicaties soms beter af met bacteriostatische AB die goed kan doordringen in
weefsels
DUS
● Urgent: bacteriocide
● Meer tijd: bacteriostatisch soms beter
4
,Verloop AB in lichaam
IV: heel snel
●
● IM: snel, maar langer in plasma
● PO: minder in plasma conc komen
Pharmacokinetiek en pharmacodynamie
door combinatie een bepaalde concentratie in u lichaam genereren
→
MIC= minimale inhibitorische concentratie
= minimale concentratie die nodig hebben om een inhibitie reactie te hebben
urve PK/PD
C
Bv zoveel in infuus geven over 30min: inschatten dat zoveel op dat punt in lichaam en
inschatten halfwaardetijd zodat kunnen inschatten wnr pt onder de MIC zit
→ eigenschappen pt gaan mee beïnvloeden bv wnr nierinsufficiëntie zal het langer duren
AB zijn tijdsafhankelijk dus hangt af van wat pt nodig heeft, andere AB geven
1. Piek-afhankelijk: hoge dosis is noodzakelijk en waterna komt minder belangrijk
2. Tijd-afhankelijk: pt moet aan een constante dosiszijn blootgesteld
→ frequent doseren: 4 keer 500mg is beter dan 2 keer 750 mg elke dag (wel vervelend)
3. Combinaties
5
,Penicilline
IM: 1 spuit / meerdere
dagen
IV: freq doseren tot 14
keer / dag
l veel resistentie maar kan nog gebruikt worden voor spirocheten bv borrelia
A
In hospitalen al veel sneller resistentie dan in de community wnt meer selectiedruk in ziekenhuis
Cloxacilline
p synthetische
O
wijze gemaakt en
heeft zelfde werking
als methicilline
MRSA resistentie!!
6
, Resistentie
● RSA: Penicilline ResistenteS. aureus
P
● MRSA: Methicillin ResistantS. aureus
● VRE: Vancomycin Resistente Enterokokken
● VISA: Vancomycin IntermediateS. aureus
● VRSA: Vancomycin ResistantS. aureus
● PRSP: Penicillin ResistantS. pneumoniae
● ESBL: Extended Spectrum Beta Lactamases
● CPE: Carbapenemase Producerende
enterobacteriaceae
taphylokokken die het mecA dragen zijn resistent
S
→ mecA = resistentie gen tegen meth
→ door uitzichtverandering kan de AB niet meer
binden
Wat doen bij resistentie?
1. Hogere dosis
→ meer T/MIC
→ alleen als er nog gevoeligheid is bij hogere
blootstelling, niet superhoog moeten gaan
2. Beta-lactamase inhibitor toevoegen
→ bv clavulaanzuur, tazobactam
3. Een non-beta-lactam AB kiezen
1. Hogere dosis
Indien een bacterie een lage MIC heeft → maakt niet uit dat meer geven
Indien hoge MIC → weinig blootstelling
DUS hoe hoger de conc/dosis verlengen → curve ronder en breden
● toediening continu geven of of infuss over 4u ipv 30min (bruine en groene curve)
● soms praktische bezwaren
○ molecule niet krachtig genoeg
○ niet praktisch dat elke pt permanent infuus
7
