College aantekeningen Alles is eindig

Hoorcollege: Alles is eindig


HOORCOLLEGE WEEK 1: ERFRECHT
VERSTERFERFRECHT
Bij estate planning moet gedacht worden aan de vermogensoverdracht door particulieren aan
(veelal) volgende generaties.
Twee doelstellingen staan centraal:
- Het zo goed mogelijk invulling geven aan de wensen van de overdragende partij
- Anderzijds dit proces zo fiscaal geruismogelijk te laten plaatsvinden

Erfrecht is de basis voor estate planning, het is dus belangrijk om daar goede kennis van te hebben.

DE BELANGRIJKSTE PIJLERS VOOR ESTATE PLANNING
- Huwelijksvermogensrecht (waaruit bestaat het vermogen?)
- Erfrecht (wie erft wat?)
- Successiewet (Hoeveel belasting is verschuldigd?)

ERFRECHT
- Het wettelijk of versterferfrecht geeft regels over de opvolging in het vermogen van een
overledene. Wanneer iemand komt te overlijden bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.
- Die regeling vind je terug in Boek 4 van het BW

Aantal begrippen:
De nalatenschap: het geheel van bezittingen en schulden
Erflater: de overledene die een erfenis nalaat
Erfgenaam: degene die erft
Nabestaanden: personen die ná een overlijden achterblijven en met de overledene in een bepaalde
relatie stonden. Dit hoeven geen erfgenamen te zijn!

- Regels uit de wet: versterferfrecht geeft regels over opvolging in het vermogen, opstellen van
testamenten, rechtspositie van de erfgenaam, vereffening en verdeling. In deze module niet
aan alle onderdelen even veel aandacht
- Uiterste wil (testament): testamentair erfrecht. Je kan ook een codicil maken.
- Vermogen gaat over:
 Algemene titel: erfgenaam volgt de erflater op in al zijn rechten en plichten enkel door
het overlijden. Bijv. vader overlijdt en laat dochter achter als enige erfgenaam, zij krijgt
alle rechten en plichten.
 Bijzondere titel: de legataris krijgt een vordering op de erfgenamen. Je krijgt alleen wat
jou is toebedeelt, je bent dan bijvoorbeeld niet verantwoordelijk voor schulden

Verschil codicil en testament:
Testament wordt opgemaakt bij de notaris (notariële akte), codicil kan je zelf met pen en papier
schrijven. Je zet er een datum en handtekening op. Het wordt gebruikt om roerende zaken toe te
bedelen, die persoon die het krijgt is dan een legataris en heeft een vordering op de erfgenamen.

VOORWAARDEN ERFOPVOLGING
Er zijn bepaalde voorwaarden om te erven, die voorwaarden worden opgesplitst in voorwaarden die
de erflater betreffen en voorwaarden die de erfgenaam betreffen;
- De erflater moet zijn overleden
 Akte van overlijden
 Rechtsvermoeden van overlijden
- De erfgenaam moet bestaan

,Hoorcollege: Alles is eindig


- Uitzonderingen:
 Kind waarvan de vrouw zwanger is en dat levend ná het overlijden van de erflater ter
wereld komt. Je doet net alsof het kind al leefde, toen de vader bijvoorbeeld overleed
 Opvolgend verkrijger (verwachter). Stel je voor je hebt opa en oma zij hebben 1 kind (een
vader) en die heeft een zoon, opa kan bepalen dat de hele erfenis naar zijn zoon gaat.
Maar komt die te overlijden dan gaat alles naar die kinderen toe, wat in dit geval dus 1
kleinzoon is. Maar het kan natuurlijk zo zijn dat er meerdere kleinkinderen bijkomen, die
leefden nog niet toen de opa overleed. Je hoeft niet te bestaan op moment dat opa
overlijd, maar wel op moment dat vader overlijd. Kleinkinderen die aan het einde iets
krijgen, maar dat eerst bij de vader komt, die hoeven niet te bestaan op moment dat opa
overlijd.
N.B. personen die gelijktijdig overlijden erven niet van elkaar. Maar stel de man overlijdt bij een
ongeluk en de vrouw die overlijdt onderweg naar het ziekenhuis, dan erft de vrouw eerst van de
man, en de familie van mevrouw erft daarna alles. Dan zijn ze dus niet gelijktijdig overleden.

VOORWAARDEN ERFOPVOLGING T.A.V. ERFGENAAM
Niet onwaardig zijn
Onwaardig ben je indien:
1. Veroordeeld wegens het ombrengen van de erflater of daaraan hebben meegeholpen
2. Veroordeeld wegens een misdrijf jegens de erflater op welk misdrijf een max. straf van
tenminste 4 jaar staat
3. Bij rechterlijke uitspraak is vastgesteld dat hij de erflater valselijk beschuldigd heeft
4. Je erflater hebt gedwongen of juist hebt belet een uiterste wil te maken
5. Je de uiterste wil van erflater hebt weggemaakt of vervalst
Onwaardigheid vervalt indien de erflater de onwaardige ondubbelzinnig heeft vergeven (bij
schriftelijke verklaring of in bijzijn van anderen)
Je kan hierbij bijvoorbeeld denken aan dat een erfgenaam de erflater heeft geholpen bij euthanasie,
dat is in Nederland verboden. De erflater kan dan van te voren bijvoorbeeld een schriftelijke
verklaring opstellen waarin hij de onwaardige persoon vergeeft.

