Deel 1: Psychologie als wetenschap
Hoofdstuk 1: Psychologie als wetenschap
Wat is psychologie?
Afkomst van Grieks: “psyché” = ziel en “logos” = leer of rede.
Psychologie = de wetenschappelijke studie van het gedrag en
de mentale processen van de mens.
Ze bestudeert wat mensen doen (gedrag) en denken, voelen
en willen (mentale processen).
Belangrijk: psychologie onderscheidt zich van gewone mensenkennis
omdat ze gebruikmaakt van wetenschappelijke methodes.
Belangrijke begrippen
Gedrag = alles wat waarneembaar is: wat iemand zegt, doet of juist
niet doet.
Mentale processen = alles wat niet rechtstreeks zichtbaar is,
zoals gevoelens, gedachten, herinneringen en motivatie.
Externe factoren (S): prikkels of invloeden uit de omgeving.
Interne factoren (O): innerlijke processen binnen den persoon
(emoties, denken, leren, herinneringen).
Gedrag = reactie ® op situaties (S) via interne factoren (O) S – O
– R-model.
Ontstaan van de psychologie
Psychologie komt voort uit de filosofie.
Eeuwenlang stelden filosofen vragen over geest, bewustzijn en
emoties.
Socrates, Plato en Aristoteles: emoties beïnvloeden ons denken;
onze waarnemingen zijn interpretaties.
Middeleeuwen: kerk beschouwde de geest als een mysterie
geen wetenschappelijk onderzoek.
René Descartes (17de eeuw): stelde dat gevoelens voortkomen uit
zenuwactiviteit
Begin biologisch denken.
Wilhelm Wundt (1879): richtte het eerste psychologische
laboratorium op
Officieel begin van psychologie als wetenschap.
Citaat: “psychologie heeft een lang verleden, maar slechts een korte
geschiedenis.”
,Psychologie als wetenschap
Psychologie gebruikt de wetenschappelijke methode om menselijk
gedrag te bestuderen.
Doel = kennis verzamelen die betrouwbaar, systematisch en
controleerbaar is.
De 5 stappen van de wetenschappelijke methode:
1. Hypothese opstellen (idee dat getest wort)
2. Gecontroleerd onderzoek uitvoeren (met experimentele en
controlegroep)
3. Gegevens verzamelen
4. Resultaten analyseren en hypothese verwerpen of aanvaarden
5. Resultaten publiceren en toetsen door anderen
Volgens Karl Popper is een theorie wetenschappelijk als ze weerlegd
(gefalsifieerd) kan worden.
Voorbeeld: vroeger dacht men dat roken onschadelijk was
wetenschappelijk onderzoek toonde later het tegendeel aan.
Soorten onderzoek
Experimenten
Correlatieonderzoek
Surveys (enquêtes)
Observaties (natuurlijk of gecontroleerd)
Gevalstudie (case study, diepgaande analyse van 1 persoon of
groep)
In humane wetenschappen ook kwalitatief onderzoek (bv.
Diepte-interviews).
Wat bestudeert psychologie?
Gedrag
Alle waarneembare handelingen (wat iemand zegt, doet of niet
doet).
Reactie (R) op een betekenisvolle situatie.
Mentale processen
Niet zichtbaar, maar bepalend voor gedrag: emoties, denken,
geheugen, motivatie.
Worden beïnvloed door:
o Interne factoren (O) = psychische processen binnen de
persoon
, o Externe factoren (S) = prikkels uit omgeving, anderen of
situaties
S-O-R- model:
Stimulus (S) Organisme (O) Reactie (R)
Menselijk gedrag is dus een samenspel van omgeving en innerlijke
processen.
Sub domeinen van de psychologie
Sub domein Wat bestudeert het? Voorbeeld/
Opmerking
Functieleer/ Basisfuncties zoals Hoe mensen
algemene waarneming, geheugen, informatie verwerken
psychologie leren, motivatie, emotie
Persoonlijkheidsle Verschillen tussen Waarom mensen
er individuen (karakter, verschillend reageren
temperament)
Sociale Invloed van anderen op Groepsdruk,
psychologie gedrag conformiteit, gedrag in
groep
Levenslooppsychol Ontwikkeling van de Baby volwassene
ogie mens doorheen de ouderdom
levensfasen
Neuropsychologie Verband tussen hersenen Effect van hersenletsel
en gedrag of stimulatie
Theoretische vs. toegepaste psychologie
Type Doel Voorbeeld
Theoretische Inzicht verwerven in Universitair onderzoek
psychologie menselijk gedrag naar emoties
(onderzoek)
Toegepaste Inzichten gebruiken om Klinische, school- of
psychologie problemen op te lossen arbeidspsychologie
Voorbeelden van toegepaste domeinen:
Klinische psychologie: diagnose en behandeling van stoornissen
Arbeidspsychologie: relatie tussen mens en werk
Schoolpsychologie: begeleiding bij leer- en studiekeuzeproblemen
Gerechts-, sport-, reclamepsychologie enz.
