Samenvatting jaar 1 onderwijsperiode 2 kennisweek 1 incl. AFP

Schetst de volwassenheid als ontwikkelingsfase, waarbij de student de volgende
begrippen beschrijft: [4] Elementaire behoeften van volwassenen, ontwikkelingstaken van
volwassenen en overgang (als psychologisch proces)

De ontwikkeling van volwassenen wordt gestuurd (gestuwd) door elementaire behoeften.
Deze elementaire behoeften worden met verschillende woorden uitgedrukt:
 Freud: de elementaire behoeften liefde en werk
 Maslow: de elementaire behoeften liefde en erbij horen, en de hieruit voorkomende
elementaire behoeften waardering en vervulling
 Andere theoretici noemen de volgende elementaire behoeften: verwantschap & sociale
acceptatie, competentie (de behoefte iets te bereiken) en macht

Psychosociale stadia van Erik Erikson
Vroege volwassenheid: (18-30/35 jaar) (tussenfase)
- In deze fase staat intimiteit tegenover isolement;
- Ontwikkelingstaken: verkenning, autonomie en intimiteit;
- Moderne benadering van intimiteit: seksualiteit en relaties/scheidingen.

Middelbare volwassenheid: (30/35-60/65 jaar)
- In deze fase staat generativiteit tegenover stagnatie;
- Ontwikkelingstaken: complexiteit en generativiteit;
- Fase met allerlei overgangen:
o Andere rollen: o.a. overgang, empty nest, onverwachte gebeurtenissen;
o Fysieke veranderingen;
o Midlifecrisis/copingreactie;
o Periode van zelfreflectie;
- Seksualiteit;
- Discriminatie (bijv. leeftijd).

Late volwassenheid: (60/65 jaar tot de dood)
- In deze fase staat ego-integriteit tegenover wanhoop;
- Ontwikkelingstaak: integriteit;
- Fysieke veranderingen: bijv. haar/huid/spieren;
- Cognitieve veranderingen: informatie wordt minder snel opgenomen;
- Seksualiteit/intimiteit;
- Sociale/emotionele veranderingen: afscheid nemen, verlies partner, minder mobiel.

Leg uit wat Erikson’s ontwikkelingstaken betekenen en hoe ze werken als drijfveren voor wat
volwassenen doen, volhouden, en daarmee voor hun ontwikkeling (gebruik hierbij ook een
woordenboek):
 Verkenning, autonomie, intimiteit
Autonomie: Het vermogen om onafhankelijk te handelen (Erikson)
Verkenning: de gesteldheid opnemen (vanDale)
Intimiteit: Met inbegrip van het vermogen met iemand anders een volledige relatie
aan te gaan: seksueel, emotioneel en moreel. (Erikson)

, Crisis over identiteit en intimiteit
Erikson stelt dat je eerst identiteit moet ontwikkelen voordat je tot intimiteit in staat bent.
Volgens Erikson moet het zelfbeeld dat je tijdens de crisis van de adolescentie hebt gevormd
zich aan het begin van de volwassenheid consolideren tot een duidelijk en comfortabel
concept, dan pas ben je in staat om de risico’s en aantrekkelijkheden van volwassen
intimiteit te hanteren

 Complexiteit
- Combineren van uiteenlopende interesses en bezigheden;
- Combineren van verschillende rollen;
- Verdieping van reflectie, analyse en dialectisch redeneren;
- Integreren van hun cognities en emoties;
- Meer doordachte, weloverwogen, meer reflectieve coping-strategieën met
betrekking tot stressvolle gebeurtenissen.

 Generativiteit
Generativiteit: (zorg voor de volgende generatie), proces waarbij men zich betrokken
voelt bij zaken buiten zichzelf, zoals: gezin, werk, gemeenschap of volgende
generaties.
Sandwichgeneratie: mensen tussen 40 en 60 jaar oud die tegelijk zowel voor hun
opgroeiende kinderen als voor hun bejaarde ouders moeten zorgen. Zij hebben dus
dubbele zorgtaken.


Overgang: is het herdefiniëren of transformeren van iemands rol in het leven.

 Te verwachten, normale overgangen:
o Bijv. de overgang naar volwassenheid of een andere levensfase.
 Overgangen die te maken hebben met normale verwachtingen die onverhoeds toch
niet uitkomen, en daardoor ingrijpend worden:
o Bijv. geen kinderen krijgen terwijl daar wel naar uitgekeken wordt;
o Bijv. promotie op het werk die niet wordt gerealiseerd.
 Overgangen die samenhangen met onverwachte, voor de persoon ingrijpende
gebeurtenissen:
o Bijv. plotselinge ziekte of scheiding;
o Bijv. verlies van een baan of een geliefde.
 Overgangen die een geleidelijke vorm hebben, waarvan de start haast onopgemerkt
gaat, het sluipt er als het ware in:
o Bijv. een relatie/baan die in de loop van de tijd minder bevredigend is;
o Bijv. het gedrag van iemand die steeds assertiever wordt.

Een periode van overgang vraagt om bepaalde vaardigheden van de volwassene.
Lichamelijke, cognitieve en emotionele vaardigheden dragen bij aan het succesvol/
betekenisvol doorleven van een periode van overgang.