Kennisdoelen Communicatie
- De dio weet wat mondelinge en schriftelijke communicatievormen zijn
- De dio kan voorbeelden van mondelinge en schriftelijke communicatievormen
koppelen aan de werkactiviteiten van de diëtist in de 4 beroepsrollen en kan
deze uitleggen.
Opdracht 1 Voorbereiding (individueel)
a. Welke communicatievormen ken je? Schrijf deze op:
Sociale media, interviewen, pitch, rapport, offerte, gesprekssituatie, poster, brochure, marketingtekst,
presentatie, adviesnota, infografic, etiket, behandelplan, rollenspel, actiecommunicatie, claims
b. Welke van de communicatievormen die je hebt genoteerd heb je gebruikt in de rol van
productontwikkelaar?
Zet ze in het onderstaande schema:
Communicatievormen in de verschillende rollen van de diëtist
Productontwikkelaar Voorlichter Behandelaar Beleidsadviseur
Sociale media Interventie Gesprekssituatie Verbale
communicatie
Marketingtekst Presentatie Rapport Presentatie
Presentatie Infografic Adviesnota Rapport
Poster Rollenspel Behandelplan Adviesnota
Etiket Actiecommunicatie Pitch
Pitch
c. Welke van de door jou opgeschreven de communicatievormen kun je inzetten in de
andere beroepsrollen? Vul het schema verder, bij de andere beroepsrollen.
- De DIO kan de aanleiding van de verbinding vaststellen.
- Kan (gespreks)condities creëren zodat interactie met cliënt, doelgroep, opdrachtgever,
klant en/of zorgprofessional tot ontwikkeling komt
- Ontwerp: (Her)kent kop-romp-staart structuur in communiceren en/of kan aanpassingen
maken in een bestaand ontwerp
- De DIO kan voorlichtingsmateriaal beoordelen a.d.h.v. een beoordelingsinstrument (VBI).
Voorlichtingsmateriaal en beoordelingsinstrument (vbi)
,- De preventiepiramide
Preventie = het ondernemen van een actie om te voorkomen; de dietist
porbeert te voorkomen dat iemand ziek wordt
Preventie kan op verschillende niveaus plaatsvinden:
- Ziektefase = primaire, secundaire en tertiaire preventie
- Type maatregel = we spreken dan van ziektepreventie,
gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming
- Doelgroep = we spreken dan van universele, selectieve, geïndiceerde en
zorg gerelateerde preventie.
1. Kies één van onderstaande voorlichtingsmaterialen:
• https://www.hartstichting.nl/getmedia/16292ab9-600d-469d-98ab-a134425e4d09/
brochure-hartstichting-overgewicht-2018-hr03.pdf (brochure Overgewicht van de
Hartstichting)
• https://webshop.voedingscentrum.nl/producten/afvallen/overgewicht-wat-is-een-
gezond-gewicht-en-hoe-bereik-ik-dat/
2. Lees hoofdstuk 8 uit het boek ‘Het diëtistisch Consult’ (6 de druk, 2020), pagina 161 t/m 166)
In het diëtistisch consult kunnen deze voorlichtingsmaterialen diverse functies hebben;
kennisdrager, geheugensteun, instructiemiddel voor vaardigheden
, Voorlichtingsmateriaal kan met verschillende doelen worden ingezet. Doelen kunnen
zijn:
- Het advies verduidelijken, uitleggen en/of instrueren
- Ondersteunen van de mondelinge informatie
- Bevorderen van gedragsverandering (motivatie)
- Aanleren van gedrag ondersteunende vaardigheden
- Bevorderen van gedragsbehoud
Voorlichtingsmateriaal wordt door verschillende instanties ontworpen en uitgegeven;
- Patiëntenverenigingen
- Fabrikanten
- Overheidsinstellingen
- Diëtist zelf
- Diëtist in instelling/organisatie
Voorlichtingsmateriaal = kan op papier gedrukt zijn of is online op websites of als apps beschikbaar.
Ook de inhoudelijke aspecten kunnen verschillen. Er kunnen zaken aan de orde worden gesteld die
betrekking hebben op: medische informatie, voedingskundige informatie, algemene/specifieke
richtlijnen, variatielijsten, productinformatie, receptuur, analysecijfers en (patiënten)organisaties en
voorlichtingsinstanties.
