Strafrecht en
jeugdrecht
2024-2025
HoGent
,DEEL 1: ALGEMEEN STRAFRECHT
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN
1. WAT IS STRAFRECHT?
- Publiekrecht
- Welke gedragingen strafbaar
- Onder welke voorwaarden
- In welke omstandigheden
- Tegenover welke personen
- Sancties en/of maatregelen
- Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd en hoe onderscheid tussen:
o Materieel strafrecht: Sw. en bijzondere strafwetten
o Formeel strafrecht: Wetboek van Strafvordering
HET LEGALITEITSBEGINSEL (ART. 2 SW.) – BESCHERMING INDIVIDU
Nullum crimen sine lege = geen misdrijf zonder wet
Nulla poena sine lege = geen straf zonder wet
GEVOLGEN
- Bronnen van het strafrecht = de wet
- Strikte interpretatie van de strafwet
- Geen terugwerkende kracht
- Van toepassing op Belgisch grondgebied/Belgen in buitenland
2. DE BRONNEN VAN HET RECHT
Wetgeving:
- Internationaal: EVRM, BUPO
- Nationaal: Gw., Sw., complementaire wetten, bijzondere strafwetten …
Rechtspraak:
- Gezaghebbend (Hof van Assisen)
Rechtsleer
1
,HUIDIG STRAFWETBOEK – 1867
- Gebaseerd op de Franse Code Pénal ten tijde van Napoleon (1810)
- Verouderde misdrijven en niet meer aangepast aan deze tijden
- Verschillende commissies om het strafwetboek te hervormen, steeds maar kleine
aanpassingen, tot … nu
NIEUW STRAFWETBOEK – VANAF 8 APRIL 2026
- Grote vernieuwing!
- Verandering van de grote driedeling van misdrijven en van straffen
- Krachtlijnen zien we al door de huidige leerstukken door
3. ORGANOGRAM RECHTBANKEN/HOVEN IN STRAFRECHT
4. WERKING IN DE TIJD: NIET-RETROACTIVITEIT VAN DE STRAFWET
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel?
Niet-retroactiviteit van de strengere strafwet
Retroactiviteit van de mildere strafwet
5. DE WERKING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE (ART. 3 EN 4 SW.)
Territorialiteitsbeginsel:
- Misdrijven gepleegd in België: Belgische wet, ongeacht nationaliteit van pleger
- Afwijking enkel mogelijk als in wet bepaald is (art. 6 tot 14 V.T. Sv.)
6. DE WERKING VAN DE STRAFWET TEN OVERSTAAN VAN PERSONEN
Principe: strafwet van toepassing op alle (natuurlijke en rechts)personen op Belgische
grondgebied, ongeacht hun nationaliteit
Belang hoedanigheid / functie van dader / slachtoffer
Strafrechtelijke immuniteit
2
, HOOFDSTUK 2: DE MISDRIJVEN
1. DE INDELING VAN DE MISDRIJVEN
1.1 HET BEGRIP ‘MISDRIJF’
Geen definitie in de wet (Sw. 2024 wel een definitie):
- Een menselijke gedraging: actief of passief
- Strafbare gedraging: omschreven in wet
- Door de wet bestrafte gedraging (strafrechtelijk): belang toepassing algemene
strafrechtsprincipes
1.2 DE WETTELIJKE INDELING VAN DE GEMEENRECHTELIJKE MISDRIJVEN
(AFGESCHAFT IN SW. 2024) – ART. 1 SW. (~ STRAFFEN)
Misdaden Wanbedrijven Overtredingen
Geldboete min. 26€ Geldboete min. 26€ Geldboete 1€-25€
Opsluiting of hechtenis Gevangenisstraf Gevangenisstraf
(= of > 5 jaar) 8 dagen tot 5 jaar 1-7 dagen
BEVOEGDHEID STRAFGERECHT VERBONDEN MET VERLOPIGE
KWALIFICATIE MISDRIJF
Misdaden Wanbedrijven overtredingen
Hof van Assisen Correctionele rechtbank politierechtbank
(REA)
Opgelet: aard van het strafgerecht is niet beslissend voor bepaling aard van het misdrijf
DENATURATIE T.G.V. VERZACHTENDE OMSTANDIGHEDEN (AFGESCHAFT IN
SW. 2024)
a) Contraventionalisering: omzetting van wanbedrijf naar overtreding
b) Correctionalisering: omzetting van misdaad naar wanbedrijf
Dit kan door zowel onderzoeks- als vonnisgerechten (max. 1x).