WIE ZIJN ERFGENAAM VOLGENS DE WET
Uitgangspunt:
- Zij die tot de erflater in een familierechtelijke betrekking stonden en de langstlevende (LL)
echtgenoot en de geregistreerde partner (GP)
- Let op het belang van het erkennen van een kind
- Ook geadopteerde kinderen hebben een familierechtelijke betrekking
- Geen erfgenamen aanwezig? Dan erft de Staat der Nederlanden
 Wetgever gaat niet verder zoeken dan tot en met de 6 e graad.

HET PARENTELE STELSEL
4 groepen erfgenamen:
- De volgende groep komt pas aan de beurt als er niemand uit de voorafgaande groep
aanwezig is
- De groepen heten ‘parentele’
- Iedere groep kent plaatsvervulling (bijv. een opa heeft 1 kind, zijn kind heeft 3 kleinkinderen,
op het moment dat de opa overlijdt is zijn zoon ook al dood, dan erven de 3 kleinkinderen)
- Alleen mensen tot en met de 6e graad erven

DE 4 GROEPEN
1. Echtgenoot (mits niet van tafel en bed gescheiden) de GP en de kinderen (van de overledene)
2. Ouders, broers, zusters

, Hoorcollege: Alles is eindig


 Hierbij moet je dus ook weer denken aan plaatsvervulling, stel je voor iemand heeft een
broer die al overleden is, maar die broer had al wel kinderen, dan gaat het naar de
kinderen van de broer
3. Grootouders van erflater
 Vaak zijn die grootouders ook al overleden, maar die grootouders hebben kinderen en
die kinderen hebben ook weer kinderen. Op die manier kom je bij ooms en tantes of
neefjes en nichtjes uit.
4. Overgrootouders

HET ERFGENAAMSCHAP
Erven uit eigen hoofde: De wet wijst jou aan als erfgenaam (je wordt met name genoemd in de
groepen)
Erven bij plaatsvervulling: je neemt iemands plaats in (staaksgewijs) ingeval van;
- Onwaardigheid van de erfgenaam;
- De erfgenaam is onterfd;
- De erfgenaam de erfenis heeft verworpen;
- Iemands erfrecht is vervallen (niet uitvoeren van een last)

DE OMVANG VAN DE NALATENSCHAP
Altijd eerst de omvang van de erfenis vaststellen

Je moet eerst kijken of het gaat om samenwoners, echtgenoten of geregistreerd partners;
Samenwonen met samenlevingscontract?  kijk of er een verblijvingsbeding is en wat op grond
daarvan verblijft bij de overgebleven partner. Het gaat dan wel alleen om de woning, wil je dat ook
bijvoorbeeld jouw samenwoner gaat en niet naar jou familie, dan moet je dat vastleggen in een
testament.
Getrouwd of GP?  eerst (huwelijks) goederenregime bekijken
- Beperkte gemeenschap van goederen? Dan bepalen welk gedeelte gemeenschappelijk is en
welk gedeelte privévermogen is van de overledene
- Gemeenschap van goederen? Dan is de erfenis de helft van gemeenschap behoudens
verknochte goederen of goederen verkregen met een uitsluitingsclausule
- Huwelijksvoorwaarden? Dan kijken naar de inhoud van de huwelijksvoorwaarden (K.U. en/of
verrekenstelsels)

DE ERFDELEN
Ieder erfgenaam afzonderlijk uit een bepaalde groept ontvangt een gelijk deel van de erfenis.
Als we kijken in de eerste groep  iemand heeft achtergelaten: een echtgenoot en 4 kinderen. Dan
krijgt iedereen 1/5e deel van de nalatenschap.

Er zijn uitzonderingen, die vinden we in de 2 e parentele:
1. De ouders van de overledene erven minimaal ¼ van de nalatenschap  geldt voor iedere
ouder afzonderlijk
 Vb. 1: Als iemand overlijdt en die heeft 2 ouders en een broer, hebben we dus 3
erfgenamen. Dan krijgen de ouders 1/3 ieder en de broer.
 Vb. 2: Er is een gezin 2 ouders en die hebben 5 kinderen, als 1 van die 5 kinderen
overlijdt zijn er nog 4 kinderen, en dus in totaal 6 erfgenamen. De ouders krijgen dan
beide 1/4 er blijft dan nog de helft van de nalatenschap over en die verdeel je over de 4
overgebleven kinderen
2. Halfbroers en -zussen erven de helft (1/2) van hetgeen een volle broer, een volle zus of ouder
erft

DE WETTELIJKE VERDELING