Inhoudelijke analyse van het gebruik van voorlichtingsmateriaal, gesplitst in:
- Voorbereidende deel = het maken van een keuze voor een bepaald materiaal. Hierbij spelen
doelen en overwegingen een rol.
- Vaardigheidsdeel = staan het introduceren, uitvoeren en afronden van het gekozen
voorlichtingsmateriaal voor een cliënt centraal.
Wanneer je de vaardigheden oefent om voorlichtingsmateriaal te introduceren bij een cliënt, is het
noodzakelijk dat de gegeven informatie voedingskundig en dieet-technisch juist is. Het is daarom
nodig voor jezelf te herhalen wat de belangrijkste punten zijn van het ziektebeeld en het dieet dat bij
de beschreven casus hoort.
3. Lees de brochure Voorlichtingsmateriaal en beoordelingsinstrument (vbi)
Pharos heeft toestemming gekregen van AHRQ om de PEMAT te bewerken naar een Nederlandse versie,
het Voorlichtingsmateriaal BeoordelingsInstrument (VBI)
Met het Voorlichtingsmateriaal BeoordelingsInstrument (VBI) kunt u de
begrijpelijkheid en toepasbaarheid van voorlichtingsmaterialen voor
patiënten beoordelen en materialen onderling vergelijken.
Definities van de begrippen begrijpelijkheid en toepasbaarheid zijn:
1. Begrijpelijkheid: voorlichtingsmateriaal is begrijpelijk als
mensen met verschillende achtergronden en niveaus van gezondheidsvaardigheden de
belangrijkste boodschappen kunnen begrijpen en uitleggen.
, 2. Toepasbaarheid: voorlichtingsmateriaal is toepasbaar wanneer mensen met verschillende
achtergronden en niveaus van gezondheidsvaardigheden – op basis van de gepresenteerde
informatie – in staat zijn om te bepalen welke acties ze kunnen ondernemen.
Er zijn twee versies van het VBI:
1. Het VBI-P voor printbaar materiaal (bijvoorbeeld brochures, folders of pdf’s), bestaande uit 17 items
voor het meten van de begrijpelijkheid en 7 items voor het meten van de toepasbaarheid.
2. Het VBI-A/V voor audiovisueel materiaal (bijvoorbeeld video’s of multimediamaterialen), bestaande
uit
13 items voor het meten van de begrijpelijkheid en
4 items voor het meten van de toepasbaarheid.
Het VBI is bedoeld voor professionals, zoals zorgverleners, medewerkers van een GGD,
gemeenteambtenaren, medisch bibliothecarissen en anderen die materialen van hoge kwaliteit leveren aan
patiënten of consumenten.
We raden aan om bij printbare materialen in combinatie met het VBI andere toetsen uit te voeren. Een
voorbeeld hiervan is de Checklist toegankelijke informatie van Pharos.1 U kunt ook een leesbaarheidstoets
gebruiken, zoals de Accessibility Leesniveau Tool.2 Het gebruik hiervan is geen vervanging voor het gebruik
van het VBI.
Test daarom altijd het betreffende voorlichtingsmateriaal bij een aantal van uw patiënten om er zeker van te
zijn dat het geschikt is. Gebruik hierbij de terug vertel methode (teach back)
Actie = is een aanbevolen gedraging of een instructie
Audiovisuele (A/V) materialen = bevatten visuele componenten die samen kan gaan met een
geluidscomponent (video).
Printbare materialen = omvatten boekjes, brochures en andere teksten van websites
Zeer kort materiaal =
Printbaar (P) = bestaat uit maximaal 2 paragrafen en is maximaal 1 pagina lang
Audiovisueel (A/V) = duurt korter dan 1 minuut, of bestaat uit 6 of minder dia’s of screenshots
Beelden: hierna volgen enkele voorbeelden van de verschillende type beelden die u in
voorlichtingsmateriaal kan tegenkomen; grafieken, tabellen, tekeningen en foto’s
Gebruik het VBI in 6 stappen
Stap 1 = lees deze handleiding en bepaal welke versie van het VBI u nodig heeft; P-materialen of
A/V=materialen
Stap 2 = lees of bekijk het voorlichtingsmateriaal dat u wilt beoordelen
Stap 3 = neem elk item in het VBI een voor een door
Stap 4 = beoordeel elk item een voor een
Beoordeel het materiaal op elk item als volgt:
Indien oneens = 0
- De dio weet wat mondelinge en schriftelijke communicatievormen zijn
- De dio kan voorbeelden van mondelinge en schriftelijke communicatievormen
koppelen aan de werkactiviteiten van de diëtist in de 4 beroepsrollen en kan
deze uitleggen.
