Samenvatting Gerodontologie en maatschappelijke relevantie prof. Duyck

Inleiding tot de gerodontologie

Enkele cijfers…


 De levensverwachting is gigantisch gestegen sinds de industriële evolutie, we zitten in een enorme
piek
o Iedere 4 jaar komt er een jaar bij, bij de levensverwachting

 Mechanisme van ouder worden?
o Veel theorieën vb. genetische programmatie etc.…
o Meest waarschijnlijke: vooral omgevingsfactoren geven een aanleiding tot cel schade en leidt
tot disability en ziekte. Dit vooral door inflammatie op weefsel niveau
o Het is mogelijk om de schade voor een deel ongedaan te maken, maar plots accumuleert het
zo hard en kunnen er delen niet ongedaan worden en wordt je ouder.




o Zoetwaterpoliep: schade stapelt hier niet op, heeft mechanismen om schade ongedaan te
maken

 België
o Gestagneerde bevolkingsgroei
o Personen > 65j 
o  zowel absolute als relatieve toename van ouderen
o Levensverwachting in functie van de leeftijd in België
 Hoe ouder je wordt, hoe sterker je blijkt, en hoe groter de kans da je nog ouder
wordt
 Evolutie van het aantal personen boven de 100 


Welke zijn onze patiënten van morgen?


 % van de bevolking in slechte subjectieve gezondheid in Vlaanderen
o De helft van 65+ vinden zichzelf niet gezond

 Gezondheidsverwachting

1

, o Beter bij hoger opgeleide mensen
o Vrouwen doen het slechter dan mannen
 Wat is gezondheid? Een status van compleet fysieke, mentale en sociaal welbevinden, niet enkel de
afwezigheid van ziekte

 Levenskwaliteit
o Hangt af van de persoon zijn verwachtingen, waarden…
o Heel individueel
o Belangrijk bij behandelplan! Vb. prothese maken kan soms belangrijk lijken voor de tandarts
maar totaal niet voor de pt




 Van wat hangt het af hoe we ouderen behandelen?
o Het beperkt zich niet alleen tot de mond maar ook de persoon errond en de omgeving




Wat maakt kwetsbare ouderen anders?

Geriatrische reuzen


 Immobiliteit  sarcopenie
o Spiermassaverlies
 Mobiliteit ↓
 Activiteiten van het dagelijkse leven ↓
o Gevolgen
 Autonomie ↓
 kwetsbaarheid ↑
o Prevalentie met leeftijd (> 80 jaar 31-52%)
o Oorzaak:
 Bloedspiegel ontstekingsmediatoren ↑
 Hormonale stimulatie ↓
 Anabole eiwitopname ↓
 Fysieke activiteit ↓
 Ondervoeding

2

, o Wordt heel vaak heel duidelijk bij bepaalde aandoeningen maar is ook onderdeel van gewoon
ouder worden
 Instabiliteit
 Intellectuele achteruitgang
 Incontinentie
 Mondgezondheid is een standaard probleem bij bijna alle geriatrische pt




 Functionele capaciteit: groot verschil tussen chronologische en biologische leeftijd


Frailty


 ~ teer, broos, licht, niet sterk/substantieel, kwetsbaar
 Klinische betekenis:
o gemakkelijk te kwetsen / te beschadigen
o gemakkelijk ziek, kan gemakkelijk sterven
o vatbaarder voor ziekten of andere gebreken
o zwakker, dunner, lichter dan normaal
o …
 “syndrome of loss of reserve capacity resulting in increased likelihood of damage by external
stressors”
 Verband met mortaliteit en morbiditeit

Definities en criteria
 Heel wat discussie, veel ≠ definities
 Frailty functioneel model  Strawbridge 1998
o Fysisch functioneren
o Cognitief functioneren
o Functioneren op gebied van voeding
o Functioneren van de zintuigen
verlies in functie bij > 2 van bovenstaande domeinen FRAILTY
 Frailty biologisch model  Fried concept, 2001
o uitputting (CES-D item)
o handgrip
o tragere stap
o minder actief
o niet-moedwillig gewichtsverlies


3

,  Frailty trajectory model  EPESE study, Guralnik et al.




o Op basis van verloop/aanloop naar overlijden
o Hoe verloopt het levenseinde in functie van de
aandoening/doodsoorzaak?
 kanker
 plotse dood
 frailty
 andere condities
o n = 14.456




4