Samenvatting rechtsvergelijking: deel 1 (boek + hoorcolleges)

DEEL 1 : RECHTSVERGELIJKING –
ALGEMENE PRINCIPES
1. wat is rechtsvergelijking................................................................................................ 3
1.1. rechtsvergelijking, begrip en buitenlandrechtskunde..............................................3
1.2. discipline of methode............................................................................................... 3
1.3. soorten rechtsvergelijking........................................................................................ 4
1.4. relaties met belendende rechts- & wetenschapsdomein..........................................5
1.4.1. rechtsvergelijking en buitenlandsrechtskunde...................................................5
1.4.2. rechtsvergelijking en juridisch vertalen en vertolken.........................................5
1.4.3. Rechtsvergelijking en rechtsfilosofie, -theorie, -sociologie, -geschiedenis.........6
1.4.4. Rechtsvergelijking en internationaal privaat- & publiekrecht.............................6
2. waarom rechtsvergelijking............................................................................................. 7
2.1. algemeen................................................................................................................. 7
2.2. onmiddellijke doelen en functies v/d rechtsvergelijking...........................................7
2.3. intermediaire doelen en functies v/d rechtsvergelijking...........................................7
2.3.1. Rechtenonderwijs.............................................................................................. 7
2.3.2. Rechtsvergelijking en de interpretatie van het eigen recht...............................7
2.3.3.Rechtsvergelijking en de interpretatie van internationaal en supranationaal
recht............................................................................................................................ 8
2.3.4. Rechtsvergelijking en het vreemde recht..........................................................8
2.3.5. Rechtsvergelijking als wetenschappelijke discipline..........................................8
2.4. verwijderde doelen en functies v/d rechtsvergelijking.............................................8
3. Hoe recht vergelijken..................................................................................................... 9
3.1. methoden van rechtsvergelijking.............................................................................9
3.2. fasen van de rechtsvergelijking...............................................................................9
3.2.1. Het formuleren van de rechtsvergelijkende vraagstelling..................................9
3.2.1.1. De vraagstelling = Doel & onderzoeksvraag expliciteren/ formuleren.........9
3.2.1.2. De keuze van de comparanda...................................................................10
3.2.1.3. Is alles vergelijkbaar..................................................................................10
3.2.2. Het verzamelen van de informatie en de duiding ervan..................................11
3.2.2.1. Een aantal vuistregels (vrouw zei dat dit erg belangrijk is)........................11
3.2.2.2. Toegang tot informatie over het vreemd recht..........................................11
3.2.2.3. Recht in de boeken vs. Recht in actie........................................................12
3.2.3. Het vergelijken en verklaren............................................................................12
3.2.3.1. Vergelijken: gelijkenissen en verschillen vaststellen & beschrijven...........12
3.2.3.2. Gelijkenissen en verschillen verklaren.......................................................12


1

, 3.2.4. Het waarderen (?)............................................................................................12
3.3. bijzondere aandachtspunten..................................................................................13
3.3.1. Taal.................................................................................................................. 13
3.3.2. Hemeiscentrimse............................................................................................. 13
3.3.2.1. Algemeen................................................................................................... 13
3.3.2.2. Exogene benaderingswijze........................................................................14
3.4. bescheidenheid & moed......................................................................................... 14
4. Hoe landen groeperen?................................................................................................14
4.1. Rechtsfamilies........................................................................................................ 14
4.1.1. eendimensionale indelingen ( op 1 criterium gebaseerd)................................15
4.1.2. Meerdimensionale indelingen..........................................................................15
4.1.3. Relativering en moderne inzichten..................................................................17
Moderne inzichten.................................................................................................. 17
Bijkomende nuances...............................................................................................17
4.2. Overname van recht.............................................................................................. 17
4.3. Unitaire en samengestelde staten.........................................................................18
4.4. Monisme & dualisme.............................................................................................. 19




2

, 1. WAT IS RECHTSVERGELIJKING

1.1. RECHTSVERGELIJKING, BEGRIP EN BUITENLANDRECHTSKUNDE

 Definitie van rechtsvergelijking
o Het vergelijken (d.i. het onderzoeken van de verschillen en gelijkenissen
tussen) 2 of meer rechtsstelsels of welbepaalde onderdelen ervan
(rechtstak, normengeheel, norm, instelling of rechtsbegrip).
o Recht & vergelijken
 Doel?
o “…. om deze te verklaren en te evalueren”?
 Verschillen en gelijkenissen in kaart brengen
 Evalueren (mms ook)
o cfr. wetenschappelijke methode vs. wetenschappelijke discipline
 methode: vergelijkingsoefening
 of is dit meer en is het een echt wetenschappelijke discipline
 => wat we met zekerheid kunnen beklemtonen is dat als we een
methode toepassen dat dit wetenschappelijk onderbouwt moet zijn,
het is dus eigenlijk een wettenschappelijke methode
 Misleidende franse & engelse benamingen
o Ned. + DE: dekt meteen alles + duidelijk geen aparte rechtstak
o FR + Engels + Spaans:
 Droit comparé
 Comparative law
 Derecho comparado
 => misleid, lijkt alsof het een aparte rechtstak is

1.2. DISCIPLINE OF METHODE

 Is rechtsvergelijking een wetenschappelijke discipline of louter een methode?
o Rechtsvergelijking als methode maakt dat je op een wetenschappelijk
verantwoorde wijze recht vergelijkt;
 dit kan via diverse wegen afhankelijk van gestelde doel.
o Rechtsvergelijking als wetenschappelijke discipline is het geheel van op
wetenschappelijke wijze verzamelde kennis inzake vergelijking van
rechtsstelsels of onderdelen ervan;
 deze kennis is opgebouwd o.b.v. onderzoek volgens de
rechtsvergelijkende methode, maar ook o.b.v. andere valide
wetenschappelijke methoden & de kennis uit andere
wetenschapsdisciplines (b.v. historisch, economisch of sociologisch
onderzoek).
o => wat wil je bereiken dat is de belangrijkste vraag die je hier moet stellen
 Rechtsvergelijking bouwt vrijwel steeds voort op werk van anderen
o Bewustzijn vereist van die anderen
 Bv.: van hun methodologische keuze
o Bewustzijn vereist van beperkingen en solidariteit van het fundament
waarop men bouwt




3