Staatsrecht &
Strafrecht
(IPU)
Staatsrecht
Boombasic (8e druk)
Straf(proces)recht
Boomjuridisch (6e druk)
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
R. Korte
1
,Inhoudsopgave
1. STAATSRECHT.................................................................................................................................................4
KENMERKEN................................................................................................................................................................4
SOEVEREINITEIT............................................................................................................................................................5
STAATSVORMEN...........................................................................................................................................................5
RECHTSSTAAT..............................................................................................................................................................5
DEMOCRATIE...............................................................................................................................................................5
PRESIDENTIËLE EN PARLEMENTAIRE DEMOCRATIEËN............................................................................................................6
MONISME EN DUALISME................................................................................................................................................6
SCHEIDING EN SPREIDING VAN MACHT EN BEVOEGDHEDEN...................................................................................................6
TOEKENNING VAN BEVOEGDHEDEN..................................................................................................................................6
SPREIDING VAN BEVOEGDHEDEN......................................................................................................................................7
CONSTITUTIE...............................................................................................................................................................7
GRONDWETTEN WORDEN VERDER WEL ONDERSCHEIDEN IN..................................................................................................7
DEFINITIE.................................................................................................................................................................... 8
BRONNEN...................................................................................................................................................................8
HORIZONTALE WERKING................................................................................................................................................9
BEPERKINGEN EN BOTSINGEN..........................................................................................................................................9
INTERNATIONALE DIMENSIES.........................................................................................................................................10
GELIJKHEID................................................................................................................................................................10
INTEGRITEIT...............................................................................................................................................................11
PERSOONLIJKE VRIJHEID...............................................................................................................................................11
VRIJHEID VAN MENINGSUITING......................................................................................................................................11
VRIJHEID VAN GODSDIENST EN LEVENSOVERTUIGING.........................................................................................................12
VRIJHEID VAN VERENIGING...........................................................................................................................................12
VRIJHEID VAN VERGADERING.........................................................................................................................................12
VRIJHEID VAN BETOGING..............................................................................................................................................12
GEZINSLEVEN.............................................................................................................................................................12
RECHT OP EEN EERLIJK PROCES......................................................................................................................................12
TWEEDE KAMER: SAMENSTELLING..................................................................................................................................13
KIESRECHT................................................................................................................................................................ 13
ZITTINGSDUUR, PARLEMENTAIR JAAR, ONTBINDING...........................................................................................................14
TWEEDE KAMER: BEVOEGDHEDEN.................................................................................................................................14
REGELING VAN DE WERKZAAMHEDEN.............................................................................................................................14
AANDEEL IN DE WETGEVING.........................................................................................................................................14
EERSTE KAMER: SAMENSTELLING...................................................................................................................................14
EERSTE KAMER: BEVOEGDHEDEN...................................................................................................................................15
VERSCHILLEN EERSTE EN TWEEDE KAMER.......................................................................................................................15
STRAFRECHT.....................................................................................................................................................16
2
,H1. ALGEMENE INLEIDING: WAT IS STRAFRECHT?........................................................................................................16
1.2.1 MATERIEEL EN FORMEEL STRAFRECHT....................................................................................................................16
1.2.2 COMMUUN EN BIJZONDER STRAFRECHT.................................................................................................................16
1..3.1 HANDHAVING VAN RECHTSNORMEN.....................................................................................................................17
1.3.2 STRAFRECHTTHEORIEËN......................................................................................................................................17
1.3.3 GEWELDSMONOPOLIE BIJ DE OVERHEID: HET VOORKOMEN VAN EIGENRICHTING............................................................18
1.3.4 DE ULTIMUM REMEDIUM-GEDACHTE.....................................................................................................................18
H2. MATERIEEL STRAFRECHT: DE STRUCTUUR VAN HET STRAFBARE FEIT...........................................................................19
2.2.1 DE EERSTE VOORWAARDE: DE MENSELIJKE GEDRAGING.............................................................................................19
2.2.2 DE TWEEDE VOORWAARDE: DELICTSOMSCHRIJVING..................................................................................................19
2.2.3 DE DERDE VOORWAARDE: WEDERRECHTELIJKHEID....................................................................................................19
