Samenvatting per les
Inhoud
Hoorcollege 1: normale groei en degeneratie........................................................................................2
Hoorcollege 2: pathologie bij kinderen en adolescenten.......................................................................6
Werkcollege 1: reproduceerbaarheid en validiteit...............................................................................10
Vaardigheidsles 1: kind 1......................................................................................................................13
Vaardigheidsles 2: kind 2......................................................................................................................15
Hoorcollege 3: motorische ontwikkeling en motorisch leren...............................................................18
Hoorcollege 4: centraal zenuwstelsel en ontwikkeling.........................................................................22
Werkcollege 2: diagnostische waarde van een klinische test...............................................................26
Vaardigheidsles 3: diagnostiek beweegproblemen..............................................................................28
Vaardigheidsles 4: interventies beweeggedrag....................................................................................29
Hoorcollege 5: belasting en belastbaarheid.........................................................................................30
Hoorcollege 6: fysiologie van stress......................................................................................................32
Vaardigheidsles 5: diagnostiek fitheid..................................................................................................37
Vaardigheidsles 6: beïnvloeden van willen en kunnen.........................................................................38
Werkcollege 3: gedrag 1 – communicatie.............................................................................................40
Hoorcollege 7: neuroplasticiteit en leren.............................................................................................41
Vaardigheidsles 7: lichaamsbewustwording en motorisch leren..........................................................47
Vaardigheidsles 8: spanningsregulatie.................................................................................................48
Hoorcollege 8: fysiologie van pijn – nociplastische pijn........................................................................50
Werkcollege 4: gedrag 2 – pijn verklaard.............................................................................................55
Hoorcollege 9: krachtig ouder worden.................................................................................................56
Hoorcollege 10: artrose........................................................................................................................60
Werkcollege 5: responsiviteit...............................................................................................................70
Vaardigheidsles 9: diagnostiek bij ouderen..........................................................................................72
Vaardigheidsles 10: interventie bij ouderen.........................................................................................75
Hoorcollege 11: vallen bij ouderen.......................................................................................................76
Hoorcollege 12: fysieke performance bij ouderen................................................................................81
Werkcollege 6: beweegprogramma’s en richtlijnen.............................................................................83
Vaardigheidsles 11: hulpmiddelen en compensatie bij ouderen reset.................................................84
Vaardigheidsles 12: valtraining/preventie en beweegprogramma’s....................................................85
,Hoorcollege 1: normale groei en degeneratie
Tijdens je eerste jaar en de puberteit groei je het meeste > groeispurt.
Er zijn verschillende hormonen betrokken bij groei:
Groeihormoon
Schildklierhormoon
Hormonen voor calciumhomeostase
- Parathormoon
- Calcitonine
- Vitamine D
Geslachtshormonen (zorgen voor secundaire geslachtskenmerken)
Groeihormoon
Het groeihormoon wordt direct door de hypofyse aan het bloed afgegeven.
Twee hormonen uit de hypothalamus regelen de afgifte van het groeihormoon:
GH-RH > stimulerend hormoon
GH-IH > remmend hormoon
Deze hormonen worden afgegeven aan de hypofyse die dus het groeihormoon zelf produceert. Bij
GH-RH maakt hij het aan, bij GH-IH stop het met de aanmaak.
Het groeihormoon heeft een overwegend anabool effect op de vet- en koolhydraatstofwisseling. Het
wordt vooral ’s nachts afgescheiden en versterkt de trofotrope processen tijdens de slaap.
Groeihormoon beïnvloedt alle weefsels, maar het effect op de botgroei is het duidelijkste. Het
groeihormoon stimuleert namelijk de productie van somatomedine (insuline-like growth factor –
IGF), wat weer de groei van de botten en epifysairschijven stimuleert.
Bij een tekort aan GH > dwerggroei
Bij een overvloed aan GH > reuzengroei
Bij reuzengroei moet het hart harder gaan werken en kan dit invloed hebben op de levensduur. Ook
kunnen de wenkbrauwbotten en kaken zwaarder worden bij kinderen. Een overmaat aan
groeihormoon bij volwassenen, waarbij de groeischijven al dicht zijn gegroeid, leidt tot het dikker
worden van bepaalde botten en groei van weke delen in het gezicht, de handen en de voeten >
acromegalie.
Schildklierhormoon
De hypothalamus maakt het hormoon TRH aan, wat de hypofyse stimuleert voor de aanmaak van
TSH. TSH stimuleert de schildklier voor de aanmaak van schildklierhormoon.
