Notities sociaal werktheorieën

Sociale werk theorieën
Les 1: opwarmer
Clichés over theorie
- Vroeger werden theorieën als de waarheid bekeken en moest je je daar
aan vasthouden.
o Theorieën zijn hypotheses. Maar theorieën kunnen ook waar en
bewezen zijn. Die empirisch kunnen ondersteund worden.
- De link tussen theorie en praktijk wordt soms vergeten, alsof ze twee
losstaande dingen zijn
- Dat de praktijk veel ruimer is, en dat de theorie dus onvoldoende rijk
is. Er is een complexe verhouding tussen realiteit, wat we kunnen observeren
en theorie. Theorie gaat nooit kunnen dekken hoe rijk kwalitatieve studies
zijn bv
- Theorieën leiden niet altijd tot oplossing itt wat er vaak wordt gedacht.
- Dat theorie evidence based moet zijn voor het naar de praktijk gaat
o Liefst via RCT onderzoek: randomised controlled trial



Theorie is vaak ook iets aanvoelen, in dialoog gaan en niet altijd gwn puur
wetenschappelijk. Theorieën maken is mensen werk
Bordconstructie v/e theorie?
- Hoe zit de theorie v/d maatschappelijke kwetsbaarheid in elkaar?
o Het gaat over maatschappelijke kwetsbaarheid.
 WAT? Mensen die kwetsbaar zijn aan de maatschappij.
 Dus het is hier belangrijk wat de werking is van enkele
instituties. Mensen zijn kwetsbaar aan de wijze waarop het
onderwijs, de arbeidsmarkt functioneert en bepaalde
groepen systematisch uitsluit.
o Er is een accumulatie van maatschappelijke kwetsbaarheid
 Als iem in een sterke sociale omgeving gekwetst wordt op school
gaat die er over geraken. Maar als je kwetsbaar bent aan het gezin
en het onderwijs, als later de arbeidsmarkt dan is er
opeenstapeling van kwetsbaarheden.
 Dit is belangrijk omdat je dus een holistische aanpak moet
hebben, en dus op verschillende terreinen werken
o Bv: zet je in de plaats v/e CLB medewerker die op school werkt
 In een optimale situatie toont de leerkracht altijd genegenheid aan
zijn leerlingen, je moet je leerlingen altijd graag zien. Als je
genegenheid toont aan elke leerling, dan hechten de leerlingen
aan de leerkracht (gehechtheidstheorie)
 En er is een leerling die problematisch is. Dus je gaat kijken naar
de context om zijn gedrag te analyseren. Je gaat je afvragen of die
leerkracht wel genoeg genegenheid toont tov dat kind. Je merkt
dat de prof dit niet doet, dus het kind gaat zich niet kunnen
hechten

,  Schoolopdracht: als een leerling hoort dat hij altijd goed bezig is
dan gaat hij zich inzetten en dan krijgt de leerling weer iets terug:
bevestiging, waardering.
 Schoolopdracht: wnr er geen genegenheid is, zal er
problematische hechting zijn, waardoor de inzet daalt en zal die
bevestiging, waardering ook gaan dalen.  schooldiscipline:
daardoor verlies je geloof in schooldiscipline en dat gaat je
sancties opleveren.
 Leerlingen die in deze negatieve cyclus terechtkomen dan
ontwikkelen die maatschappelijke kwetsbaarheid
 Schooldiscipline: als je goed mee werkt en bevestiging krijgt, ga je
dan makkelijk kunnen inpassen in de school discipline. Je
ontwikkelt geloof in het gegeven dat de schooldiscipline jou
voordeel oplevert, dat die goed is voor jou. En vanuit het systeem
zelf zullen er dan geen sancties uit volgen
o DUS theorie bestaat uit ene basisassumptie, waarin er enkele
concepten opduiken en ook relaties tussen concepten.
- Wrm zou de theorie belangrijk kunnen zijn?
- Is het een voorbeeld van kritische theorie?
o Het geeft kritiek op het functioneren van maatschappelijke instituties.
Hoe kunnen we die werking beter maken? Rechtvaardiger maken?
Bredere toepassing v/d theorie
- Is te toetsen IN de praktijk?
- Helpt praktijksituaties beter te begrijpen en te duiden in hun bredere
context (zowel structuur als agence – zie verder)
- Op basis van dergelijke hypothesen praktijk ontwikkelen.
o Niet de reactie op de sanctie is wat telt wel het gegeven dat bepaalde
groepen makkelijker gesanctioneerd worden op basis van sociale
binding
- Mogelijkheid tot ‘verwerpen’ van theorie



LES 1: Introductie
Globale definitie van sociaal werk ??
- "Sociaal werk is een praktijkgericht beroep en een academische
discipline die sociale verandering, ontwikkeling, sociale cohesie en
de emancipatie en bevrijding van mensen bevordert. Principes van
sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid
en respect voor diversiteit staan centraal in sociaal werk. Onderbouwd
door theorieën over sociaal werk, sociale wetenschappen,
menswetenschappen en inheemse kennis, sociaal werk betrekt
mensen en structuren om levensproblemen aan te gaan en het welzijn te
verbeteren. “
o Inheemse kennis: theorie is dus niet louter afgebakend tot wat er in die
boeken verschijnt, maar er wordt dus ook verwezen naar inheemse
kennis.

