Volledige samenvatting VERGELIJKENDE POLITIEK

VERGELIJKENDE POLITIEK

INLEIDINGSLES

De Slimste Mens Ter Wereld… voor vergelijkende politiek (zie later
uitgebreider)
Dia 4: Over welk land gaat deze beschrijving?
- De Verenigde staten: prototype van liberale democratie

 Dit wordt behandeld in ‘de historische context: staat en democratie’


Dia 5: Wie is staatshoofd, maar geen regeringsleider?
- Emmanuel Macron is ENKEL staatshoofd
o Regeringsleider (= premier) Frankrijk: François Bayrou

- Amerika: Trump is zowel staatshoofd als regeringsleider

- Duitsland en VK: Scholz en Starmer zijn ENKEL regeringsleider, MAAR geen
staatshoofd
o Staatshoofd Duitsland: Frank-Walter Steinmeier
o Staatshoofd VK: King Charles

 Dit wordt behandeld in ‘structuren en instituties: regeringen’


Dia 6: Verkiezingsraadsel
Bij de parlementsverkiezingen in land X haalt partij/kandidaat Y in kieskring Z
initieel 35% van de stemmen en minstens 1 verkozene. Welk land kan nooit in de
plaats van X komen?
- Antwoord: Frankrijk

- VS, VK en Frankrijk : kiessystemen die NIET proportioneel zijn
o VS en VK: single- member plurality

o Frankrijk: majority to round systeem (= 1 man of vrouw gaat naar
assemblée in Parijs)

- Nederland: WEL proportioneel kiessysteem
o Lijstensysteem: weinig stemmen nodig om in Nederlandse Tweede
Kamer verkozen te worden

 Dit wordt behandeld in ‘processen en actoren: verkiezingen en kiezers’

,Dia 7: Welke ‘Tweede Kamer’ is GEEN vertegenwoordiger van subnationale
entiteiten?
- Antwoord: House of Lords (VK)
o Bestaat uit meer dan 800 mensen: die zitten daar omdat ze
benoemd zijn door de koning (= de regering)

o Je zit daar in voor het leven

o Dit vertegenwoordigt NIET de verschillende delen van de VK!

- Duitsland: Bundesrat = vertegenwoordiger van de Duitse deelstaten

- Amerikaanse Senaat: de 50 Amerikaanse staten (zowel de kleinste als de
allergrootste) mogen elk 2 senatoren sturen naar de senaat

- Nederlandse Eerste Kamer
o Vroeger: vertegenwoordiging van de provincies
 75 mensen werden verkozen door de leden van de provinciale
raden

 Dit wordt behandeld in ‘structuren en instituties: subnationaal bestuur en
parlementen’


Dia 8: Welke partij past NIET in het rijtje en waarom?
- Groenlinks
o Reden: enige partij die NOG NOOIT nationale
regeringsverantwoordelijkheid heeft gedragen

 Dit wordt behandeld in ‘processen en actoren: politieke partijen’




INLEIDING OP HET STUDIEVELD

Vergelijkende politiek: omschrijving

- Vergelijkende politiek = belangrijk subdomein van de politieke
wetenschappen

- ≠ politieke filosofie
o WANT politieke filosofie = normatief
 Gaat over hoe de politiek zou MOETEN zijn
 Gaat over vragen m.b.t. sociale rechtvaardigheid

, o Bv. Wat is een goed niveau van
inkomensongelijkheid?

- Vergelijkende politiek = empirisch
o Vergelijkende politiek = vergelijkende studie van politieke systemen
o Gaat naar de interne structuren, instituties, actoren en processen,..
gaan kijken BINNEN staten
 <-> Internationale politiek
 Gaat over de relaties tussen staten

o 3 empirische tradities
 1. Vergelijkende politiek als landenstudie
 Kijkt naar hoe de politiek werkt in Nederland, VS,
Duitsland,…?
o Daarvoor moeten we landen vergelijken

 2. Methodologische traditie
 Als we willen vergelijken: we hebben standaarden en
regels nodig

 3. Analytische doel
 De combinatie van 1 en 2  de ‘wat’ en het ‘hoe’ van
politiek
o Politiek gaat over macht: via macht worden
beslissingen gemaakt

- Analytisch doel
o Combinatie van inhoud & methode

o Kijkt naar de gelijkenissen & de verschillen in politieke systemen
 Vergelijkende politiek wil de variatie in politieke systemen in
kaart brengen
 Is er variatie?
 Hoe groot is die variatie?
 Wat zijn de effecten van variatie?

o 3 sterktes van het analytisch doel van vergelijkende politiek
 1. Beschrijvende niveau
 Beschrijven: hoe werkt politiek in een bepaalde
context?
o Dit doen we via indelingen we gebruiken
classificatie & typologie

 Voorbeeld: Nederland
o Nederland: proportioneel lijstensysteem

o Als we kiessystemen gaan opdelen om deze te
vergelijken: we kijken naar 3 dingen
 1. Kiesstructuur

,  Op wat kunnen mensen stemmen?
 lijsten of personen

 2. Kieskringen: geografische indeling
 Veel of weinig kieskringen?
 Spelen die kieskringen een grote of
kleine rol?

 3. Electorale formule: hoe worden
stemmen omgezet in zetels?

 2. Verklarende niveau
 Op dit niveau werken aan de hand van hypotheses, die
we testen a.d.h.v. allerlei gegevens

 Achterliggende idee: we willen patronen, verbanden
terugvinden
o We hopen causaliteit en theorieën terug te
vinden

 3. Voorspellende niveau
 Wat zou er gebeuren als we ons kiessysteem zouden
veranderen?
o Zoekt naar (causale) effecten

o Vaak: discussie over dit onderwerp
 Nederland: regeerakkoord neemt op dat
het kiessysteem MOET veranderen
 MAAR hoe moet dat dan
veranderen?



Vergelijkende politiek: voordelen
 Niet belangrijk



Vergelijkende politiek: Behavioural Revolution

- Alles lijkt zeer netjes afgebakend en zeer makkelijk te vergelijken  MAAR
dit klopt niet

- Sociale wetenschappen, politieke wetenschappen, vergelijkende politiek:
heeft een heleboel (r)evoluties ondergaan
o Meest sprekende: Behavioural Revolution
 Jaren 60-70

- Er is een VOOR en NA
o VOOR: vergelijkende politiek is ontstaat na WOII in Amerika