Schema’s Internationaal Publiekrecht
Rechtssubjectiviteit
- Iemand die internationale bevoegdheden, rechten en plichten bezit;
A) Volledige rechtssubjectiviteit: bekwaamheid om op alle manieren deel te nemen in
het rechtsverkeer (enkel de staat heeft dit)
B) Beperkte rechtssubjectiviteit: concrete bevoegdheden, rechten en plichten,
afwdwingbaarheid en vatbaarheid voor aansprakelijkheid moet telkens opnieuw
worden vastgesteld. Is enkel bekwaam om bepaalde activiteiten te verrichten.
Wat is een staat? Montevideo verdrag
1. Een permanente bevolking: bepaalde cultuur met een rechtsgemeenschap
2. Een gedefinieerd territorium: grenzen hoeven niet vast te staan, grondslagen zijn:
- Ontdekking (van een gebied dat van niemand is);
- Verdragsbepalingen (overgang van grondgebied bij verdrag is cessie);
- Effectieve bezetting: langdurig effectief overheidsgezag uitoefenen (tegenwoordig
zware eisen, kan via wetgeving of rechtspraak gezag uitoefenen).
è Island of Palmas: geldige titel voor verkopen land is vereist, iemand moet eigenaar
zijn.
3. Overheid: effectief gezag, de overheid kan zijn wil opleggen aan het volk
- Western Sahara: geen regel voor een bepaalde staatsvorm, effectief gezag kan elke
vorm aannemen
4. Mogelijkheden om betrekkingen aan te gaan
- Erkenning kan dienen als bewijs voor de mogelijkheid om diplomatieke betrekkingen
aan te gaan, maar het is geen aparte voorwaarde;
- Een staat moet juridisch onafhankelijk zijn;
- Een staat moet zich kunnen begeven en kunnen meedoen aan het internationaal
publiekrecht.
Manieren van totstandkoming van een staat
1. Afscheiding;
2. Ontbinding;
3. Aaneensluiting;
4. Verovering.
Erkenning van een staat
1. Is aan de Montevideo criteria voldaan?
2. Is er door een staat erkend?
3. Zo ja, hoe is erkend?
a. Impliciet: erkenning door diplomatieke betrekkingen aan te gaan, zoals het sluiten
van een verdrag, vestigen diplomatieke vertegenwoordiging of toelating tot de VN.
b. Expliciet: bij formele brief of een ander soort verklaring
è Twee theorieën
A. Constitutief: erkenning is een vereiste om te ontstaan als staat;
B. Declaratoir; erkenning is geen ontstaansvereiste, slechts de Montevideo
criteria (dit houden we aan).
è Als een staat bij de totstandkoming handelt in strijd met fundamentele regels;
è Zonder erkenning van een nieuwe regering blijft een staat gewoon bestaan
, è Erkenning kan ervoor zorgen dat er toch effectief gezag wordt gevestigd en heeft
derhalve een correctief effect
Beoordeling van claims van nieuwe staten
1. Is er effectief gezag?
2. Legaliteit: is sprake van schending van fundamentele rechten? (zo ja, dan kan dit in
de weg staan aan totstandkoming)
3. Is er sprake van recht van zelfbeschikking en zo ja, welke vorm?
a. Intern zelfbeschikkingsrecht: uiting van economische, sociale en culturele
rechten, binnen eigen staatsgrenzen ontwikkeling bepalen, binnen grenzen van een
staat.
b. Extern zelfbeschikkingsrecht: het recht van gekoloniseerde of niet-
zelfbesturende voeren om zich af te scheiden en een eigen staat te stichten (andere
groepen hebben dit recht niet!) (effectief gezag is dan in beginsel niet meer
vereist)
EIR: Kijk hierbij naar Seccession of Quebec (Frans sprekend deel van Canada wilde zich
afscheiden. Supreme Court heeft geoordeeld dat zij hun cultuur daar gewoon kunnen uiten en
dus niet kunnen afscheiden).
