LB1 – CONTRACTEN
Hoofdstuk 3: totstandkoming
DYNAMISCH = IN DE TIJD
Tijdslijn in 3 fasen
Precontractuele fase (boek 6) Contractuele fase (boek 5)
Postcontractuele fase (boek 5)
____________Onderhandelingen__Y__Z__________>__________________##_________
– OH = onderhandelingen
– Y = aanbod, Z = aanvaarding, > = totstandkoming 4 geldigheidsvoorwaarden zijn dan vervuld
– > Totstandkoming statisch, 4 geldigheidsvereisten (art. 5.27 BW):
→ Vrije en bewuste toestemming van elke partij
→ Handelingsbekwaamheid
→ Bepaalbaar en geoorloofd voorwerp
→ Geoorloofde oorzaak
– Postcontractueel beding bv. niet-concurrentiebeding (bedoeld voor na afloop van contract)
1. Onderhandelingsfase
– Art. 5.14. Contractsvrijheid: Buiten de gevallen die de wet bepaalt, staat het iedereen vrij om al dan
niet een
contract te sluiten en om zijn medecontractant te kiezen, zonder de redenen van zijn keuze te
moeten verantwoorden. De partijen zijn vrij om de inhoud van het contract te bepalen, voor zover
dit voldoet
aan de bij wet bepaalde geldigheidsvereisten.
– Art. 5.15. Onderhandelingsvrijheid: De partijen zijn vrij precontractuele onderhandelingen aan te
vatten, te voeren en af te breken. Ze handelen hierbij in overeenstemming met de eisen van de
goede trouw culpa in non contrahendo
– Onderhandelingen of voorbesprekingen:
→ In principe geen contractuele binding (maar wettelijke uitzonderingen)
→ Vrij af te breken want onderzoeks-en beslissingsvrijheid, tenzij:
1° reeds beperkte contractuele afspraken → contractuele aansprakelijkheid mogelijk
→ Bv. geheimhoudingsafspraak, beginselakkoord (= akkoord om TG verder te
onderhandelen), informatieafspraken, voorcontract, voorbereidend contract
(opletten voor ‘geruisloos’ contracteren)
2° men moet onderhandelen ‘te goeder trouw’ (d.i. een gedragsnorm =
precontractuele zorgvuldigheidsplicht) → c.i.c. of precontractuele fout is mogelijk =
buitencontractuele aansprakelijkheid: ╔ niet letterlijk alles vertellen, dus niet
algemene maar bijzondere info.plicht
→ Bv. 1) tekortkomen aan precontractuele informatieplichten (uit nalatigheid
of opzettelijk)
27
, → Bv. 2) foutief afbreken van onderhandelingen (zonder motief, onverwacht,
ondanks legitieme verwachtingen
– Art. 5.16. Informatieplichten: De partijen verstrekken elkaar tijdens de precontractuele
onderhandelingen de
informatie die de wet, de goede trouw en de gebruiken, in het licht van de hoedanigheid van de
partijen, hun redelijke verwachtingen en het voorwerp van het contract, hen opleggen te geven.
gebrekkig info leveren, foutieve info, info verzwijgen (=bedrog)…
→ in principe geen algemene informatieplicht over alles wat men weet
→ maar specifieke plicht tot spreken of Informatieverstrekking kan volgen uit:
1° de wet: bv. art. VI.2 WER (onderneming moet de behoorlijke en nuttige info geven
over
de belangrijkste kenmerken van product en verkoopsvoorwaarden rekening houdend
met
behoefte en gebruik), art. 7 Wet 2002 op Patiëntenrechten; Wet 2005 op
informatieplicht in
distributiecontracten (WER, Boek X, Titel II)
2° de goede trouw: bv. aard van contract of verhoudingen/hoedanigheden van
partijen
(deskundige vs. leek), bv. bijzondere omstandigheden (vertrouwensband).