,  Reden: kennis ontwikkeld door lokale inheemse
bevolkingsgroepen die mag niet vergeten worden. Vaak wordt
deze kennis niet gezien, gehonoreerd vanuit onze Westerse
koloniale bril.


Theorie en sociaal werk: geen evidente relatie
- Sociaal werk heeft een moeilijke verhouding met theorie, dit omdat
sociaal werk zeer praktijk gericht is
- Sociaal werkt vertrekt historisch vanuit de praktijk: goed doen voor de
mensen
- Gaandeweg is dat idee van helpen in verschillende contexten
geprofessionaliseerd: ontstaan va verschillende opleidingen
- Maar tot op vandaag debat over ‘denkers’ en ‘doeners’: idee dat sociaal
werk uit het hart/de buik komt, intuïtief is, terwijl theorie abstract zou
zijn, ver v/d concrete praktijk: valse discussie (laat je dus nooit vangen !)
o Die theoretische basis die nodig geacht werd voor het beroep te
kunnen uitoefenen verandert ook mee met de samenleving.
o De idee dat je iets hebt als doeners en denkers (in de praktijk) is ook
een cliché
 En dan ontstaan er discussies van wie is de sterkste?  is een
valse discussie
- Dit komt bijvoorbeeld ook naar voor in het debat over
o Bachelors en masters: de illusie dat het ene praktijk gericht is en
het ander theorie
o Stage en theorie
o Praktijk en onderzoek
o Vrijwilligers en beroepskrachten
- Vorm van anti-intellectualisme: praktijk heeft geen theorie nodig
o In social werk is er vaak het idee ‘maak het niet moeilijk, moet je
echt al die boeken gelezen hebben?”
o Dit kan ook door beleidsmakers ondersteund worden
o bv. “social work could be done entirely on a ‘voluntary basis’ by ‘retired
City bankers or ex-insurance brokers’” (Tory Minister, October 2010).
 Zegt dat je er geen professionelen voor nodig hebt.
 Besparingsoperatie
 Immuniseren van de overheid tegen kritiek: uitvoerders i.p.v.
denkers
 Cf. discussie inzet vrijwilligers
o Theorie is belangrijk om je argumenten tav je collega’s te kunnen
ondersteunen
- Anti-intellectualisme kan ook door sociaal werkers zelf worden
gepromoot:
o Verondersteld wordt dat, omdat ‘het doen van maatschappelijk werk
belangrijker is dan erover na te denken’, veel maatschappelijk
werkers zelfs de neiging hebben ‘theoretische onwetendheid te
verheffen tot een niveau van professionele deugd’.
Maar, het onvermijdelijke van theorie ??

, - De ‘misvatting’ van ‘theorieloze praktijk’ (Thompson):
o ‘Zelfs waar de theoretische inzichten niet direct door een beoefenaar
kunnen worden verwoord, zullen ze er nog steeds zijn. Dat wil zeggen
dat beoefenaars aannames zullen doen over een reeks factoren (de
aard en oorzaken van menselijk gedrag; hoe de maatschappij
functioneert; de aard en oorzaken van maatschappelijke problemen;
hoe het beste te communiceren; hoe emotionele reacties te herkennen,
enz) en deze aannames zullen baseren op concepten, waar ze ook
vandaan komen. Een soort conceptueel kader (en dus theorie) is
daarom onvermijdelijk.’
- Het is niet de bedoeling om de theorie volledig uit te leggen
- Theorie geeft ons assumpties over andere mensen.


There is nothing so practical as a good theory
Theorie is onvermijdelijk en we kunnen niet zonder. Waarom? Zonder theorie
is er … ??
- Geen taal om dingen woorden te geven
- Geen handvat dat dingen in relatie met elkaar brengt
o Theorie gaat altijd over relaties tussen verschillende concepten
- Geen mogelijkheid onderbouwde verklaring te geven
o Je kan wel een verklaring op casus niveau geven, door vaststelling.
- Geen idee van enige voorspelling
o Als je zonder theorie in het werkveld staat, kan je geen voorspellingen
maken
- Geen bewuste interventie mogelijk
o Een theorie onderbouwede interventie is niet mogelijk



DIA 11: Principle-agent theorie: ??
- Agent: degene die uitvoert
o Heeft zijn eigen manier van werken en agenda die hij niet toont aan
zijn baas
o Er is een verschil tussen het uitgevoerde werk en de opdracht, de
delegatie.
- Principle: de opdrachtgever
o Geeft delegering v/h werk naar de agent
- Ze werken allebei uit self-interest
- Belangrijke concept: informatie asymmetrie: die baas die heeft beter weet
van beleidsdoeleinden, en de agent, de sociaal werker heeft ook een
kennisvoordeel, nl kennis vanuit de praktijk, v/d mensen waarmee hij
werkt.
Vaste werkwijze:
- We gaan kijken wat de assumpties zijn van de theorie.
- Wat zijn de centrale concepten v/e theorie?
- Wat zijn de proposities of stellingen v/e theorie?