Hoofdstuk 1: Psychologie als wetenschap
Wat is psychologie?
Afkomst van Grieks: “psyché” = ziel en “logos” = leer of rede.
Psychologie = de wetenschappelijke studie van het gedrag en
de mentale processen van de mens.
Ze bestudeert wat mensen doen (gedrag) en denken, voelen
en willen (mentale processen).
Belangrijk: psychologie onderscheidt zich van gewone mensenkennis
omdat ze gebruikmaakt van wetenschappelijke methodes.
Belangrijke begrippen
Gedrag = alles wat waarneembaar is: wat iemand zegt, doet of juist
niet doet.
Mentale processen = alles wat niet rechtstreeks zichtbaar is,
zoals gevoelens, gedachten, herinneringen en motivatie.
Externe factoren (S): prikkels of invloeden uit de omgeving.
Interne factoren (O): innerlijke processen binnen den persoon
(emoties, denken, leren, herinneringen).
Gedrag = reactie ® op situaties (S) via interne factoren (O) S – O
– R-model.
Ontstaan van de psychologie
Psychologie komt voort uit de filosofie.
Eeuwenlang stelden filosofen vragen over geest, bewustzijn en
emoties.
Socrates, Plato en Aristoteles: emoties beïnvloeden ons denken;
onze waarnemingen zijn interpretaties.
Middeleeuwen: kerk beschouwde de geest als een mysterie
geen wetenschappelijk onderzoek.
René Descartes (17de eeuw): stelde dat gevoelens voortkomen uit
zenuwactiviteit
Begin biologisch denken.
Wilhelm Wundt (1879): richtte het eerste psychologische
laboratorium op
Officieel begin van psychologie als wetenschap.
Citaat: “psychologie heeft een lang verleden, maar slechts een korte
geschiedenis.”
,Psychologie als wetenschap
Psychologie gebruikt de wetenschappelijke methode om menselijk
gedrag te bestuderen.
Doel = kennis verzamelen die betrouwbaar, systematisch en
controleerbaar is.
De 5 stappen van de wetenschappelijke methode:
1. Hypothese opstellen (idee dat getest wort)
2. Gecontroleerd onderzoek uitvoeren (met experimentele en
controlegroep)
3. Gegevens verzamelen
4. Resultaten analyseren en hypothese verwerpen of aanvaarden
5. Resultaten publiceren en toetsen door anderen
Volgens Karl Popper is een theorie wetenschappelijk als ze weerlegd
(gefalsifieerd) kan worden.
Voorbeeld: vroeger dacht men dat roken onschadelijk was
wetenschappelijk onderzoek toonde later het tegendeel aan.
Soorten onderzoek
Experimenten
Correlatieonderzoek
Surveys (enquêtes)
Observaties (natuurlijk of gecontroleerd)
Gevalstudie (case study, diepgaande analyse van 1 persoon of
groep)
In humane wetenschappen ook kwalitatief onderzoek (bv.
Diepte-interviews).
Wat bestudeert psychologie?
Gedrag
Alle waarneembare handelingen (wat iemand zegt, doet of niet
doet).
Reactie (R) op een betekenisvolle situatie.
Mentale processen
Niet zichtbaar, maar bepalend voor gedrag: emoties, denken,
geheugen, motivatie.
Worden beïnvloed door:
o Interne factoren (O) = psychische processen binnen de
persoon
, o Externe factoren (S) = prikkels uit omgeving, anderen of
situaties
S-O-R- model:
Stimulus (S) Organisme (O) Reactie (R)
Menselijk gedrag is dus een samenspel van omgeving en innerlijke
processen.
Sub domeinen van de psychologie
Sub domein Wat bestudeert het? Voorbeeld/
Opmerking
Functieleer/ Basisfuncties zoals Hoe mensen
algemene waarneming, geheugen, informatie verwerken
psychologie leren, motivatie, emotie
Persoonlijkheidsle Verschillen tussen Waarom mensen
er individuen (karakter, verschillend reageren
temperament)
Sociale Invloed van anderen op Groepsdruk,
psychologie gedrag conformiteit, gedrag in
groep
Levenslooppsychol Ontwikkeling van de Baby volwassene
ogie mens doorheen de ouderdom
levensfasen
Neuropsychologie Verband tussen hersenen Effect van hersenletsel
en gedrag of stimulatie
Theoretische vs. toegepaste psychologie
Type Doel Voorbeeld
Theoretische Inzicht verwerven in Universitair onderzoek
psychologie menselijk gedrag naar emoties
(onderzoek)
Toegepaste Inzichten gebruiken om Klinische, school- of
psychologie problemen op te lossen arbeidspsychologie
Voorbeelden van toegepaste domeinen:
Klinische psychologie: diagnose en behandeling van stoornissen
Arbeidspsychologie: relatie tussen mens en werk
Schoolpsychologie: begeleiding bij leer- en studiekeuzeproblemen
Gerechts-, sport-, reclamepsychologie enz.