Opdracht 1 Voorbereiding (individueel)
a. Welke communicatievormen ken je? Schrijf deze op:
Sociale media, interviewen, pitch, rapport, offerte, gesprekssituatie, poster, brochure, marketingtekst,
presentatie, adviesnota, infografic, etiket, behandelplan, rollenspel, actiecommunicatie, claims
b. Welke van de communicatievormen die je hebt genoteerd heb je gebruikt in de rol van
productontwikkelaar?
Zet ze in het onderstaande schema:
Communicatievormen in de verschillende rollen van de diëtist
Productontwikkelaar Voorlichter Behandelaar Beleidsadviseur
Sociale media Interventie Gesprekssituatie Verbale
communicatie
Marketingtekst Presentatie Rapport Presentatie
Presentatie Infografic Adviesnota Rapport
Poster Rollenspel Behandelplan Adviesnota
Etiket Actiecommunicatie Pitch
Pitch
c. Welke van de door jou opgeschreven de communicatievormen kun je inzetten in de
andere beroepsrollen? Vul het schema verder, bij de andere beroepsrollen.
- De DIO kan de aanleiding van de verbinding vaststellen.
- Kan (gespreks)condities creëren zodat interactie met cliënt, doelgroep, opdrachtgever,
klant en/of zorgprofessional tot ontwikkeling komt
- Ontwerp: (Her)kent kop-romp-staart structuur in communiceren en/of kan aanpassingen
maken in een bestaand ontwerp
- De DIO kan voorlichtingsmateriaal beoordelen a.d.h.v. een beoordelingsinstrument (VBI).
Voorlichtingsmateriaal en beoordelingsinstrument (vbi)
,- De preventiepiramide
Preventie = het ondernemen van een actie om te voorkomen; de dietist
porbeert te voorkomen dat iemand ziek wordt
Preventie kan op verschillende niveaus plaatsvinden:
- Ziektefase = primaire, secundaire en tertiaire preventie
- Type maatregel = we spreken dan van ziektepreventie,
gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming
- Doelgroep = we spreken dan van universele, selectieve, geïndiceerde en
zorg gerelateerde preventie.
1. Kies één van onderstaande voorlichtingsmaterialen:
• https://www.hartstichting.nl/getmedia/16292ab9-600d-469d-98ab-a134425e4d09/
brochure-hartstichting-overgewicht-2018-hr03.pdf (brochure Overgewicht van de
Hartstichting)
• https://webshop.voedingscentrum.nl/producten/afvallen/overgewicht-wat-is-een-
gezond-gewicht-en-hoe-bereik-ik-dat/
2. Lees hoofdstuk 8 uit het boek ‘Het diëtistisch Consult’ (6 de druk, 2020), pagina 161 t/m 166)
In het diëtistisch consult kunnen deze voorlichtingsmaterialen diverse functies hebben;
kennisdrager, geheugensteun, instructiemiddel voor vaardigheden
, Voorlichtingsmateriaal kan met verschillende doelen worden ingezet. Doelen kunnen
zijn:
- Het advies verduidelijken, uitleggen en/of instrueren
- Ondersteunen van de mondelinge informatie
- Bevorderen van gedragsverandering (motivatie)
- Aanleren van gedrag ondersteunende vaardigheden
- Bevorderen van gedragsbehoud
Voorlichtingsmateriaal wordt door verschillende instanties ontworpen en uitgegeven;
- Patiëntenverenigingen
- Fabrikanten
- Overheidsinstellingen
- Diëtist zelf
- Diëtist in instelling/organisatie
Voorlichtingsmateriaal = kan op papier gedrukt zijn of is online op websites of als apps beschikbaar.
Ook de inhoudelijke aspecten kunnen verschillen. Er kunnen zaken aan de orde worden gesteld die
betrekking hebben op: medische informatie, voedingskundige informatie, algemene/specifieke
richtlijnen, variatielijsten, productinformatie, receptuur, analysecijfers en (patiënten)organisaties en
voorlichtingsinstanties.
