ontwikkelingspsychologie
bronnenlijst tentamen ontwikkelingspsychologie
psychosociale theorie van Erikson
Piagets fases in de cognitieve ontwikkeling
Cognitieve fase Globale leeftijdscategorie Voornaamste kenmerken
Sensomotorisch Geboorte – 2 jaar Ontwikkeling van objectpermanentie (idee dat objecten bestaan,
ook al zijn ze niet zichtbaar); weinig tot geen vermogen om
dingen symbolisch weer te geven.
Pre- operationeel 2 – 7 jaar Ontwikkeling van taal en symbolisch denken; egocentrisch
denken
Concreet operationeel 7 – 12 jaar Ontwikkeling van verduurzaming( idee dat kwantiteit niet
gerelateerd is aan fysieke verschijning, dus dat een bol klei
evenveel klei kan bevatten als een groten ‘pannenkoek’ van klei)
kennis van het concept van omkeerbaarheid
Formeel operationeel 12 jaar – volwassenheid Ontwikkeling van logisch en abstract denken.
,Inleiding in ontwikkelings- en levenslooppsychologie van het kind.
ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot adolescentie. Het meeste aandacht word gegeven aan periode van geboorte tot
adolescentie hierin zijn de meeste veranderingen.
ontwikkeling psychologie richt zich op de menselijke ontwikkeling en alle ontwikkelingspsychologen
beschouwen ontwikkeling als een continue proces welke benadering ze ook kiezen.
Ze houden zich niet alleen bezig met de manier waarop mensen tijdens hun leven groeien en
veranderen, maar ook met stabiliteit in het leven van kinderen, adolescenten en volwassenen.
Bijvoorbeeld binnen welke gebieden in welke periode van het leven veranderen en groeien mensen
en hoe verhoud dit tot eerder gedrag.
reikwijdte van het vakgebied
Omdat Ontwikkelingspsychologie een grote reikwijdte heeft en zich bezig houd met uiteenlopende
onderwerpen Specialiseert een ontwikkelingspsycholoog zich vaak in een thema of
leeftijdscategorie.
thematische gebieden:
Onderzoek naar de ontwikkeling van kinderen is te verdelen in 3 centrale thema’s of benaderingen.
- fysieke ontwikkeling
- cognitieve ontwikkeling
- sociale en persoonlijkheidsontwikkeling.
fysieke ontwikkeling: ontwikkeling op fysieke bouw van het lichaam zoals: hersenen, zenuwstelsel,
spieren, zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slapen.
cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogen, waaronder leren, geheugen, oplossen van
problemen en intelligentie.
sociale en persoonlijkheidsontwikkeling: ontwikkeling met betrekking op sociale relaties en
interactie met anderen en op duurzame eigenschap die personen van elkaar onderscheid.
leeftijdsgroepen
prenatale periode: conceptie tot geboorte
baby – peutertijd: van geboorte tot 3 jaar
kleutertijd: 3 tot 6 jaar
schooltijd: 6 tot 12 jaar
adolescentie: 12 tot 20 jaar
, invloed van cohorten op ontwikkeling
cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is geboren. lidmaatschap van een
cohort onderwerpt mensen aan invloeden die betrekking hebben op bijv. historische
gebeurtenissen, socioculturele gebeurtenissen etc. Ook belangrijke sociale gebeurtenissen zoals
oorlog, economische crisis etc. hebben invloed op alle leden van een cohort.
normatieve gebeurtenissen: gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep
op dezelfde manier voltrekken. Normatieve gebeurtenissen kunnen biologisch, sociaal of cultureel
bepaald zijn. bijvoorbeeld de puberteit.
cohorteffecten: treden op als gevolg van een normatieve historisch bepaalde invloeden.
biologische en omgevingsfactoren die verbonden zijn aan specifiek historisch moment.
leeftijdsgebonden invloeden: biologische en omgevingsinvloeden die gelijk zijn voor mensen in
bepaalde leeftijdsgroep. ongeacht waar of wanneer ze opgroeien.
normatieve invloeden: invloeden die leiden tot conformiteit omdat men de gevolgen van afwijkend
gedrag vreest. (Conformiteit is de mate waarin groepsleden hun gedrag en meningen aanpassen aan
de geldende groepsnormen).
