1
INFECTIEZIEKTEN & ANTIMICROBIËLE THERAPIE
1. Bijdrage van infectieziekten aan globale mortaliteit
Historische bijdrage van infectieziektes aan mortaliteit
→ Globaal quasi cte dalende trend ~ deels gekoppeld aan vaccins
→ Westerse wereld top 3 ziekten ≠ infectie ziekten (3/10)
o Welvaartsziekte : hart- en vaatziektes, kanker en chronische long aandoeningen
→ Lage inkomen landen top 3 ziekten = 2 infectie ziekten (6/10)
o Luchtweginfecties, diarree (ook HIV, TBC & malaria)
o Andere levensstandaard → belang werkende therapie
We zien globaal een beperktere impact van infectieziekten bepaalde delen ++
Rol van antibiotica (AB)
= hoeksteen moderne geneesk + met vaccins = ess. onderdelen sustainable development goals (SDG)
⁎ Impact AB bestuderen
o NIET : klinische studie ← onverantwoord om effectief middel niet te geven
o WEL : historische studies → mortaliteit bestuderen voor & na AB
→ Zien na introductie van AB een spectaculaire daling → mortaliteit v 70% → 10%
→ Voorbeeld : mucovisidose patiënten levensverwachting x2 dr introductie AB
AB resistentie → door :
- selectieve druk
- mutaties
- gene transfer
, 2
Wat zien we op de kaart van Europa:
- v 2009 → 2015 → 2018: algemene ↗ resistentie
! Duidelijke scheiding tussen NOORD en ZUID:
→ Resistentie Zuiden (griekenland) > resistentie Noorden (Nederland)
- Zien ook multidrugresistentie ↗ (tgn 3/+ klassen van AB)
⁇ Waarom probleem?
→ ↗kans op overlijden bij patiënten die geïnfecteerd zijn met resistente stam
→ risk-ratio (RR) = overlijden dr AB-resistentie / niet-AB resistentie infectie = 1,5-2 x ↗
→ Ook DALYs (= Disability Adjusted Life Years Lost) ↗ ~ inkorten levensduur
→ Global burden - Top 3 : longontsteking, bloedstroominfecties, intra-abdominaal
→ Onveranderd beleid => AB resistentie top doodsoorzaak tegen 2050
o ++ dan kanker ← door verbetering behandeling daalt aantal overlijden
⁇ Oplossing → vermijden van AB (westerse wereld) / sanitair & water (globaler)
Factoren => tot ontstaan van resistentie
- Onnodig & onoordeelkundig gebruik (virale infecties, te kort/lang, veeteelt)
- Onvoldoende minitoring
- Onvoldoende bewustzijn mbt problematiek bij overheden, zorgverstrekkers & gebruikers
- onvoldoende maatregelen om infecties te vrkomen / verspreiding tgn gn (infectie controle)
⇒ ziekte voorkomen → AB niet nodig → kans op resistentie daalt
- Geen beschikking over up-to-date/state-of-the-art diagnostica, GM’en en vaccins
⇒ AB gebruik vrkomen dr vaccins/goede gezondheidszorg (diagnose !)
- Onvoldoende investeringen in research en development nr nieuwe AB
→ resistente kiem? = geen AB voor!
‼ Global/one health : ≠ in isolatie/lokaal bekijken zowel geneeskundig, geografisch als veeteelt
o AB resistentie speelt in veel settings een belangr. rol ← geconnecteerd met elkaar
= dieren, mensen, voeding, landbouw, water, industrie, …
Verspreiding AB resistentie
⁎ Persoon krijgt AB → ontwikkeling v resistente bacteriën
o Persoon w ziek → nr revalidatie centrum = geeft door → nr huis = geeft door
⁎ Dieren in veeteelt krijgen AB → ontwikkeling v resistente bacteriën
o Komt in voeding = ++ populatie krijgt
o Komt in uitwerpselen = mest → in groenten = ++ populatie krijgt
AB gebruik in dieren => ↗ risico AB resistentie mensen
, 3
‼ Defined daily dosis (DDD) AB verschillend tsn Noord (laag) en Zuid (hoog) Europa
o België = rond gemiddelde van EU
o Meer gebruik = hogere % aan diverse resistente organismen
Rol apotheker in AB resistentie
→ AB-campagnes leiden tot :
o daling in aantal voorgeschreven & terugbetaalde verpakkingen
▪ Niet geassocieerd met ↗ hospitale opnames of Δ patient satisfaction
o Verder dalende DDD trend
o Voorbeeld : gebruik Amoxicilline ↗ Amoxicilline + clavulaanzuur ↘
▪ Positief want : β-lactamase inhibitor tegen ++ organismen (niet nodig)
▪ Minder resistentie dus
→ PGEU = Pharmaceutical Group of European Union
o Apotheker = laatste zorgverstrekker → correct advies geven !