2.2.4 DE VIERDE VOORWAARDE: AAN SCHULD TE WIJTEN..................................................................................................19
2.4.1 FORMELE/MATERIELE DELICTEN............................................................................................................................20
2.4.2 COMMISSIE-/OMISSIEDELICTEN............................................................................................................................21
2.4.3 GEKWALIFICEERDE EN GEPRIVILEGIEERDE DELICTEN...................................................................................................21
2.5 MISDRIJVEN EN OVERTREDINGEN.............................................................................................................................21
H3. MATERIEEL STRAFRECHT: OPZET EN SCHULD.........................................................................................................22
3.1 INLEIDING...........................................................................................................................................................22
3.2.1 OOGMERK........................................................................................................................................................22
3.2.2 OPZET BIJ ZEKERHEIDSBEWUSTZIJN........................................................................................................................22
3.2.3 VOORWAARDELIJK OPZET....................................................................................................................................23
3.3.1 WAT IS SCHULD?...............................................................................................................................................24
3.3.2 BEWUSTE SCHULD..............................................................................................................................................24
............................................................................................................................................................................... 25
3.3.3 ONBEWUSTE SCHULD.........................................................................................................................................25
3.3.4 SCHULD IN ROEKELOOSHEID.................................................................................................................................26
H4. MATERIEEL STAFRECHT: CAUSALITEIT..................................................................................................................27
4.2.4 DE LEER VAN DE ‘REDELIJKE TOEREKENING’.............................................................................................................27
4.3.1 MATERIËLE DELICTEN EN OPZET............................................................................................................................27
4.3.2 MATERIËLE DELICTEN.........................................................................................................................................27
H5. MATERIEEL STAFRECHT: INPERKING STRAFBAARHEID (STRAFUITSLUITINGSGRONDEN).....................................................29
5.3.1 OVERMACHT (RECHTVAARDIGENDE NOODTOESTAND)...............................................................................................30
5.3.2 NOODWEER......................................................................................................................................................30
5.3.3 HET WETTELIJKE VOORSCHRIFT.............................................................................................................................30
5.3.4 HET BEVOEGD GEGEVEN AMBTELIJK BEVEL..............................................................................................................30
5.3.5 ONTBREKEN VAN DE MATERIELE WEDERRECHTELIJKHEID............................................................................................30
5.4.1 ONTOERKEN(INGSVAT)BAARHEID..........................................................................................................................31
5.4.2 OVERMACHT (PSYCHISCHE OVERMACHT)................................................................................................................31
5.4.3 NOODWEEREXCES..............................................................................................................................................31
5.4.4 HET ONBEVOEGD GEGEVEN AMBTELIJK BEVEL..........................................................................................................31
5.4.5 AFWEZIGHEID VAN ALLE SCHULD (AVAS)..............................................................................................................31
5.5.1 PROPORTIONALITEIT...........................................................................................................................................32
5.5.2 SUBSIDIARITEIT..................................................................................................................................................32
H7. FORMEEL STRAFRECHT: INLEIDING EN HOOFDROLSPELERS IN HET STRAFPROCESRECHT....................................................33
7.2.1 GEMATIGD ACCUSATOIRE PROCESVOERING.............................................................................................................33
3
, 7.2.2 DOELEN VAN HET STRAFPROCESRECHT...................................................................................................................33
7.3.1 DE VERDACHTE..................................................................................................................................................33
7.3.2 DE BEPALING VAN ART.129 SV............................................................................................................................34
7.3.3 RECHTEN VAN EEN VERDACHTE.............................................................................................................................34
7.3.4 HET OPENBAAR MINISTERIE EN DE OFFICIER VAN JUSTITIE.........................................................................................34
7.3.5 POLITIE (AMBTENAREN)......................................................................................................................................35
7.3.6 DE RECHTER.....................................................................................................................................................35
7.3.7 DE ADVOCAAT...................................................................................................................................................36
H8. FORMEEL STRAFRECHT: DE STRAFPROCEDURE (OPSPORING, VERVOLGING EN BERECHTING).............................................36
8.2.1 PERSONEN MET OPSPORING BELAST......................................................................................................................37
8.2.2 AANVANG OPSPORING........................................................................................................................................37
8.2.4 CONTROLEBEVOEGDHEDEN..................................................................................................................................37
8.3.1 OPPORTUNITEITSBEGINSEL...................................................................................................................................38
8.3.2 VERVOLGEN EN SEPONEREN.................................................................................................................................38
H12. FORMEEL STRAFRECHT: DE BERECHTING ||| (BESLISSINGSMODEL 348/350)............................................................39
12.3.1 DE EERSTE VRAAG VAN ARTIKEL 350 SV: BEWIJSVRAAG..........................................................................................40
1. Staatsrecht
1.1 De Staat
Kenmerken
De kenmerken van een staat zijn als volgt:
een grondgebied;
met daarop een gemeenschap mensen;
waarover gezag wordt uitgeoefend;
door een organisatie.