Bijv. Palestina:
• Effectief gezag à Palestina is bezet, de overheid van Palestina kan niet goed handhaven
want ze zijn bezet. Maar ondertussen zijn er voldoende rapporten die vast hebben gelegd
dat er voldoende staatsinfrastructuur dat er Palestijnse overheid is in voldoende mate
georganiseerd om effectief overheidsgezag uit te oefenen.
• Bevolking à ja
• Grondgebied staat vast, grenzen niet maar toch heeft iedereen een soort beeld van
Palestina. Volgens declaratoire theorie is er dus een staat.
• Betrekkingen? -> VN heeft ze geaccepteerd als observer state en geeft daarmee aan dat ze
dus vinden dat ze betrekkingen aan kunnen gaan (denk ik dan – mogen niet meebeslissen,
wel meezitten – kunnen ze dat dan wel?)
Criteria ontstaan internationale organisaties
1. Is er minimaal 1 permanent orgaan?
2. Heeft dat orgaan zelfstandige bevoegdheden?
3. Kan dat orgaan zelfstandig van lidstaten optreden? (Rep. Inj. 1949)
- Rep. Inj. 1949 is hierbij van belang, want:
è Daaruit blijkt dat uit het feit dat de VN door alle staten van de wereld is opgericht,
het eigenlijk objectieve rechtspersoonlijkheid heeft (gelding tegenover alle staten)
Bevoegdheden van internationale organisaties
1. Om wat voor bevoegdheid gaat het?
2. Is dit een bevoegdheid die krachtens het attributiebeginsel binnen haar bevoegdheden
ligt? (bij organen in de EU)
3. Is dit een bevoegdheid die krachtens het specialiteitsbeginsel binnen het doel en
functie van de organisatie blijft? (bij andere IO’s dan binnen de EU) (zie r.o. 25
WHO)
a. Express powers: specifiek toegekende bevoegdheid;
b. Implied powers: bevoegdheden die niet expliciet genoemd zijn, maar
noodzakelijk zijn voor de taakuitoefening (zie in dit licht de WHO-zaak: doel van
Rechtssubjectiviteit
- Iemand die internationale bevoegdheden, rechten en plichten bezit;
A) Volledige rechtssubjectiviteit: bekwaamheid om op alle manieren deel te nemen in
het rechtsverkeer (enkel de staat heeft dit)
B) Beperkte rechtssubjectiviteit: concrete bevoegdheden, rechten en plichten,
afwdwingbaarheid en vatbaarheid voor aansprakelijkheid moet telkens opnieuw
worden vastgesteld. Is enkel bekwaam om bepaalde activiteiten te verrichten.
Wat is een staat? Montevideo verdrag
1. Een permanente bevolking: bepaalde cultuur met een rechtsgemeenschap
2. Een gedefinieerd territorium: grenzen hoeven niet vast te staan, grondslagen zijn:
- Ontdekking (van een gebied dat van niemand is);
- Verdragsbepalingen (overgang van grondgebied bij verdrag is cessie);
- Effectieve bezetting: langdurig effectief overheidsgezag uitoefenen (tegenwoordig
zware eisen, kan via wetgeving of rechtspraak gezag uitoefenen).
è Island of Palmas: geldige titel voor verkopen land is vereist, iemand moet eigenaar
zijn.
3. Overheid: effectief gezag, de overheid kan zijn wil opleggen aan het volk
- Western Sahara: geen regel voor een bepaalde staatsvorm, effectief gezag kan elke
vorm aannemen
4. Mogelijkheden om betrekkingen aan te gaan
- Erkenning kan dienen als bewijs voor de mogelijkheid om diplomatieke betrekkingen
aan te gaan, maar het is geen aparte voorwaarde;
- Een staat moet juridisch onafhankelijk zijn;
- Een staat moet zich kunnen begeven en kunnen meedoen aan het internationaal
publiekrecht.