Het schildklierhormoon heeft uiteindelijk invloed op de skeletgroei en de celstofwisseling. Het is een
soort basale stofwisseling zodat alle cellen actief kunnen zijn en dat wordt dus gestimuleerd door het
thyroxine > onder andere dat je lichaam op temperatuur blijft.
Het schildklierhormoon thyroxine bevat vier jodiumatomen, die in cellen worden omgezet tot drie
jodiumatomen. Dit stimuleert stofwisselling in de organen en stimuleert de groei. Deze twee
hormonen worden opgeslagen in een speciale vloeistof in de cel wat colloïd heet.
Als je te weinig schildklierhormoon hebt, dan is je lichaamstemperatuur ook lager.
Als je te veel hebt van het schildklier hormoon, dan heb je meer cel metabolisme. Dan heb je meer
trek, omdat je meer energie verbruikt. Daardoor kan je lichaamstemperatuur hoger zijn.
Het kan zijn dat er te weinig is om het hormoon te produceren. Als je te weinig jodium binnenkrijg,
kan er geen schildklierhormoon worden geproduceerd. Je krijgt jodium binnen door je voedsel.
Krop / struma = dikke schildklier. Dit komt doordat je een gebrek hebt aan jodium.
, Want je krijgt dat de negatieve terugkoppeling weg valt en het gevolg is dat de schildklier weer
gestimuleerd wordt en daardoor groeit. Er komen namelijk meer cellen die zorgen dat het groeit.
Ook zorgt een tekort aan schildklier hormoon voor minder groei en minder ontwikkeling van de
hersenen.
Calciumhomeostase
De bijschildklieren geven PTH af voor de verhoging van de calciumspiegel in het bloed. Ze zorgen
voor botafbraak, waar dus de calcium uit komt. Dit doen ze alleen als er een tekort is aan calcium in
het bloed, want er moet genoeg over blijven voor de spieren (spiercontractie) en de hartfunctie.
Het zorgt er ook voor dat er minder calcium uitgescheiden wordt door de nieren in je urine.
Wat doet PTH dus precies om de calciumspiegel op peil te houden:
1. PTH stimuleert osteoclasten om een deel van de botkalk op te lossen
2. PTH stimuleert terugresorptie van calcium in de nier
3. PTH stimuleert de omzetting van vitamine D3 in de actieve vorm
Vitamine moet een actieve vorm zijn zodat er calcium uit de darmen opgenomen kan worden het
bloed in.
Vitamine D bevordert de resorptie van calcium- en fosfaationen in de darm
Vitamine D bevordert de terugresorptie van calcium uit voorurine in de nieren
Calcitonine zorgt er juist voor dat de calcium weer in je botten opgeslagen.
Geslachtshormonen
Het heeft invloed op de groei. Testosteron heeft invloed op de spierontwikkeling. Als je ouder wordt
verminderd de hoeveelheid van de geslachtshormoon. Vanaf de leeftijd van 35 wordt je minder
vruchtbaar. Bij vrouwen is het risico op verminderde kwaliteit van de botten, doordat oestrogeen
afneemt.
De reeks van hormoonklieren noemt men ook wel de hypothalame-hypofysaire-gonadale as
(hypothalamus – hypofyse – eierstokken / zaadballen)
Mannelijke geslachtshormonen
De testes produceren testosteron. Dat gebeurt al voor de geboorte, wanneer bij de foetus de cellen
een y-chromosoom hebben. Testosteron stimuleert bij de foetus het ontstaan van de bijbal,
zaadleiders, prostaat en de penis.
Lichamelijke veranderingen
Vlak voor de pubertijd neemt de productie van GnRH toe. Bij mannen leidt dit tot een verhoogde
testosteronproductie > haargroei, lagere stem etc.
Ook neemt de eiwitsynthese in de botten en skeletspieren toe. Door deze veranderingen verandert
het postuur.
Vrouwelijke geslachtshormonen
Zonder aanwezigheid van de y-chromosoom en testosteron ontwikkelt de foetus zich in een
vrouwelijke richting. Er vormen eileiders, een baarmoeder, vagina en schaamlippen. De hormonen bij
vrouwen zijn oestrogeen en progesteron.
Lichamelijke verandering
Bij vrouwen leidt de productie van GnRH tot een productie van FSH en LH. In de eierstokken neemt
de productie van oestrogeen toe > geslachtskenmerken van vrouwen groeien en de
menstruatiecyclus ontstaat. Door FSH ontwikkelen zich in de ovaria follikels: eicellen met een
omhullende laag cellen.