Een staat treedt op in het internationale verkeer. Echter voert niet elke staat in dezelfde maten effectief gezag
uit. Internationaal erkende staten kunnen tevens ook failed states zijn: staten die niet in staat zijn elementair
(onmisbaar) gezag te handhaven. Dit kan zijn omdat er in de desbetreffende staat sprake is van een
burgeroorlog, vechtende milities of andere groepen die geweld uitoefenen in het desbetreffende grondgebied.
Staatsrecht is het terecht dat ziet op inhoud en functioneren van de instellingen van de staat; daarnaast bevalt
regels over de bevoegdheden van de staatsorganen en instellingen. Ook bevalt het normen die de macht van de
staat regelen, denk hierbij aan onze grondrechten.
Het staatsrecht kun je terugvinden in de Grondwet. Daarnaast zijn staatstegels neergelegd in wetten zoals
onder anderen de Kieswet, Wet Op De Raad van Staten, Gemeentewet, Provinciewet etc. Daarnaast kunnen we
ook onze staatsregels vinden in verdragen zoals het Europees verdrag oor de Rechten Van de Mens (ERVM).
4
Strafrecht
(IPU)
Staatsrecht
Boombasic (8e druk)
Straf(proces)recht
Boomjuridisch (6e druk)
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
R. Korte
1
,Inhoudsopgave
1. STAATSRECHT.................................................................................................................................................4
KENMERKEN................................................................................................................................................................4
SOEVEREINITEIT............................................................................................................................................................5
STAATSVORMEN...........................................................................................................................................................5
RECHTSSTAAT..............................................................................................................................................................5
DEMOCRATIE...............................................................................................................................................................5
PRESIDENTIËLE EN PARLEMENTAIRE DEMOCRATIEËN............................................................................................................6
MONISME EN DUALISME................................................................................................................................................6
SCHEIDING EN SPREIDING VAN MACHT EN BEVOEGDHEDEN...................................................................................................6
TOEKENNING VAN BEVOEGDHEDEN..................................................................................................................................6
SPREIDING VAN BEVOEGDHEDEN......................................................................................................................................7
CONSTITUTIE...............................................................................................................................................................7
GRONDWETTEN WORDEN VERDER WEL ONDERSCHEIDEN IN..................................................................................................7
DEFINITIE.................................................................................................................................................................... 8
BRONNEN...................................................................................................................................................................8
HORIZONTALE WERKING................................................................................................................................................9
BEPERKINGEN EN BOTSINGEN..........................................................................................................................................9
INTERNATIONALE DIMENSIES.........................................................................................................................................10
GELIJKHEID................................................................................................................................................................10
INTEGRITEIT...............................................................................................................................................................11
PERSOONLIJKE VRIJHEID...............................................................................................................................................11
VRIJHEID VAN MENINGSUITING......................................................................................................................................11
VRIJHEID VAN GODSDIENST EN LEVENSOVERTUIGING.........................................................................................................12
VRIJHEID VAN VERENIGING...........................................................................................................................................12
VRIJHEID VAN VERGADERING.........................................................................................................................................12
VRIJHEID VAN BETOGING..............................................................................................................................................12
GEZINSLEVEN.............................................................................................................................................................12
RECHT OP EEN EERLIJK PROCES......................................................................................................................................12
TWEEDE KAMER: SAMENSTELLING..................................................................................................................................13