o AB gebruik ↘ met toenemende kennis => educatie + preventie:
▪ AB werkt niet tegen virussen, verkoudheid en griep
▪ benadrukken belang van vaccinaties
▪ beperken AB seeking behaviour:
→ correct advies mbt behandeling v ziektes die geen AB vereisen
→ Nieuwe samenwerkingsverbanden openen in de toekomst og. Opportuniteiten
Algemene punten
⁎ Incidentie penicilline allergie w overschat
⁎ Gastro-intestinale problemen = frequenter niet iedereen : 10%
⁎ Vergeten dosis
o Zo snel mogelijk innemen
o Al tijd vr volgende dosis → vergeten dosis aan einde innemen : verschuiving duur
, 4
2. ESKAPE pathogens en andere belangrijke AB resistente pathogenen
Bacteriën met grootste risico mbt AB resistentie
E Enterococcus faecium ⇒ VRE: Vancomycine resistente Enterococcen
S Staphylococcus aureus ⇒ MRSA: Meticilline resistente Staphylococcus aureus
K Klebsiella en Escheria coli ⇒ vnl. carbapenemase-positieve Klebsiella pneumoniae
A Acinetobacter baumannii
P Pseudomonas aeruginosa
E Enterobacter spp.
Lijst WHO = pathogenen waar de ontwikkeling van nieuwe AB het meest urgent is!!
Critical priority - carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii
- carbapenem-resistant Pseudomonas aeruginosa
- carbapenem-resistant en 3e generatie cefalosporine resistente
Enterobacteriaceae
High priority - vancomycine resistente Enterococcus faecium (VRE)
- Claritromycine-resistente Helicobacter pylori
- Vancomycine en meticilline resistente Staphylococcus aureus
- fluoroquinolone-resistant Campylobacter species
- Fluoroquinolone-resistant Salmonella species
- 3e generatie cefalosporine en fluoroquinolone resistente Neisseria
gonorrhoeae
Medium priority - penicilline-non-susceptible Streptococcus pneumoniae
2.1. Extended-spectrum 𝛃-lactamase (ESBL) en carbapenemase-producerende Enterobacterales (CPE)
Enterobacterales:
- Gram-negatieve fermenteerders ← halen E uit fermentatie
- Voorbeelden:
- Escheria coli
- Klebsiella pneumoniae
- Enterobacter spp (vb. E.cloacae)
- Citrobacter sp (vb. C. freundii)
ESBL = enzym geproduceerd dr bepaalde bacteriën ← bacterien vk behorend tot de enterobacterales
ESBL en CPE worden gekenmerkt door de aanwezigheid van β-lactamase
= breekt β-lactam ring v AB open (hydrolyse) ⇒ AB krijgt een zure functie → heeft geen AB activiteit
INFECTIEZIEKTEN & ANTIMICROBIËLE THERAPIE
1. Bijdrage van infectieziekten aan globale mortaliteit
Historische bijdrage van infectieziektes aan mortaliteit
→ Globaal quasi cte dalende trend ~ deels gekoppeld aan vaccins
→ Westerse wereld top 3 ziekten ≠ infectie ziekten (3/10)
o Welvaartsziekte : hart- en vaatziektes, kanker en chronische long aandoeningen
→ Lage inkomen landen top 3 ziekten = 2 infectie ziekten (6/10)
o Luchtweginfecties, diarree (ook HIV, TBC & malaria)
o Andere levensstandaard → belang werkende therapie
We zien globaal een beperktere impact van infectieziekten bepaalde delen ++
Rol van antibiotica (AB)
= hoeksteen moderne geneesk + met vaccins = ess. onderdelen sustainable development goals (SDG)
⁎ Impact AB bestuderen
o NIET : klinische studie ← onverantwoord om effectief middel niet te geven
o WEL : historische studies → mortaliteit bestuderen voor & na AB
→ Zien na introductie van AB een spectaculaire daling → mortaliteit v 70% → 10%
→ Voorbeeld : mucovisidose patiënten levensverwachting x2 dr introductie AB
AB resistentie → door :
- selectieve druk
- mutaties
- gene transfer
, 2
Wat zien we op de kaart van Europa:
- v 2009 → 2015 → 2018: algemene ↗ resistentie
! Duidelijke scheiding tussen NOORD en ZUID:
→ Resistentie Zuiden (griekenland) > resistentie Noorden (Nederland)
- Zien ook multidrugresistentie ↗ (tgn 3/+ klassen van AB)
⁇ Waarom probleem?
→ ↗kans op overlijden bij patiënten die geïnfecteerd zijn met resistente stam
→ risk-ratio (RR) = overlijden dr AB-resistentie / niet-AB resistentie infectie = 1,5-2 x ↗
→ Ook DALYs (= Disability Adjusted Life Years Lost) ↗ ~ inkorten levensduur
→ Global burden - Top 3 : longontsteking, bloedstroominfecties, intra-abdominaal
→ Onveranderd beleid => AB resistentie top doodsoorzaak tegen 2050
o ++ dan kanker ← door verbetering behandeling daalt aantal overlijden
⁇ Oplossing → vermijden van AB (westerse wereld) / sanitair & water (globaler)
Factoren => tot ontstaan van resistentie
- Onnodig & onoordeelkundig gebruik (virale infecties, te kort/lang, veeteelt)
- Onvoldoende minitoring
- Onvoldoende bewustzijn mbt problematiek bij overheden, zorgverstrekkers & gebruikers
- onvoldoende maatregelen om infecties te vrkomen / verspreiding tgn gn (infectie controle)
⇒ ziekte voorkomen → AB niet nodig → kans op resistentie daalt
- Geen beschikking over up-to-date/state-of-the-art diagnostica, GM’en en vaccins
⇒ AB gebruik vrkomen dr vaccins/goede gezondheidszorg (diagnose !)
