GPR 9 – BEVOEGDHEID
1 Algemene begrippen
Rechtsmacht vs bevoegdheid
Rechtsmacht:
Macht van de RM om geschillen op te lossen heeft de rechter rechtsmacht?
Gw
Niet in geval van:
o Objectieve rechten (vb. overheid – burger: zoals avondklok) WEL: subjectief recht (b – b)
o Buitenlandse rechter (vb. je trouwt in buitenland, komt terug naar BE & wilt scheiden)
o Arbitrageprocedures (soort van private rechtbanken, vaak voor ondern.) – art. 1682 Ger W
Bevoegdheid:
Rechtsmacht concrete toebedeeld aan specifieke rechter
Uit zich in een materiële en territoriale bevoegdheid
Bevoegdheidsgeschil vs verdelingsincident
Bevoegdheidsgeschil:
Bevoegdheidsregeling binnen RM
Discussie over materieel en/of territorial bevoegd rechtscollege
Verdelingsincident:
Binnen rechtscollege: verschillende afdelingen, secties, kamer -> dus wel juiste RB
Discussie over interne verdeling
Materiële bevoegdheid vs territorial bevoegdheid
Materiële bevoegdheid: materie vh geschil - inhoudelijk
Bevoegdheid van een rechtscollege om van geschillen over een bepaalde (rechts)materie kennis te
nemen (vb. verbintenisrecht, consumentenrecht – soort rechter voor die zaken bevoegd)
Art. 9 Ger W: bevoegdheidscriteria
Hoofdzakelijk regels van openbare orde (= kan je nooit van afwijken) – vrederechter is vrederechter
o Niet v openbare: art. 568 (volheid v bevoegdheid) & art. 592 (eiser keuze) Ger W = van
dwingend recht
Territoriale bevoegdheid:
Bevoegdheid van een rechtscollege om binnen een bepaald rechtsgebied kennis te nemen van een
bepaald geschil (vb. huurgeschil in Gent = Gentse RB bevoegd) of verzekeringsgeschil art. 628, 10° -
RB van woonplaats van verzekeringsnemer bevoegd
Art. 10 Ger W
Mix van regels van openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht
Wanneer aanvoeren? openbare orde? ALTIJD – eerste conclusie, inleidingszitting,.. tweede conclusie = te
laat, TENZIJ openbare orde of “in elke stand van het geding”
, Algemene bevoegdheid vs bijzondere bevoegdheid vs uitsluitende bevoegdheid
Algemene bevoegdheid:
Algemeen geformuleerd (vb. art. 590 Ger W)
Geheel van gewone, normale bevoegdheden van het rechtscollege
Bijzondere bevoegdheid:
Concreet toegekend voor een bepaalde vordering (voorwerp) en ongeacht de waarde van het
geschil (vb. art. 591 Ger W)
Uitsluitende bevoegdheid:
Exclusief toegekend (enkel DIE RB/hof is bevoegd) - vb. 574, 2° Ger W
Voorwaardelijke volheid van bevoegdheid (art. 568 Ger W)
Wat houdt de volheid van bevoegdheid in?
o Bevoegdheid om kennis te nemen van alle vorderingen (RB v eerste aanleg !!)
o Zelfs indien die vordering tot algemene bijzondere bevoegdheid van andere rechtscollege
behoort
o Komt uitsluitend toe aan de REA (= gewone rechter)
Alle secties hebben die volheid v bevoegdheid!!
o Geldt niet ingeval van uitsluitende bevoegdheid
o Geldt niet voor zaken die rechtstreeks voor hof van beroep / Hof van Cassatie komen
Waarom voorwaardelijk?
o Verweerder kan onbevoegdheid steeds opwerpen (in limine litis = in begin v procedure:
eerste conclusie & inleidingszitting) & andere RB aanduiden
2 Materiële bevoegdheid (ratione materiae)
Hoe wordt de materieel bevoegde rechter bepaald?
Art. 9 Ger W: bevoegdheidscriteria (volstrekte bevoegdheid = materiële bevoegdheid)
Voorwerp van de (hoofd)vordering
o Zoals blijkt uit gedinginleidende akte
o Betreft vaak een bijzondere bevoegdheid
o Valt soms onder een exclusieve bevoegdheid
Waarde van de (hoofd)vordering
o Bepaald op ogenblik rechtsingang (gedinginleidende akte)
o Ongeacht vermeerdering / vermindering tijdens geding
o 3 mogelijkheden:
Eis in geld uitgedrukt: art. 557-559 Ger W (alle bedragen optellen) art. 559 1& 560
Niet in geld uitgedrukt maar waardeerbaar: art. 592 Ger W
Eis niet in geld waardeerbaar: voorwerp van de eis
Hoedanigheid van de partijen (art. 573 Ger W)
o Enkel relevant voor bevoegdheid OndernemingsRB (1 iemand moet ondernemer zijn)
o Bepaald op ogenblik stellen van betwiste handeling
1
Bedrag van totale factuur, ookal vorder je maar een deel ervan
1 Algemene begrippen
Rechtsmacht vs bevoegdheid
Rechtsmacht:
Macht van de RM om geschillen op te lossen heeft de rechter rechtsmacht?
