Samenvatting medische bacteriologie 2

Medische bacteriologie 2:
1 Pathologische specimen en de pré-analytische fase:
Inleiding:
Pré-analytische fase omvat:

 Staal afname: + begeleidend identificatie document
 Transport
 Identificatie: specimen + verwerking aanvraagformulier
 Voorbereidende manipulaties: sneltest, microscopie, centrifugatie,…

Steriele afname van verschillende soorten microbiologische stalen
en begeleidend document:
Begeleidend doc.: naam patiënt, geboortedatum, adres, aanvragende arts, soort specimen + datum afname,
relevante klinische informatie,…

Type 1, 2, 3 stalen:
Goed staal = steriel met veel pathogenen, weinig commensalen
Type 1: Diep gelegen en gesloten lichaamsgebieden
 Ruimte, weefsel of orgaan die normaal steriel is
o Elke gevonden kiem = pathogeen
 Bloed, abces, empyeem en biopsies
o Punctievochten waarbij nog geen drainage of ingreep is geweest
 Voorwaarde: huid of mucosa steriel maken  contaminatie vermijden
Type 2: Diep gelegen communicerende lichaamsgebieden
 Diepe ruimte die normaal steriel is, verbonden met een oppervlakkige zone
o Nesteling oppervlakkige bacteriën
 Urine, sputum, niet GI fistel, endocervix, vroeger geopende abces en post-chirurgische drains
 Voorwaarden:
o Wassen of spoelen van oppervlakkige zone
o Afname via katheder of punctie

Type 3: Lichaamsoppervlakken
 Plaats met commensale flora
o Pathogenen detecteren tussen de commensalen
o Belangrijke shift detecteren (bv. overgroei)
 Keel, opp. huidwonde, stoelgang en GI fistel
 Selectieve bodems
 Subtypes:
o Pathogenen
o Verandering van commensale flora
o Inventarisatiekweken: controle van bv. MRSA bij opname van patiënt behorend tot
een risicogroep

Soorten stalen:
Bloed:
 Normaal steriel
 Pathologie: bacteriëmie of sepsis ( vermenigvuldiging)
 Hoeveelheid afgenomen:

1

, o Volwassene: 10 ml = 2 hemocultuurflessen (aëroob en anaëroob)
o Kind: 2 – 5 ml = 2 hemocultuurflessen (aëroob en anaëroob)

Punctievloeistof:
Empyeem: opeenhoping van vocht in een bestaand holte
Abces: opeenhoping van vocht in een nog niet bestaande ruimte
 Pleuraal empyeem (pleuraholte) = pleuravocht
 Pyometra (baarmoeder)
 Appendicitis (appendix)
 Subduraal empyeem: ophoping tss hersenen en vliezen
 Septische artritis (gewrichten)
 Cholecystitis (galblaas)
 Ascites= vocht in peritoneale holte buik
Cerebrospinaal vocht (CSV):
= Lumbaal vocht (LV) = vocht dat de herenen en het ruggenmerg omgeeft.
 Normaal helder
 Bij infectie troebel  µ-organisme + WBC
 Ruggenmerg punctie
 DRINGEND staal
Weefselmateriaal:
Biopsie  vochtig houden
Etter, wondvocht en klierpunctievocht:
Etter = plasma + fagocyten + weefselresten + µ-org.
 Als gevolg van ontstekingsreactie
Fistel = ingevreten holten
 Punctie
 Anaëroben!
Wondvocht en etter van slijmvliezen:
 2 wissers: droge wisser voor microscopie + natter wisser voor cultuur
Keel- neusspecimen:
 Wisser bij keelontsteking
 Punctie bij sinusitis
Onderste luchtwegen: OLW
 Beneden glottis normaal geen bacteriën
 Sputum
o Ontsteking OLW: verhoogde mucusproductie + hoestreflex
o Virale infectie: witte slijm  geen bacteriën en ettercellen
o Bacteriële infectie: geelgroene slijm  bacteriën en ettercellen
 Transtracheale aspiratie = punctie huid en trachea  geen bijbesmetting
 BAL-vocht = broncho-alveolair lavage: fysiologisch water in longblaasjes spuiten en opzuigen
 Tracheostomie aspiratie: mensen met tracheabuis  vocht wordt opgevangen
 Geïnduceerd sputum: inhalatie 10% (w/v) NaCl-oplossing
Urine:
 Blaas is steriel

2

,  Bijbesmetting door commensalen urethra en geslachtsdelen
 Midstream  kweek
 > 100.000 bacteriën per ml = infectie
 Soms verzameling via katheder
 Suprapubische punctie  kweek anaëroben
Faeces:
 Vers + afkoelen
 Buffering met glycerine / zout medium
Genitale specimen:
Vrouw:
 Pathologie: vaginose, SOA, genitale zweren, cervicitis, uterine sepsis, pelvic inflammatory
disease
 Staalname: vaginale swab
o Opp. wissen  schaamlippen
o Diepe staalname  bovenste gedeelte vagina

Man:
 Pathologie: urethritis, genitale zweren, prostatitis
 Melken van urethra  secreties op draagglaasje en platen

Transportmateriaal:
Transport moet snel: afsterven of vermenigvuldiging vermijden.
Wissers:
 Hout, plastiek of metaal en steriel verpakt
 Slijmvliezen, wondsecreties of rectaal
 Dubbele afname: 1 voor kleuring + 1 voor cultuur
E-swab:
 Flocked swab met nylonhaartjes
 Vloeibaar transportmedium
 Betere absorptie en afgifte
 Hoge en betere kwaliteit
Transportbodem:
Gel/vloeistof  µ-org. mogen niet afsterven of vermenigvuldigen tijdens transport
Stuart: halfvaste bodem zonder voedende bestanddelen, bevat thioglycollaat en buffer.
Amies: idem Stuart + houtskool
 Vooral voor delicate kiemen
Nadeel: geen mooi uitstrijkje want brokken VB komen mee  opl.: 2e droge wisser
Spuit:
Ideaal voor etter, fistelvocht,…  anaërobe kiemen!
Transportrecipiënten:
 Steriele, lekvrije potjes, bekers, flesjes, buisjes,…
 Lumbaal vocht: conische centrifugeerbuis met schroefdrop
 Faeces: soms potje met klein lepeltje aan deksel
Transport in VB:
 Bloedkweken

3