BOUWMATERIALEN 1
pp : INLEIDING
materialenleer materiaalkunde
praktisch theoretisch
hoe worden materialen vervaardigd? wat is de (chemische) samenstelling vh
wat is er op de markt? materiaal?
zijn er gelijkwaardige alternatieven? wat is de invloed v zonlicht op dit materiaal?
hoe sterk is dit materiaal?
keuze v materialen = materialisatie
afhankelijk v:
esthetiek
technische eigenschappen
prijs
beschikbaarheid
cultuur en traditie
milieu
grootste onderscheid tussen bouwmaterialen :
- primaire bouwmaterialen
wordt kant-en-klaar in de natuur “gevonden”
bv: hout, zand, leem, natuursteen, …
- secundaire bouwmaterialen
materialen die eerst bewerkt moeten worden voordat ze gebruikt kunnen worden
bv: cement, beton, glas, metalen, bitumen, keramiek,…
DUURZAAM BOUWEN
“Our Common Future”
= rapport vd Brundtlandcommissie
zegt dat duurzaam bouwen rekening moet houden met:
➢ het economische
➢ het ecologische
➢ het sociale
ook wel “triple P’s” genoemd
• people
• planet
• profit
1
, BOUWMATERIALEN 1
duurzaam bouwen toegepast op bouwmaterialen :
• een materiaalverbruik dat rekening houdt met de complete levenscyclus vd betreffende
elementen (= LevensCyclusAnalyse (LCA)) – productie, afbraak, verwerking afval, transport, …
• de ontwikkeling v hernieuwbare energiebronnen
• rationeel gebruik v zowel energie als de natuurlijke hulpbronnen – water, energie, …
Margriet
= ecolabel v EU
* (nog) niet v toepassing voor bouwmaterialen
kwaliteitsonderzoek
Buildwise
- onderzoek naar bouwsystemen & technische installaties
- focus ligt niet bouwmaterialen maar op bouwmethode
- informeren en ondersteunen professionals mbv publicaties, Buildwise-tools, …
de normen
= regels, richtlijnen of kwaliteitsbepalingen
bieden verzekering en garantie
EN: Europese norm
LABELS
❖ CE (geen kwaliteitslabel)
> opgemaakt door Europese gemeenschap
> is om producten uit verschillende landen met elkaar te kunnen vergelijken
> gegevens met betrekking tot:
mechanische weerstand & stabiliteit werkveiligheid
brandveiligheid energiebesparing & thermische isolatie
geluidsisolatie duurzaamheid
hygiëne, gezondheid & milieu
2
, BOUWMATERIALEN 1
❖ BENOR
> Belgische norm
> ivm garantie en aansprakelijkheid
❖ ATG
> voor nieuwe & innoverende producten
> merkgebonden
> kwaliteitsgarantie obv proeven door externe dienst
❖ ISO
> niet over product
> gaat over producent (productieproces, arbeidsomstandigheden, …)
❖ Qualibouw
> alternatief v ISO voor kleinere bedrijf
❖ Komo
> NL
❖ FSC
> geeft aan dat hout / papier ve goed beheerd bos komt
eigenschappen v materialen
-> in relatie tot levensduur: -> in relatie tot gebruikscomfort:
1- mechanische eigenschappen a- thermische eigenschappen
2- volumieke & soortelijke massa b- akoestische eigenschappen
3- transport v gassen & vloeistoffen c- duurzaamheid
4- invloed v agressieve stoffen d- hardheid & verwering
5- invloed v brand
3
, BOUWMATERIALEN 1
1- mechanische eigenschappen
- sterkte (druk, trek, buig, …)
- vormstabiliteit
~ doorbuiging
~ elasticiteitsmodulus
~ krimp (chemisch, plastisch, thermisch, hygrometrisch, hydraulisch)
~ kruip
2- volumieke & soortelijke massa
𝑚
-ρ= (massa / volume) [kg/m³]
𝑉
- soortelijke massa = het gewicht per volume-eenheid is constant (bv. staal)
- volumieke massa = het gewicht per volume-eenheid is niet constant – is bv afhankelijk vh
vochtgehalte (bv. hout, baksteen, natuursteen, …)
3- transport v gassen & vloeistoffen
- capillariteit
= vloeistof in smalle ruimte beweegt vanzelf op & af
-> is door adhesie & cohesie
adhesie = aantrekkingskracht tussen vloeistof & vaste oppervlak
cohesie = aantrekkingskracht tussen de vloeistof moleculen
- porositeit
= aanwezigheid v kleine holtes in materiaal
-> zorgt voor capillaire werking
fijne kanaaltjes + goed met elkaar verbonden => sterke capillaire werking
- hygroscopie
= de mate waarin een materiaal vocht kan opnemen uit de omgevingslucht
- waterdoorlatendheid
= mate waarin een materiaal water (in vloeibare toestand) doorlaat
- diffusieweerstand
= mate waarin een materiaal water (in gasvormige toestand) doorlaat
wordt weergegeven met diffusieweerstandgetal
4
pp : INLEIDING
materialenleer materiaalkunde
praktisch theoretisch
hoe worden materialen vervaardigd? wat is de (chemische) samenstelling vh
wat is er op de markt? materiaal?