KIESRECHT................................................................................................................................................................ 13
ZITTINGSDUUR, PARLEMENTAIR JAAR, ONTBINDING...........................................................................................................14
TWEEDE KAMER: BEVOEGDHEDEN.................................................................................................................................14
REGELING VAN DE WERKZAAMHEDEN.............................................................................................................................14
AANDEEL IN DE WETGEVING.........................................................................................................................................14
EERSTE KAMER: SAMENSTELLING...................................................................................................................................14
EERSTE KAMER: BEVOEGDHEDEN...................................................................................................................................15
VERSCHILLEN EERSTE EN TWEEDE KAMER.......................................................................................................................15
STRAFRECHT.....................................................................................................................................................16
2
,H1. ALGEMENE INLEIDING: WAT IS STRAFRECHT?........................................................................................................16
1.2.1 MATERIEEL EN FORMEEL STRAFRECHT....................................................................................................................16
1.2.2 COMMUUN EN BIJZONDER STRAFRECHT.................................................................................................................16
1..3.1 HANDHAVING VAN RECHTSNORMEN.....................................................................................................................17
1.3.2 STRAFRECHTTHEORIEËN......................................................................................................................................17
1.3.3 GEWELDSMONOPOLIE BIJ DE OVERHEID: HET VOORKOMEN VAN EIGENRICHTING............................................................18
1.3.4 DE ULTIMUM REMEDIUM-GEDACHTE.....................................................................................................................18
H2. MATERIEEL STRAFRECHT: DE STRUCTUUR VAN HET STRAFBARE FEIT...........................................................................19
2.2.1 DE EERSTE VOORWAARDE: DE MENSELIJKE GEDRAGING.............................................................................................19
2.2.2 DE TWEEDE VOORWAARDE: DELICTSOMSCHRIJVING..................................................................................................19
2.2.3 DE DERDE VOORWAARDE: WEDERRECHTELIJKHEID....................................................................................................19
2.2.4 DE VIERDE VOORWAARDE: AAN SCHULD TE WIJTEN..................................................................................................19
2.4.1 FORMELE/MATERIELE DELICTEN............................................................................................................................20
2.4.2 COMMISSIE-/OMISSIEDELICTEN............................................................................................................................21
2.4.3 GEKWALIFICEERDE EN GEPRIVILEGIEERDE DELICTEN...................................................................................................21
2.5 MISDRIJVEN EN OVERTREDINGEN.............................................................................................................................21
H3. MATERIEEL STRAFRECHT: OPZET EN SCHULD.........................................................................................................22
3.1 INLEIDING...........................................................................................................................................................22
3.2.1 OOGMERK........................................................................................................................................................22
3.2.2 OPZET BIJ ZEKERHEIDSBEWUSTZIJN........................................................................................................................22
3.2.3 VOORWAARDELIJK OPZET....................................................................................................................................23
3.3.1 WAT IS SCHULD?...............................................................................................................................................24
3.3.2 BEWUSTE SCHULD..............................................................................................................................................24
............................................................................................................................................................................... 25
3.3.3 ONBEWUSTE SCHULD.........................................................................................................................................25
3.3.4 SCHULD IN ROEKELOOSHEID.................................................................................................................................26
H4. MATERIEEL STAFRECHT: CAUSALITEIT..................................................................................................................27
4.2.4 DE LEER VAN DE ‘REDELIJKE TOEREKENING’.............................................................................................................27
4.3.1 MATERIËLE DELICTEN EN OPZET............................................................................................................................27
4.3.2 MATERIËLE DELICTEN.........................................................................................................................................27