Oorzaken van veroudering
Erfelijkheid = voorgeprogrammeerde factoren:
- Hormonale veranderingen
- Antagonistische pleiotropie
Inhoud
Hoorcollege 1: normale groei en degeneratie........................................................................................2
Hoorcollege 2: pathologie bij kinderen en adolescenten.......................................................................6
Werkcollege 1: reproduceerbaarheid en validiteit...............................................................................10
Vaardigheidsles 1: kind 1......................................................................................................................13
Vaardigheidsles 2: kind 2......................................................................................................................15
Hoorcollege 3: motorische ontwikkeling en motorisch leren...............................................................18
Hoorcollege 4: centraal zenuwstelsel en ontwikkeling.........................................................................22
Werkcollege 2: diagnostische waarde van een klinische test...............................................................26
Vaardigheidsles 3: diagnostiek beweegproblemen..............................................................................28
Vaardigheidsles 4: interventies beweeggedrag....................................................................................29
Hoorcollege 5: belasting en belastbaarheid.........................................................................................30
Hoorcollege 6: fysiologie van stress......................................................................................................32
Vaardigheidsles 5: diagnostiek fitheid..................................................................................................37
Vaardigheidsles 6: beïnvloeden van willen en kunnen.........................................................................38
Werkcollege 3: gedrag 1 – communicatie.............................................................................................40
Hoorcollege 7: neuroplasticiteit en leren.............................................................................................41
Vaardigheidsles 7: lichaamsbewustwording en motorisch leren..........................................................47
Vaardigheidsles 8: spanningsregulatie.................................................................................................48
Hoorcollege 8: fysiologie van pijn – nociplastische pijn........................................................................50
Werkcollege 4: gedrag 2 – pijn verklaard.............................................................................................55
Hoorcollege 9: krachtig ouder worden.................................................................................................56
Hoorcollege 10: artrose........................................................................................................................60
Werkcollege 5: responsiviteit...............................................................................................................70
Vaardigheidsles 9: diagnostiek bij ouderen..........................................................................................72
Vaardigheidsles 10: interventie bij ouderen.........................................................................................75
Hoorcollege 11: vallen bij ouderen.......................................................................................................76
Hoorcollege 12: fysieke performance bij ouderen................................................................................81
Werkcollege 6: beweegprogramma’s en richtlijnen.............................................................................83
Vaardigheidsles 11: hulpmiddelen en compensatie bij ouderen reset.................................................84
Vaardigheidsles 12: valtraining/preventie en beweegprogramma’s....................................................85
,Hoorcollege 1: normale groei en degeneratie
Tijdens je eerste jaar en de puberteit groei je het meeste > groeispurt.
Er zijn verschillende hormonen betrokken bij groei:
Groeihormoon
Schildklierhormoon
Hormonen voor calciumhomeostase
- Parathormoon
- Calcitonine
- Vitamine D
Geslachtshormonen (zorgen voor secundaire geslachtskenmerken)
Groeihormoon
Het groeihormoon wordt direct door de hypofyse aan het bloed afgegeven.
Twee hormonen uit de hypothalamus regelen de afgifte van het groeihormoon:
GH-RH > stimulerend hormoon
GH-IH > remmend hormoon
Deze hormonen worden afgegeven aan de hypofyse die dus het groeihormoon zelf produceert. Bij
GH-RH maakt hij het aan, bij GH-IH stop het met de aanmaak.
Het groeihormoon heeft een overwegend anabool effect op de vet- en koolhydraatstofwisseling. Het
wordt vooral ’s nachts afgescheiden en versterkt de trofotrope processen tijdens de slaap.
Groeihormoon beïnvloedt alle weefsels, maar het effect op de botgroei is het duidelijkste. Het
groeihormoon stimuleert namelijk de productie van somatomedine (insuline-like growth factor –
IGF), wat weer de groei van de botten en epifysairschijven stimuleert.
Bij een tekort aan GH > dwerggroei
Bij een overvloed aan GH > reuzengroei
Bij reuzengroei moet het hart harder gaan werken en kan dit invloed hebben op de levensduur. Ook
kunnen de wenkbrauwbotten en kaken zwaarder worden bij kinderen. Een overmaat aan
groeihormoon bij volwassenen, waarbij de groeischijven al dicht zijn gegroeid, leidt tot het dikker
worden van bepaalde botten en groei van weke delen in het gezicht, de handen en de voeten >
acromegalie.
Schildklierhormoon
De hypothalamus maakt het hormoon TRH aan, wat de hypofyse stimuleert voor de aanmaak van
TSH. TSH stimuleert de schildklier voor de aanmaak van schildklierhormoon.