zijn er gelijkwaardige alternatieven? wat is de invloed v zonlicht op dit materiaal?
hoe sterk is dit materiaal?
keuze v materialen = materialisatie
afhankelijk v:
esthetiek
technische eigenschappen
prijs
beschikbaarheid
cultuur en traditie
milieu
grootste onderscheid tussen bouwmaterialen :
- primaire bouwmaterialen
wordt kant-en-klaar in de natuur “gevonden”
bv: hout, zand, leem, natuursteen, …
- secundaire bouwmaterialen
materialen die eerst bewerkt moeten worden voordat ze gebruikt kunnen worden
bv: cement, beton, glas, metalen, bitumen, keramiek,…
DUURZAAM BOUWEN
“Our Common Future”
= rapport vd Brundtlandcommissie
zegt dat duurzaam bouwen rekening moet houden met:
➢ het economische
➢ het ecologische
➢ het sociale
ook wel “triple P’s” genoemd
• people
• planet
• profit
1
, BOUWMATERIALEN 1
duurzaam bouwen toegepast op bouwmaterialen :
• een materiaalverbruik dat rekening houdt met de complete levenscyclus vd betreffende
elementen (= LevensCyclusAnalyse (LCA)) – productie, afbraak, verwerking afval, transport, …
• de ontwikkeling v hernieuwbare energiebronnen
• rationeel gebruik v zowel energie als de natuurlijke hulpbronnen – water, energie, …
Margriet
= ecolabel v EU
* (nog) niet v toepassing voor bouwmaterialen
kwaliteitsonderzoek
Buildwise
- onderzoek naar bouwsystemen & technische installaties
- focus ligt niet bouwmaterialen maar op bouwmethode
- informeren en ondersteunen professionals mbv publicaties, Buildwise-tools, …
de normen
= regels, richtlijnen of kwaliteitsbepalingen
bieden verzekering en garantie
EN: Europese norm
LABELS
❖ CE (geen kwaliteitslabel)
> opgemaakt door Europese gemeenschap
> is om producten uit verschillende landen met elkaar te kunnen vergelijken
> gegevens met betrekking tot:
mechanische weerstand & stabiliteit werkveiligheid
brandveiligheid energiebesparing & thermische isolatie
geluidsisolatie duurzaamheid
hygiëne, gezondheid & milieu
2
, BOUWMATERIALEN 1
❖ BENOR
> Belgische norm
> ivm garantie en aansprakelijkheid
❖ ATG
> voor nieuwe & innoverende producten
> merkgebonden
> kwaliteitsgarantie obv proeven door externe dienst
❖ ISO
> niet over product
> gaat over producent (productieproces, arbeidsomstandigheden, …)
❖ Qualibouw
> alternatief v ISO voor kleinere bedrijf
❖ Komo
> NL
❖ FSC
> geeft aan dat hout / papier ve goed beheerd bos komt
eigenschappen v materialen
-> in relatie tot levensduur: -> in relatie tot gebruikscomfort:
1- mechanische eigenschappen a- thermische eigenschappen
2- volumieke & soortelijke massa b- akoestische eigenschappen
3- transport v gassen & vloeistoffen c- duurzaamheid
4- invloed v agressieve stoffen d- hardheid & verwering
5- invloed v brand
3
, BOUWMATERIALEN 1
1- mechanische eigenschappen
- sterkte (druk, trek, buig, …)
- vormstabiliteit
~ doorbuiging
~ elasticiteitsmodulus
~ krimp (chemisch, plastisch, thermisch, hygrometrisch, hydraulisch)
~ kruip
2- volumieke & soortelijke massa
𝑚
-ρ= (massa / volume) [kg/m³]
𝑉
- soortelijke massa = het gewicht per volume-eenheid is constant (bv. staal)
- volumieke massa = het gewicht per volume-eenheid is niet constant – is bv afhankelijk vh
vochtgehalte (bv. hout, baksteen, natuursteen, …)
3- transport v gassen & vloeistoffen
- capillariteit
= vloeistof in smalle ruimte beweegt vanzelf op & af
-> is door adhesie & cohesie
adhesie = aantrekkingskracht tussen vloeistof & vaste oppervlak
cohesie = aantrekkingskracht tussen de vloeistof moleculen
- porositeit
= aanwezigheid v kleine holtes in materiaal
-> zorgt voor capillaire werking
fijne kanaaltjes + goed met elkaar verbonden => sterke capillaire werking
- hygroscopie
= de mate waarin een materiaal vocht kan opnemen uit de omgevingslucht
- waterdoorlatendheid
= mate waarin een materiaal water (in vloeibare toestand) doorlaat
- diffusieweerstand
= mate waarin een materiaal water (in gasvormige toestand) doorlaat
wordt weergegeven met diffusieweerstandgetal
4