H5. MATERIEEL STAFRECHT: INPERKING STRAFBAARHEID (STRAFUITSLUITINGSGRONDEN).....................................................29
5.3.1 OVERMACHT (RECHTVAARDIGENDE NOODTOESTAND)...............................................................................................30
5.3.2 NOODWEER......................................................................................................................................................30
5.3.3 HET WETTELIJKE VOORSCHRIFT.............................................................................................................................30
5.3.4 HET BEVOEGD GEGEVEN AMBTELIJK BEVEL..............................................................................................................30
5.3.5 ONTBREKEN VAN DE MATERIELE WEDERRECHTELIJKHEID............................................................................................30
5.4.1 ONTOERKEN(INGSVAT)BAARHEID..........................................................................................................................31
5.4.2 OVERMACHT (PSYCHISCHE OVERMACHT)................................................................................................................31
5.4.3 NOODWEEREXCES..............................................................................................................................................31
5.4.4 HET ONBEVOEGD GEGEVEN AMBTELIJK BEVEL..........................................................................................................31
5.4.5 AFWEZIGHEID VAN ALLE SCHULD (AVAS)..............................................................................................................31
5.5.1 PROPORTIONALITEIT...........................................................................................................................................32
5.5.2 SUBSIDIARITEIT..................................................................................................................................................32
H7. FORMEEL STRAFRECHT: INLEIDING EN HOOFDROLSPELERS IN HET STRAFPROCESRECHT....................................................33
7.2.1 GEMATIGD ACCUSATOIRE PROCESVOERING.............................................................................................................33
3
, 7.2.2 DOELEN VAN HET STRAFPROCESRECHT...................................................................................................................33
7.3.1 DE VERDACHTE..................................................................................................................................................33
7.3.2 DE BEPALING VAN ART.129 SV............................................................................................................................34
7.3.3 RECHTEN VAN EEN VERDACHTE.............................................................................................................................34
7.3.4 HET OPENBAAR MINISTERIE EN DE OFFICIER VAN JUSTITIE.........................................................................................34
7.3.5 POLITIE (AMBTENAREN)......................................................................................................................................35
7.3.6 DE RECHTER.....................................................................................................................................................35
7.3.7 DE ADVOCAAT...................................................................................................................................................36
H8. FORMEEL STRAFRECHT: DE STRAFPROCEDURE (OPSPORING, VERVOLGING EN BERECHTING).............................................36
8.2.1 PERSONEN MET OPSPORING BELAST......................................................................................................................37
8.2.2 AANVANG OPSPORING........................................................................................................................................37
8.2.4 CONTROLEBEVOEGDHEDEN..................................................................................................................................37
8.3.1 OPPORTUNITEITSBEGINSEL...................................................................................................................................38
8.3.2 VERVOLGEN EN SEPONEREN.................................................................................................................................38
H12. FORMEEL STRAFRECHT: DE BERECHTING ||| (BESLISSINGSMODEL 348/350)............................................................39
12.3.1 DE EERSTE VRAAG VAN ARTIKEL 350 SV: BEWIJSVRAAG..........................................................................................40
1. Staatsrecht
1.1 De Staat
Kenmerken
De kenmerken van een staat zijn als volgt:
een grondgebied;
met daarop een gemeenschap mensen;
waarover gezag wordt uitgeoefend;
door een organisatie.
Een staat treedt op in het internationale verkeer. Echter voert niet elke staat in dezelfde maten effectief gezag
uit. Internationaal erkende staten kunnen tevens ook failed states zijn: staten die niet in staat zijn elementair
(onmisbaar) gezag te handhaven. Dit kan zijn omdat er in de desbetreffende staat sprake is van een
burgeroorlog, vechtende milities of andere groepen die geweld uitoefenen in het desbetreffende grondgebied.
Staatsrecht is het terecht dat ziet op inhoud en functioneren van de instellingen van de staat; daarnaast bevalt
regels over de bevoegdheden van de staatsorganen en instellingen. Ook bevalt het normen die de macht van de
staat regelen, denk hierbij aan onze grondrechten.
Het staatsrecht kun je terugvinden in de Grondwet. Daarnaast zijn staatstegels neergelegd in wetten zoals
onder anderen de Kieswet, Wet Op De Raad van Staten, Gemeentewet, Provinciewet etc. Daarnaast kunnen we
ook onze staatsregels vinden in verdragen zoals het Europees verdrag oor de Rechten Van de Mens (ERVM).
4