Inhoudelijke analyse van het gebruik van voorlichtingsmateriaal, gesplitst in:
- Voorbereidende deel = het maken van een keuze voor een bepaald materiaal. Hierbij spelen
doelen en overwegingen een rol.
- Vaardigheidsdeel = staan het introduceren, uitvoeren en afronden van het gekozen
voorlichtingsmateriaal voor een cliënt centraal.
Wanneer je de vaardigheden oefent om voorlichtingsmateriaal te introduceren bij een cliënt, is het
noodzakelijk dat de gegeven informatie voedingskundig en dieet-technisch juist is. Het is daarom
nodig voor jezelf te herhalen wat de belangrijkste punten zijn van het ziektebeeld en het dieet dat bij
de beschreven casus hoort.
3. Lees de brochure Voorlichtingsmateriaal en beoordelingsinstrument (vbi)
Pharos heeft toestemming gekregen van AHRQ om de PEMAT te bewerken naar een Nederlandse versie,
het Voorlichtingsmateriaal BeoordelingsInstrument (VBI)
Met het Voorlichtingsmateriaal BeoordelingsInstrument (VBI) kunt u de
begrijpelijkheid en toepasbaarheid van voorlichtingsmaterialen voor
patiënten beoordelen en materialen onderling vergelijken.
Definities van de begrippen begrijpelijkheid en toepasbaarheid zijn:
1. Begrijpelijkheid: voorlichtingsmateriaal is begrijpelijk als
mensen met verschillende achtergronden en niveaus van gezondheidsvaardigheden de
belangrijkste boodschappen kunnen begrijpen en uitleggen.
, 2. Toepasbaarheid: voorlichtingsmateriaal is toepasbaar wanneer mensen met verschillende
achtergronden en niveaus van gezondheidsvaardigheden – op basis van de gepresenteerde
informatie – in staat zijn om te bepalen welke acties ze kunnen ondernemen.
Er zijn twee versies van het VBI:
1. Het VBI-P voor printbaar materiaal (bijvoorbeeld brochures, folders of pdf’s), bestaande uit 17 items
voor het meten van de begrijpelijkheid en 7 items voor het meten van de toepasbaarheid.
2. Het VBI-A/V voor audiovisueel materiaal (bijvoorbeeld video’s of multimediamaterialen), bestaande
uit
13 items voor het meten van de begrijpelijkheid en
4 items voor het meten van de toepasbaarheid.
Het VBI is bedoeld voor professionals, zoals zorgverleners, medewerkers van een GGD,
gemeenteambtenaren, medisch bibliothecarissen en anderen die materialen van hoge kwaliteit leveren aan
patiënten of consumenten.
We raden aan om bij printbare materialen in combinatie met het VBI andere toetsen uit te voeren. Een
voorbeeld hiervan is de Checklist toegankelijke informatie van Pharos.1 U kunt ook een leesbaarheidstoets
gebruiken, zoals de Accessibility Leesniveau Tool.2 Het gebruik hiervan is geen vervanging voor het gebruik
van het VBI.
Test daarom altijd het betreffende voorlichtingsmateriaal bij een aantal van uw patiënten om er zeker van te
zijn dat het geschikt is. Gebruik hierbij de terug vertel methode (teach back)
Actie = is een aanbevolen gedraging of een instructie
Audiovisuele (A/V) materialen = bevatten visuele componenten die samen kan gaan met een
geluidscomponent (video).
Printbare materialen = omvatten boekjes, brochures en andere teksten van websites
Zeer kort materiaal =
Printbaar (P) = bestaat uit maximaal 2 paragrafen en is maximaal 1 pagina lang
Audiovisueel (A/V) = duurt korter dan 1 minuut, of bestaat uit 6 of minder dia’s of screenshots
Beelden: hierna volgen enkele voorbeelden van de verschillende type beelden die u in
voorlichtingsmateriaal kan tegenkomen; grafieken, tabellen, tekeningen en foto’s
Gebruik het VBI in 6 stappen
Stap 1 = lees deze handleiding en bepaal welke versie van het VBI u nodig heeft; P-materialen of
A/V=materialen
Stap 2 = lees of bekijk het voorlichtingsmateriaal dat u wilt beoordelen
Stap 3 = neem elk item in het VBI een voor een door
Stap 4 = beoordeel elk item een voor een
Beoordeel het materiaal op elk item als volgt:
Indien oneens = 0