– Art. 5.17. Precontractuele aansprakelijkheid: De partijen kunnen tijdens de precontractuele
onderhandelingen jegens elkaar buitencontractuele aansprakelijkheid oplopen. Bij foutief afbreken
van onderhandelingen houdt deze aansprakelijkheid in dat de benadeelde persoon teruggeplaatst
wordt in de situatie waarin hij zich zou hebben bevonden indien er niet zou zijn onderhandeld.
Wanneer het rechtmatig vertrouwen is gewekt dat het contract zonder enige twijfel gesloten zou
worden, kan deze aansprakelijkheid het herstel van het verlies van de verwachte netto-voordelen
uit het niet gesloten contract inhouden. ). De schending van een informatieplicht kan niet enkel
leiden tot de precontractuele aansprakelijkheid maar ook tot de nietigheid van het contract indien
voldaan is aan de vereisten bepaald in artikel 5.33.
→ Bevestiging vaste rechtspraak en rechtsleer: onderhandelings- en afbreekvrijheid (art.
5.15 BW), met verankering van de mogelijke buitencontractuele aansprakelijkheid (art. 5.17
BW)
→ Bij foutief afbreken van onderhandelingen, precisering omvang van het schadeherstel (nr.
101)
In principe: herstel van negatief contractbelang
Uitzonderlijk bij gewettigd vertrouwen: herstel van positief contractbelang
→ Contractant kan kiezen tussen precontractuele aansprakelijkheid en nietigheid of opteren
voor nietigheid plus precontractuele aansprakelijkheid
→ Voorwaarde is wisselwerking is tussen een wilsgebrek en precontractuele fout
→ Dit is het geval als het gaat om bedrog, geweld of misbruik van omstandigheden → wie
zich schuldig maakt aan dergelijk wilsgebrek (art. 5.33 e.v. BW), pleegt een c.i.c.
28
, LB1 – CONTRACTEN
Substantieel = beslissend karakter
2. Aanbod en aanvaarding Essentieel = nodig voor ontstaan
contract
– Art. 5.18. Beginsel: Het co. komt tot stand door de aanvaarding van een aanbod. ╔ bindende vb.
door eenzijdige re.ha.
– Art. 5.19. Aanbod: Het aanbod is een voorstel tot contracteren dat alle essentiële en substantiële
bestanddelen omvat van het beoogde contract en de wil van de aanbieder impliceert om door het
contract gebonden te zijn in geval van aanvaarding. Een mededelingsplichtig aanbod mag worden
gewijzigd of ingetrokken zolang het aanbod de bestemmeling niet heeft bereikt in de zin van artikel
1.5. Een aanbod aan het publiek kan niet worden gewijzigd of ingetrokken zodra het veruitwendigd
is. Een aanbod blijft onherroepelijk gedurende de erin bepaalde termijn of, bij gebrek daaraan,
gedurende een redelijke termijn. Na het verstrijken van die termijn of nadat de afwijzing van het
aanbod de aanbieder heeft bereikt, is het aanbod niet langer bindend ten aanzien van de persoon
die het afwijst.
→ Lid 1 = definitie + bindend karakter (verbintenis uit eenzijdige rechtshandeling
Korter: vast en volledig voorstel tot contracteren’ (essentiële/substantiële el.)
→ Lid 2 = wijziging of intrekking kan zolang aanbod de bestemmeling niet heeft bereikt als
het aanbod ‘mededelingsplichtig’ is (d.i. wanneer de wilsuiting een bepaalde persoon moet
bereiken om uitwerking te hebben (zie art. 1.4, lid 2 BW). >< publiek aanbod
→ Lid 3 = Herroepelijk? Neen, niet gedurende de in het A. bepaalde bedenktijd, zo niet
gedurende een redelijke bedenktijd
→ Lid 4 = Hoelang bindt het aanbod? gedurende de bedenktijd of niet meer nadat de
afwijzing
van het A. door de bestemmeling de aanbieder heeft bereikt.