- Onvoldoende investeringen in research en development nr nieuwe AB
→ resistente kiem? = geen AB voor!
‼ Global/one health : ≠ in isolatie/lokaal bekijken zowel geneeskundig, geografisch als veeteelt
o AB resistentie speelt in veel settings een belangr. rol ← geconnecteerd met elkaar
= dieren, mensen, voeding, landbouw, water, industrie, …
Verspreiding AB resistentie
⁎ Persoon krijgt AB → ontwikkeling v resistente bacteriën
o Persoon w ziek → nr revalidatie centrum = geeft door → nr huis = geeft door
⁎ Dieren in veeteelt krijgen AB → ontwikkeling v resistente bacteriën
o Komt in voeding = ++ populatie krijgt
o Komt in uitwerpselen = mest → in groenten = ++ populatie krijgt
AB gebruik in dieren => ↗ risico AB resistentie mensen
, 3
‼ Defined daily dosis (DDD) AB verschillend tsn Noord (laag) en Zuid (hoog) Europa
o België = rond gemiddelde van EU
o Meer gebruik = hogere % aan diverse resistente organismen
Rol apotheker in AB resistentie
→ AB-campagnes leiden tot :
o daling in aantal voorgeschreven & terugbetaalde verpakkingen
▪ Niet geassocieerd met ↗ hospitale opnames of Δ patient satisfaction
o Verder dalende DDD trend
o Voorbeeld : gebruik Amoxicilline ↗ Amoxicilline + clavulaanzuur ↘
▪ Positief want : β-lactamase inhibitor tegen ++ organismen (niet nodig)
▪ Minder resistentie dus
→ PGEU = Pharmaceutical Group of European Union
o Apotheker = laatste zorgverstrekker → correct advies geven !
o AB gebruik ↘ met toenemende kennis => educatie + preventie:
▪ AB werkt niet tegen virussen, verkoudheid en griep
▪ benadrukken belang van vaccinaties
▪ beperken AB seeking behaviour:
→ correct advies mbt behandeling v ziektes die geen AB vereisen
→ Nieuwe samenwerkingsverbanden openen in de toekomst og. Opportuniteiten
Algemene punten
⁎ Incidentie penicilline allergie w overschat
⁎ Gastro-intestinale problemen = frequenter niet iedereen : 10%
⁎ Vergeten dosis
o Zo snel mogelijk innemen
o Al tijd vr volgende dosis → vergeten dosis aan einde innemen : verschuiving duur
, 4
2. ESKAPE pathogens en andere belangrijke AB resistente pathogenen
Bacteriën met grootste risico mbt AB resistentie
E Enterococcus faecium ⇒ VRE: Vancomycine resistente Enterococcen
S Staphylococcus aureus ⇒ MRSA: Meticilline resistente Staphylococcus aureus
K Klebsiella en Escheria coli ⇒ vnl. carbapenemase-positieve Klebsiella pneumoniae
A Acinetobacter baumannii
P Pseudomonas aeruginosa
E Enterobacter spp.
Lijst WHO = pathogenen waar de ontwikkeling van nieuwe AB het meest urgent is!!
Critical priority - carbapenem-resistant Acinetobacter baumannii
- carbapenem-resistant Pseudomonas aeruginosa
- carbapenem-resistant en 3e generatie cefalosporine resistente
Enterobacteriaceae
High priority - vancomycine resistente Enterococcus faecium (VRE)
- Claritromycine-resistente Helicobacter pylori
- Vancomycine en meticilline resistente Staphylococcus aureus
- fluoroquinolone-resistant Campylobacter species
- Fluoroquinolone-resistant Salmonella species
- 3e generatie cefalosporine en fluoroquinolone resistente Neisseria
gonorrhoeae
Medium priority - penicilline-non-susceptible Streptococcus pneumoniae
2.1. Extended-spectrum 𝛃-lactamase (ESBL) en carbapenemase-producerende Enterobacterales (CPE)
Enterobacterales:
- Gram-negatieve fermenteerders ← halen E uit fermentatie
- Voorbeelden:
- Escheria coli
- Klebsiella pneumoniae
- Enterobacter spp (vb. E.cloacae)
- Citrobacter sp (vb. C. freundii)
ESBL = enzym geproduceerd dr bepaalde bacteriën ← bacterien vk behorend tot de enterobacterales
ESBL en CPE worden gekenmerkt door de aanwezigheid van β-lactamase
= breekt β-lactam ring v AB open (hydrolyse) ⇒ AB krijgt een zure functie → heeft geen AB activiteit