Bijvoorbeeld. etnische afkomst, sociale klasse etc.
niet- normatieve gebeurtenissen: dit zijn specifieke gebeurtenissen die plaatsvinden in het leven
van een specifiek persoon op een tijdstip dat zulke gebeurtenissen de andere mensen niet
overkomen.
kinderen: verleden, heden en toekomst
vroege denkbeelden over kinderen.
In de middeleeuwen betekende kindertijd iets anders dan tegenwoordig. de term
miniatuurvolwassenen is misschien overdreven maar kinderen droegen dezelfde kleding en kregen
geen speciale behandeling.
baby biografieën. een van de eerste geschriften waarin kinderen methodisch werden bestudeerd.
ouders probeerde groei van het kind bij te houden door fysieke en taalkundige mijlpalen vast te
legen.
Charles Darwin gaf de observatie een systematisch karakter door er zelf een te schrijven.
Over de invloeden van Nature en Nurture word nog steeds gediscussieerd.
nature: erfelijkheid
nurture: omgevingsfactoren
maturatie: het proces van geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie.
Doordat onderwijs universeler werd, kinderen meer gescheiden werden van volwassenen en er
meer volwassenen beschikbaar waren voor arbeidsmarkt. waren kinderen niet meer nodig als
goedkopen arbeidskrachten. kinderen werden tegen uitbuiting beschermd en leeraren probeerde
beter onderwijs te geven.
psychologen kregen inzicht dat gebeurtenissen tijdens jeugd invloed hebben op de rest van leven.
dankzij deze sociale verandering werd de psychologie als apart vakgebied erkend.
bronnenlijst tentamen ontwikkelingspsychologie
psychosociale theorie van Erikson
Piagets fases in de cognitieve ontwikkeling
Cognitieve fase Globale leeftijdscategorie Voornaamste kenmerken
Sensomotorisch Geboorte – 2 jaar Ontwikkeling van objectpermanentie (idee dat objecten bestaan,
ook al zijn ze niet zichtbaar); weinig tot geen vermogen om
dingen symbolisch weer te geven.
Pre- operationeel 2 – 7 jaar Ontwikkeling van taal en symbolisch denken; egocentrisch
denken
Concreet operationeel 7 – 12 jaar Ontwikkeling van verduurzaming( idee dat kwantiteit niet
gerelateerd is aan fysieke verschijning, dus dat een bol klei
evenveel klei kan bevatten als een groten ‘pannenkoek’ van klei)
kennis van het concept van omkeerbaarheid
Formeel operationeel 12 jaar – volwassenheid Ontwikkeling van logisch en abstract denken.
,Inleiding in ontwikkelings- en levenslooppsychologie van het kind.
ontwikkelingspsychologie: de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit van
conceptie tot adolescentie. Het meeste aandacht word gegeven aan periode van geboorte tot
adolescentie hierin zijn de meeste veranderingen.
ontwikkeling psychologie richt zich op de menselijke ontwikkeling en alle ontwikkelingspsychologen
beschouwen ontwikkeling als een continue proces welke benadering ze ook kiezen.
Ze houden zich niet alleen bezig met de manier waarop mensen tijdens hun leven groeien en
veranderen, maar ook met stabiliteit in het leven van kinderen, adolescenten en volwassenen.
Bijvoorbeeld binnen welke gebieden in welke periode van het leven veranderen en groeien mensen
en hoe verhoud dit tot eerder gedrag.
reikwijdte van het vakgebied
Omdat Ontwikkelingspsychologie een grote reikwijdte heeft en zich bezig houd met uiteenlopende
onderwerpen Specialiseert een ontwikkelingspsycholoog zich vaak in een thema of
leeftijdscategorie.
thematische gebieden:
Onderzoek naar de ontwikkeling van kinderen is te verdelen in 3 centrale thema’s of benaderingen.