Gw
Niet in geval van:
o Objectieve rechten (vb. overheid – burger: zoals avondklok) WEL: subjectief recht (b – b)
o Buitenlandse rechter (vb. je trouwt in buitenland, komt terug naar BE & wilt scheiden)
o Arbitrageprocedures (soort van private rechtbanken, vaak voor ondern.) – art. 1682 Ger W
Bevoegdheid:
Rechtsmacht concrete toebedeeld aan specifieke rechter
Uit zich in een materiële en territoriale bevoegdheid
Bevoegdheidsgeschil vs verdelingsincident
Bevoegdheidsgeschil:
Bevoegdheidsregeling binnen RM
Discussie over materieel en/of territorial bevoegd rechtscollege
Verdelingsincident:
Binnen rechtscollege: verschillende afdelingen, secties, kamer -> dus wel juiste RB
Discussie over interne verdeling
Materiële bevoegdheid vs territorial bevoegdheid
Materiële bevoegdheid: materie vh geschil - inhoudelijk
Bevoegdheid van een rechtscollege om van geschillen over een bepaalde (rechts)materie kennis te
nemen (vb. verbintenisrecht, consumentenrecht – soort rechter voor die zaken bevoegd)
Art. 9 Ger W: bevoegdheidscriteria
Hoofdzakelijk regels van openbare orde (= kan je nooit van afwijken) – vrederechter is vrederechter
o Niet v openbare: art. 568 (volheid v bevoegdheid) & art. 592 (eiser keuze) Ger W = van
dwingend recht
Territoriale bevoegdheid:
Bevoegdheid van een rechtscollege om binnen een bepaald rechtsgebied kennis te nemen van een
bepaald geschil (vb. huurgeschil in Gent = Gentse RB bevoegd) of verzekeringsgeschil art. 628, 10° -
RB van woonplaats van verzekeringsnemer bevoegd
Art. 10 Ger W
Mix van regels van openbare orde, dwingend recht en aanvullend recht
Wanneer aanvoeren? openbare orde? ALTIJD – eerste conclusie, inleidingszitting,.. tweede conclusie = te
laat, TENZIJ openbare orde of “in elke stand van het geding”
, Algemene bevoegdheid vs bijzondere bevoegdheid vs uitsluitende bevoegdheid
Algemene bevoegdheid:
Algemeen geformuleerd (vb. art. 590 Ger W)
Geheel van gewone, normale bevoegdheden van het rechtscollege
Bijzondere bevoegdheid:
Concreet toegekend voor een bepaalde vordering (voorwerp) en ongeacht de waarde van het
geschil (vb. art. 591 Ger W)
Uitsluitende bevoegdheid:
Exclusief toegekend (enkel DIE RB/hof is bevoegd) - vb. 574, 2° Ger W
Voorwaardelijke volheid van bevoegdheid (art. 568 Ger W)
Wat houdt de volheid van bevoegdheid in?
o Bevoegdheid om kennis te nemen van alle vorderingen (RB v eerste aanleg !!)
o Zelfs indien die vordering tot algemene bijzondere bevoegdheid van andere rechtscollege
behoort
o Komt uitsluitend toe aan de REA (= gewone rechter)
Alle secties hebben die volheid v bevoegdheid!!
o Geldt niet ingeval van uitsluitende bevoegdheid
o Geldt niet voor zaken die rechtstreeks voor hof van beroep / Hof van Cassatie komen
Waarom voorwaardelijk?
o Verweerder kan onbevoegdheid steeds opwerpen (in limine litis = in begin v procedure:
eerste conclusie & inleidingszitting) & andere RB aanduiden
2 Materiële bevoegdheid (ratione materiae)
Hoe wordt de materieel bevoegde rechter bepaald?
Art. 9 Ger W: bevoegdheidscriteria (volstrekte bevoegdheid = materiële bevoegdheid)
Voorwerp van de (hoofd)vordering
o Zoals blijkt uit gedinginleidende akte
o Betreft vaak een bijzondere bevoegdheid
o Valt soms onder een exclusieve bevoegdheid
Waarde van de (hoofd)vordering
o Bepaald op ogenblik rechtsingang (gedinginleidende akte)
o Ongeacht vermeerdering / vermindering tijdens geding
o 3 mogelijkheden:
Eis in geld uitgedrukt: art. 557-559 Ger W (alle bedragen optellen) art. 559 1& 560
Niet in geld uitgedrukt maar waardeerbaar: art. 592 Ger W
Eis niet in geld waardeerbaar: voorwerp van de eis
Hoedanigheid van de partijen (art. 573 Ger W)
o Enkel relevant voor bevoegdheid OndernemingsRB (1 iemand moet ondernemer zijn)
o Bepaald op ogenblik stellen van betwiste handeling
1
Bedrag van totale factuur, ookal vorder je maar een deel ervan