– Art. 5.20. Aanvaarding: De aanvaarding is elke verklaring of andere gedraging van de
bestemmeling van het aanbod die uitdrukt dat hij ermee instemt, zonder aanvullingen, beperkingen
of andere wijzigingen van essentiële of substantiële bestanddelen. Dergelijke aanvullingen,
beperkingen of andere wijzigingen gelden als afwijzing van het oorspronkelijke aanbod en
desgevallend als een nieuw aanbod. Tenzij anders voortvloeit uit de wet, gebruiken of concrete
omstandigheden, kan een aanvaarding niet worden afgeleid uit stilzwijgen. De intrekking van de
aanvaarding is mogelijk zolang deze de aanbieder niet heeft bereikt:
→ Lid 1: aanvaarding is een vol akkoord, zonder voorbehoud, met het aanbod → door de
aanvaarding komt contract tot stand (= consensualisme)
→ Lid 2: als voorbehoud: dan is dit afwijzing, soms tegenaanbod (bv. een ‘aanvaarding met
precisering dat de prijs in schijven zal betaald worden’ =tegenaanbod)
→ Lid 3: Hoe gebeurt de aanvaarding?:
1° uitdrukkelijk: doelgerichte handeling
2° stilzwijgend? Enkel door een “omstandig stilzwijgen”, d.i. een stilzwijgen dat voor
geen andere interpretatie vatbaar is.
╔ niet belangrijk
– Art. 5.21. Tijdstip en plaats van totstandkoming : Het contract komt tot stand op het ogenblik en op
de plaats waar de aanvaarding de aanbieder bereikt in de zin van artikel 1.5. Bij een langs
29
, elektronische weg gesloten contract wordt, tenzij partijen anders zijn overeengekomen, deze plaats
vermoed de woonplaats van de aanbieder te zijn.
╔ niet belangrijk
– Art. 5.22 Herroepingsrecht: De wet of het contract kan een herroepingsrecht toekennen. Op grond
hiervan
beschikt een partij na het sluiten van het contract over een termijn waarbinnen zij aan de andere
partij ter kennis kan brengen dat zij afziet van het contract. In dat geval, tenzij anders bepaald door
de wet of het contract, mag die partij het contract herroepen zonder betaling van kosten of van een
vergoeding en zonder
opgave van redenen. (bv. art. VI.67, §1 WER inz. koop op afstand).
30
Hoofdstuk 3: totstandkoming
DYNAMISCH = IN DE TIJD
Tijdslijn in 3 fasen
Precontractuele fase (boek 6) Contractuele fase (boek 5)
Postcontractuele fase (boek 5)
____________Onderhandelingen__Y__Z__________>__________________##_________
– OH = onderhandelingen
– Y = aanbod, Z = aanvaarding, > = totstandkoming 4 geldigheidsvoorwaarden zijn dan vervuld
– > Totstandkoming statisch, 4 geldigheidsvereisten (art. 5.27 BW):
→ Vrije en bewuste toestemming van elke partij
→ Handelingsbekwaamheid
→ Bepaalbaar en geoorloofd voorwerp
→ Geoorloofde oorzaak
– Postcontractueel beding bv. niet-concurrentiebeding (bedoeld voor na afloop van contract)
1. Onderhandelingsfase
– Art. 5.14. Contractsvrijheid: Buiten de gevallen die de wet bepaalt, staat het iedereen vrij om al dan
niet een
contract te sluiten en om zijn medecontractant te kiezen, zonder de redenen van zijn keuze te
moeten verantwoorden. De partijen zijn vrij om de inhoud van het contract te bepalen, voor zover
dit voldoet
aan de bij wet bepaalde geldigheidsvereisten.