- fysieke ontwikkeling
- cognitieve ontwikkeling
- sociale en persoonlijkheidsontwikkeling.
fysieke ontwikkeling: ontwikkeling op fysieke bouw van het lichaam zoals: hersenen, zenuwstelsel,
spieren, zintuigen en de behoefte aan eten, drinken en slapen.
cognitieve ontwikkeling: intellectuele vermogen, waaronder leren, geheugen, oplossen van
problemen en intelligentie.
sociale en persoonlijkheidsontwikkeling: ontwikkeling met betrekking op sociale relaties en
interactie met anderen en op duurzame eigenschap die personen van elkaar onderscheid.
leeftijdsgroepen
prenatale periode: conceptie tot geboorte
baby – peutertijd: van geboorte tot 3 jaar
kleutertijd: 3 tot 6 jaar
schooltijd: 6 tot 12 jaar
adolescentie: 12 tot 20 jaar
, invloed van cohorten op ontwikkeling
cohort: een groep mensen die rond dezelfde tijd op dezelfde plek is geboren. lidmaatschap van een
cohort onderwerpt mensen aan invloeden die betrekking hebben op bijv. historische
gebeurtenissen, socioculturele gebeurtenissen etc. Ook belangrijke sociale gebeurtenissen zoals
oorlog, economische crisis etc. hebben invloed op alle leden van een cohort.
normatieve gebeurtenissen: gebeurtenissen die zich voor de meeste individuen binnen een groep
op dezelfde manier voltrekken. Normatieve gebeurtenissen kunnen biologisch, sociaal of cultureel
bepaald zijn. bijvoorbeeld de puberteit.
cohorteffecten: treden op als gevolg van een normatieve historisch bepaalde invloeden.
biologische en omgevingsfactoren die verbonden zijn aan specifiek historisch moment.
leeftijdsgebonden invloeden: biologische en omgevingsinvloeden die gelijk zijn voor mensen in
bepaalde leeftijdsgroep. ongeacht waar of wanneer ze opgroeien.
normatieve invloeden: invloeden die leiden tot conformiteit omdat men de gevolgen van afwijkend
gedrag vreest. (Conformiteit is de mate waarin groepsleden hun gedrag en meningen aanpassen aan
de geldende groepsnormen).
Bijvoorbeeld. etnische afkomst, sociale klasse etc.
niet- normatieve gebeurtenissen: dit zijn specifieke gebeurtenissen die plaatsvinden in het leven
van een specifiek persoon op een tijdstip dat zulke gebeurtenissen de andere mensen niet
overkomen.
kinderen: verleden, heden en toekomst
vroege denkbeelden over kinderen.
In de middeleeuwen betekende kindertijd iets anders dan tegenwoordig. de term
miniatuurvolwassenen is misschien overdreven maar kinderen droegen dezelfde kleding en kregen
geen speciale behandeling.
baby biografieën. een van de eerste geschriften waarin kinderen methodisch werden bestudeerd.
ouders probeerde groei van het kind bij te houden door fysieke en taalkundige mijlpalen vast te
legen.
Charles Darwin gaf de observatie een systematisch karakter door er zelf een te schrijven.
Over de invloeden van Nature en Nurture word nog steeds gediscussieerd.
nature: erfelijkheid
nurture: omgevingsfactoren
maturatie: het proces van geleidelijk ontvouwen van voorbestemde genetische informatie.
Doordat onderwijs universeler werd, kinderen meer gescheiden werden van volwassenen en er
meer volwassenen beschikbaar waren voor arbeidsmarkt. waren kinderen niet meer nodig als
goedkopen arbeidskrachten. kinderen werden tegen uitbuiting beschermd en leeraren probeerde
beter onderwijs te geven.
psychologen kregen inzicht dat gebeurtenissen tijdens jeugd invloed hebben op de rest van leven.
dankzij deze sociale verandering werd de psychologie als apart vakgebied erkend.