Manieren van totstandkoming van een staat
1. Afscheiding;
2. Ontbinding;
3. Aaneensluiting;
4. Verovering.
Erkenning van een staat
1. Is aan de Montevideo criteria voldaan?
2. Is er door een staat erkend?
3. Zo ja, hoe is erkend?
a. Impliciet: erkenning door diplomatieke betrekkingen aan te gaan, zoals het sluiten
van een verdrag, vestigen diplomatieke vertegenwoordiging of toelating tot de VN.
b. Expliciet: bij formele brief of een ander soort verklaring
è Twee theorieën
A. Constitutief: erkenning is een vereiste om te ontstaan als staat;
B. Declaratoir; erkenning is geen ontstaansvereiste, slechts de Montevideo
criteria (dit houden we aan).
è Als een staat bij de totstandkoming handelt in strijd met fundamentele regels;
è Zonder erkenning van een nieuwe regering blijft een staat gewoon bestaan
, è Erkenning kan ervoor zorgen dat er toch effectief gezag wordt gevestigd en heeft
derhalve een correctief effect
Beoordeling van claims van nieuwe staten
1. Is er effectief gezag?
2. Legaliteit: is sprake van schending van fundamentele rechten? (zo ja, dan kan dit in
de weg staan aan totstandkoming)
3. Is er sprake van recht van zelfbeschikking en zo ja, welke vorm?
a. Intern zelfbeschikkingsrecht: uiting van economische, sociale en culturele
rechten, binnen eigen staatsgrenzen ontwikkeling bepalen, binnen grenzen van een
staat.
b. Extern zelfbeschikkingsrecht: het recht van gekoloniseerde of niet-
zelfbesturende voeren om zich af te scheiden en een eigen staat te stichten (andere
groepen hebben dit recht niet!) (effectief gezag is dan in beginsel niet meer
vereist)
EIR: Kijk hierbij naar Seccession of Quebec (Frans sprekend deel van Canada wilde zich
afscheiden. Supreme Court heeft geoordeeld dat zij hun cultuur daar gewoon kunnen uiten en
dus niet kunnen afscheiden).
Bijv. Palestina:
• Effectief gezag à Palestina is bezet, de overheid van Palestina kan niet goed handhaven
want ze zijn bezet. Maar ondertussen zijn er voldoende rapporten die vast hebben gelegd
dat er voldoende staatsinfrastructuur dat er Palestijnse overheid is in voldoende mate
georganiseerd om effectief overheidsgezag uit te oefenen.
• Bevolking à ja
• Grondgebied staat vast, grenzen niet maar toch heeft iedereen een soort beeld van
Palestina. Volgens declaratoire theorie is er dus een staat.
• Betrekkingen? -> VN heeft ze geaccepteerd als observer state en geeft daarmee aan dat ze
dus vinden dat ze betrekkingen aan kunnen gaan (denk ik dan – mogen niet meebeslissen,
wel meezitten – kunnen ze dat dan wel?)
Criteria ontstaan internationale organisaties
1. Is er minimaal 1 permanent orgaan?
2. Heeft dat orgaan zelfstandige bevoegdheden?
3. Kan dat orgaan zelfstandig van lidstaten optreden? (Rep. Inj. 1949)
- Rep. Inj. 1949 is hierbij van belang, want:
è Daaruit blijkt dat uit het feit dat de VN door alle staten van de wereld is opgericht,
het eigenlijk objectieve rechtspersoonlijkheid heeft (gelding tegenover alle staten)
Bevoegdheden van internationale organisaties
1. Om wat voor bevoegdheid gaat het?
2. Is dit een bevoegdheid die krachtens het attributiebeginsel binnen haar bevoegdheden
ligt? (bij organen in de EU)
3. Is dit een bevoegdheid die krachtens het specialiteitsbeginsel binnen het doel en
functie van de organisatie blijft? (bij andere IO’s dan binnen de EU) (zie r.o. 25
WHO)
a. Express powers: specifiek toegekende bevoegdheid;
b. Implied powers: bevoegdheden die niet expliciet genoemd zijn, maar
noodzakelijk zijn voor de taakuitoefening (zie in dit licht de WHO-zaak: doel van