1.3 DE INDELING OP BASIS VAN DE AARD VAN DE MISDRIJVEN
(~ AFZONDERLIJKE GERECHTELIJKE BEHANDELING)
a) Politieke misdrijven: rechtspraak (restrictief), rechtsleer
o.a. specifieke straffen, bevoegdheid Hof van Assisen
Onderscheid:
3
jeugdrecht
2024-2025
HoGent
,DEEL 1: ALGEMEEN STRAFRECHT
HOOFDSTUK 1: BELANGRIJKE BEGRIPPEN
1. WAT IS STRAFRECHT?
- Publiekrecht
- Welke gedragingen strafbaar
- Onder welke voorwaarden
- In welke omstandigheden
- Tegenover welke personen
- Sancties en/of maatregelen
- Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd en hoe onderscheid tussen:
o Materieel strafrecht: Sw. en bijzondere strafwetten
o Formeel strafrecht: Wetboek van Strafvordering
HET LEGALITEITSBEGINSEL (ART. 2 SW.) – BESCHERMING INDIVIDU
Nullum crimen sine lege = geen misdrijf zonder wet
Nulla poena sine lege = geen straf zonder wet
GEVOLGEN
- Bronnen van het strafrecht = de wet
- Strikte interpretatie van de strafwet
- Geen terugwerkende kracht
- Van toepassing op Belgisch grondgebied/Belgen in buitenland
2. DE BRONNEN VAN HET RECHT
Wetgeving:
- Internationaal: EVRM, BUPO
- Nationaal: Gw., Sw., complementaire wetten, bijzondere strafwetten …
Rechtspraak:
- Gezaghebbend (Hof van Assisen)
Rechtsleer
1
,HUIDIG STRAFWETBOEK – 1867
- Gebaseerd op de Franse Code Pénal ten tijde van Napoleon (1810)
- Verouderde misdrijven en niet meer aangepast aan deze tijden
- Verschillende commissies om het strafwetboek te hervormen, steeds maar kleine
aanpassingen, tot … nu
NIEUW STRAFWETBOEK – VANAF 8 APRIL 2026
- Grote vernieuwing!
- Verandering van de grote driedeling van misdrijven en van straffen
- Krachtlijnen zien we al door de huidige leerstukken door
3. ORGANOGRAM RECHTBANKEN/HOVEN IN STRAFRECHT
4. WERKING IN DE TIJD: NIET-RETROACTIVITEIT VAN DE STRAFWET
Gevolgen van het legaliteitsbeginsel?
Niet-retroactiviteit van de strengere strafwet
Retroactiviteit van de mildere strafwet
5. DE WERKING VAN DE STRAFWET IN DE RUIMTE (ART. 3 EN 4 SW.)
Territorialiteitsbeginsel:
- Misdrijven gepleegd in België: Belgische wet, ongeacht nationaliteit van pleger
- Afwijking enkel mogelijk als in wet bepaald is (art. 6 tot 14 V.T. Sv.)
6. DE WERKING VAN DE STRAFWET TEN OVERSTAAN VAN PERSONEN
Principe: strafwet van toepassing op alle (natuurlijke en rechts)personen op Belgische
grondgebied, ongeacht hun nationaliteit
Belang hoedanigheid / functie van dader / slachtoffer
Strafrechtelijke immuniteit
2
, HOOFDSTUK 2: DE MISDRIJVEN
1. DE INDELING VAN DE MISDRIJVEN
1.1 HET BEGRIP ‘MISDRIJF’
Geen definitie in de wet (Sw. 2024 wel een definitie):
- Een menselijke gedraging: actief of passief
- Strafbare gedraging: omschreven in wet
- Door de wet bestrafte gedraging (strafrechtelijk): belang toepassing algemene
strafrechtsprincipes
1.2 DE WETTELIJKE INDELING VAN DE GEMEENRECHTELIJKE MISDRIJVEN
(AFGESCHAFT IN SW. 2024) – ART. 1 SW. (~ STRAFFEN)
Misdaden Wanbedrijven Overtredingen
Geldboete min. 26€ Geldboete min. 26€ Geldboete 1€-25€
Opsluiting of hechtenis Gevangenisstraf Gevangenisstraf
(= of > 5 jaar) 8 dagen tot 5 jaar 1-7 dagen
BEVOEGDHEID STRAFGERECHT VERBONDEN MET VERLOPIGE
KWALIFICATIE MISDRIJF
Misdaden Wanbedrijven overtredingen
Hof van Assisen Correctionele rechtbank politierechtbank
(REA)
Opgelet: aard van het strafgerecht is niet beslissend voor bepaling aard van het misdrijf
DENATURATIE T.G.V. VERZACHTENDE OMSTANDIGHEDEN (AFGESCHAFT IN
SW. 2024)
a) Contraventionalisering: omzetting van wanbedrijf naar overtreding
b) Correctionalisering: omzetting van misdaad naar wanbedrijf
Dit kan door zowel onderzoeks- als vonnisgerechten (max. 1x).
1.3 DE INDELING OP BASIS VAN DE AARD VAN DE MISDRIJVEN
(~ AFZONDERLIJKE GERECHTELIJKE BEHANDELING)
a) Politieke misdrijven: rechtspraak (restrictief), rechtsleer
o.a. specifieke straffen, bevoegdheid Hof van Assisen
Onderscheid:
3