– Art. 5.15. Onderhandelingsvrijheid: De partijen zijn vrij precontractuele onderhandelingen aan te
vatten, te voeren en af te breken. Ze handelen hierbij in overeenstemming met de eisen van de
goede trouw culpa in non contrahendo
– Onderhandelingen of voorbesprekingen:
→ In principe geen contractuele binding (maar wettelijke uitzonderingen)
→ Vrij af te breken want onderzoeks-en beslissingsvrijheid, tenzij:
1° reeds beperkte contractuele afspraken → contractuele aansprakelijkheid mogelijk
→ Bv. geheimhoudingsafspraak, beginselakkoord (= akkoord om TG verder te
onderhandelen), informatieafspraken, voorcontract, voorbereidend contract
(opletten voor ‘geruisloos’ contracteren)
2° men moet onderhandelen ‘te goeder trouw’ (d.i. een gedragsnorm =
precontractuele zorgvuldigheidsplicht) → c.i.c. of precontractuele fout is mogelijk =
buitencontractuele aansprakelijkheid: ╔ niet letterlijk alles vertellen, dus niet
algemene maar bijzondere info.plicht
→ Bv. 1) tekortkomen aan precontractuele informatieplichten (uit nalatigheid
of opzettelijk)
27
, → Bv. 2) foutief afbreken van onderhandelingen (zonder motief, onverwacht,
ondanks legitieme verwachtingen
– Art. 5.16. Informatieplichten: De partijen verstrekken elkaar tijdens de precontractuele
onderhandelingen de
informatie die de wet, de goede trouw en de gebruiken, in het licht van de hoedanigheid van de
partijen, hun redelijke verwachtingen en het voorwerp van het contract, hen opleggen te geven.
gebrekkig info leveren, foutieve info, info verzwijgen (=bedrog)…
→ in principe geen algemene informatieplicht over alles wat men weet
→ maar specifieke plicht tot spreken of Informatieverstrekking kan volgen uit:
1° de wet: bv. art. VI.2 WER (onderneming moet de behoorlijke en nuttige info geven
over
de belangrijkste kenmerken van product en verkoopsvoorwaarden rekening houdend
met
behoefte en gebruik), art. 7 Wet 2002 op Patiëntenrechten; Wet 2005 op
informatieplicht in
distributiecontracten (WER, Boek X, Titel II)
2° de goede trouw: bv. aard van contract of verhoudingen/hoedanigheden van
partijen
(deskundige vs. leek), bv. bijzondere omstandigheden (vertrouwensband).
– Art. 5.17. Precontractuele aansprakelijkheid: De partijen kunnen tijdens de precontractuele
onderhandelingen jegens elkaar buitencontractuele aansprakelijkheid oplopen. Bij foutief afbreken
van onderhandelingen houdt deze aansprakelijkheid in dat de benadeelde persoon teruggeplaatst
wordt in de situatie waarin hij zich zou hebben bevonden indien er niet zou zijn onderhandeld.
Wanneer het rechtmatig vertrouwen is gewekt dat het contract zonder enige twijfel gesloten zou
worden, kan deze aansprakelijkheid het herstel van het verlies van de verwachte netto-voordelen
uit het niet gesloten contract inhouden. ). De schending van een informatieplicht kan niet enkel
leiden tot de precontractuele aansprakelijkheid maar ook tot de nietigheid van het contract indien
voldaan is aan de vereisten bepaald in artikel 5.33.
→ Bevestiging vaste rechtspraak en rechtsleer: onderhandelings- en afbreekvrijheid (art.
5.15 BW), met verankering van de mogelijke buitencontractuele aansprakelijkheid (art. 5.17
BW)
→ Bij foutief afbreken van onderhandelingen, precisering omvang van het schadeherstel (nr.
101)
In principe: herstel van negatief contractbelang
Uitzonderlijk bij gewettigd vertrouwen: herstel van positief contractbelang
→ Contractant kan kiezen tussen precontractuele aansprakelijkheid en nietigheid of opteren
voor nietigheid plus precontractuele aansprakelijkheid
→ Voorwaarde is wisselwerking is tussen een wilsgebrek en precontractuele fout
→ Dit is het geval als het gaat om bedrog, geweld of misbruik van omstandigheden → wie
zich schuldig maakt aan dergelijk wilsgebrek (art. 5.33 e.v. BW), pleegt een c.i.c.
28
, LB1 – CONTRACTEN
Substantieel = beslissend karakter
2. Aanbod en aanvaarding Essentieel = nodig voor ontstaan
contract
– Art. 5.18. Beginsel: Het co. komt tot stand door de aanvaarding van een aanbod. ╔ bindende vb.
door eenzijdige re.ha.