Het schildklierhormoon heeft uiteindelijk invloed op de skeletgroei en de celstofwisseling. Het is een
soort basale stofwisseling zodat alle cellen actief kunnen zijn en dat wordt dus gestimuleerd door het
thyroxine > onder andere dat je lichaam op temperatuur blijft.
Het schildklierhormoon thyroxine bevat vier jodiumatomen, die in cellen worden omgezet tot drie
jodiumatomen. Dit stimuleert stofwisselling in de organen en stimuleert de groei. Deze twee
hormonen worden opgeslagen in een speciale vloeistof in de cel wat colloïd heet.
Als je te weinig schildklierhormoon hebt, dan is je lichaamstemperatuur ook lager.
Als je te veel hebt van het schildklier hormoon, dan heb je meer cel metabolisme. Dan heb je meer
trek, omdat je meer energie verbruikt. Daardoor kan je lichaamstemperatuur hoger zijn.
Het kan zijn dat er te weinig is om het hormoon te produceren. Als je te weinig jodium binnenkrijg,
kan er geen schildklierhormoon worden geproduceerd. Je krijgt jodium binnen door je voedsel.
Krop / struma = dikke schildklier. Dit komt doordat je een gebrek hebt aan jodium.
, Want je krijgt dat de negatieve terugkoppeling weg valt en het gevolg is dat de schildklier weer
gestimuleerd wordt en daardoor groeit. Er komen namelijk meer cellen die zorgen dat het groeit.
Ook zorgt een tekort aan schildklier hormoon voor minder groei en minder ontwikkeling van de
hersenen.
Calciumhomeostase
De bijschildklieren geven PTH af voor de verhoging van de calciumspiegel in het bloed. Ze zorgen
voor botafbraak, waar dus de calcium uit komt. Dit doen ze alleen als er een tekort is aan calcium in
het bloed, want er moet genoeg over blijven voor de spieren (spiercontractie) en de hartfunctie.
Het zorgt er ook voor dat er minder calcium uitgescheiden wordt door de nieren in je urine.
Wat doet PTH dus precies om de calciumspiegel op peil te houden:
1. PTH stimuleert osteoclasten om een deel van de botkalk op te lossen
2. PTH stimuleert terugresorptie van calcium in de nier
3. PTH stimuleert de omzetting van vitamine D3 in de actieve vorm
Vitamine moet een actieve vorm zijn zodat er calcium uit de darmen opgenomen kan worden het
bloed in.
Vitamine D bevordert de resorptie van calcium- en fosfaationen in de darm
Vitamine D bevordert de terugresorptie van calcium uit voorurine in de nieren
Calcitonine zorgt er juist voor dat de calcium weer in je botten opgeslagen.
Geslachtshormonen
Het heeft invloed op de groei. Testosteron heeft invloed op de spierontwikkeling. Als je ouder wordt
verminderd de hoeveelheid van de geslachtshormoon. Vanaf de leeftijd van 35 wordt je minder
vruchtbaar. Bij vrouwen is het risico op verminderde kwaliteit van de botten, doordat oestrogeen
afneemt.
De reeks van hormoonklieren noemt men ook wel de hypothalame-hypofysaire-gonadale as
(hypothalamus – hypofyse – eierstokken / zaadballen)
Mannelijke geslachtshormonen
De testes produceren testosteron. Dat gebeurt al voor de geboorte, wanneer bij de foetus de cellen
een y-chromosoom hebben. Testosteron stimuleert bij de foetus het ontstaan van de bijbal,
zaadleiders, prostaat en de penis.
Lichamelijke veranderingen
Vlak voor de pubertijd neemt de productie van GnRH toe. Bij mannen leidt dit tot een verhoogde
testosteronproductie > haargroei, lagere stem etc.
Ook neemt de eiwitsynthese in de botten en skeletspieren toe. Door deze veranderingen verandert
het postuur.
Vrouwelijke geslachtshormonen
Zonder aanwezigheid van de y-chromosoom en testosteron ontwikkelt de foetus zich in een
vrouwelijke richting. Er vormen eileiders, een baarmoeder, vagina en schaamlippen. De hormonen bij
vrouwen zijn oestrogeen en progesteron.
Lichamelijke verandering
Bij vrouwen leidt de productie van GnRH tot een productie van FSH en LH. In de eierstokken neemt
de productie van oestrogeen toe > geslachtskenmerken van vrouwen groeien en de
menstruatiecyclus ontstaat. Door FSH ontwikkelen zich in de ovaria follikels: eicellen met een
omhullende laag cellen.
Oorzaken van veroudering
Erfelijkheid = voorgeprogrammeerde factoren:
- Hormonale veranderingen
- Antagonistische pleiotropie