– Art. 5.19. Aanbod: Het aanbod is een voorstel tot contracteren dat alle essentiële en substantiële
bestanddelen omvat van het beoogde contract en de wil van de aanbieder impliceert om door het
contract gebonden te zijn in geval van aanvaarding. Een mededelingsplichtig aanbod mag worden
gewijzigd of ingetrokken zolang het aanbod de bestemmeling niet heeft bereikt in de zin van artikel
1.5. Een aanbod aan het publiek kan niet worden gewijzigd of ingetrokken zodra het veruitwendigd
is. Een aanbod blijft onherroepelijk gedurende de erin bepaalde termijn of, bij gebrek daaraan,
gedurende een redelijke termijn. Na het verstrijken van die termijn of nadat de afwijzing van het
aanbod de aanbieder heeft bereikt, is het aanbod niet langer bindend ten aanzien van de persoon
die het afwijst.
→ Lid 1 = definitie + bindend karakter (verbintenis uit eenzijdige rechtshandeling
Korter: vast en volledig voorstel tot contracteren’ (essentiële/substantiële el.)
→ Lid 2 = wijziging of intrekking kan zolang aanbod de bestemmeling niet heeft bereikt als
het aanbod ‘mededelingsplichtig’ is (d.i. wanneer de wilsuiting een bepaalde persoon moet
bereiken om uitwerking te hebben (zie art. 1.4, lid 2 BW). >< publiek aanbod
→ Lid 3 = Herroepelijk? Neen, niet gedurende de in het A. bepaalde bedenktijd, zo niet
gedurende een redelijke bedenktijd
→ Lid 4 = Hoelang bindt het aanbod? gedurende de bedenktijd of niet meer nadat de
afwijzing
van het A. door de bestemmeling de aanbieder heeft bereikt.
– Art. 5.20. Aanvaarding: De aanvaarding is elke verklaring of andere gedraging van de
bestemmeling van het aanbod die uitdrukt dat hij ermee instemt, zonder aanvullingen, beperkingen
of andere wijzigingen van essentiële of substantiële bestanddelen. Dergelijke aanvullingen,
beperkingen of andere wijzigingen gelden als afwijzing van het oorspronkelijke aanbod en
desgevallend als een nieuw aanbod. Tenzij anders voortvloeit uit de wet, gebruiken of concrete
omstandigheden, kan een aanvaarding niet worden afgeleid uit stilzwijgen. De intrekking van de
aanvaarding is mogelijk zolang deze de aanbieder niet heeft bereikt:
→ Lid 1: aanvaarding is een vol akkoord, zonder voorbehoud, met het aanbod → door de
aanvaarding komt contract tot stand (= consensualisme)
→ Lid 2: als voorbehoud: dan is dit afwijzing, soms tegenaanbod (bv. een ‘aanvaarding met
precisering dat de prijs in schijven zal betaald worden’ =tegenaanbod)
→ Lid 3: Hoe gebeurt de aanvaarding?:
1° uitdrukkelijk: doelgerichte handeling
2° stilzwijgend? Enkel door een “omstandig stilzwijgen”, d.i. een stilzwijgen dat voor
geen andere interpretatie vatbaar is.
╔ niet belangrijk
– Art. 5.21. Tijdstip en plaats van totstandkoming : Het contract komt tot stand op het ogenblik en op
de plaats waar de aanvaarding de aanbieder bereikt in de zin van artikel 1.5. Bij een langs
29
, elektronische weg gesloten contract wordt, tenzij partijen anders zijn overeengekomen, deze plaats
vermoed de woonplaats van de aanbieder te zijn.
╔ niet belangrijk
– Art. 5.22 Herroepingsrecht: De wet of het contract kan een herroepingsrecht toekennen. Op grond
hiervan
beschikt een partij na het sluiten van het contract over een termijn waarbinnen zij aan de andere
partij ter kennis kan brengen dat zij afziet van het contract. In dat geval, tenzij anders bepaald door
de wet of het contract, mag die partij het contract herroepen zonder betaling van kosten of van een
vergoeding en zonder
opgave van redenen. (bv. art. VI.67, §1 WER inz. koop op afstand).
30
