Strafrecht
Bron = waar vind ik het terug?
- SW. = strafwetboek
- SV. = strafvordering, strafprocesrecht
Belangrijke begrippen
Wat is strafrecht?
Geheel van rechtsregels die bepalen onder welke voorwaarden voor specifieke gedragingen
(misdrijven) specifieke sancties (strafprocesrechtelijke sancties) opgelegd en uitgevoerd
worden
Materieel strafrecht = het eigenlijke strafrecht: misdrijven, sancties en daders
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = vorderingen = de opsporing, vervolging van
misdrijven
Beschermde functie straf- en strafprocesrecht = zorgen dat overheid optreedt wanneer
iemand misdrijf pleegt.
Er zijn afgebakende regels die ervoor moeten zorgen dat bestraffing van onschuldigen
vermeden moet worden
Strafrecht is publiekrecht
Typisch is dat het openbaar ministerie of parket de vervolgende instantie is. De vervolging,
veroordeling, berechting, bestraffing is in handen van de overheid dus publiek, verticale
verhouding tss overheid en dader
Tss burgerlijke partij en dader is dit wel privaatrecht
Strafrecht is van openbare orde = dwingend recht, men kan er niet van afwijken
Stel er is een toestemming van slachtoffer, dit neemt het strafbaar feit niet weg. Men mag
onder geen beding afwijken van het strafrecht
Legaal recht = legaliteitsbeginsel = nu num crimen, nula poinem sine lege = geen misdrijf is
geen straf zonder wet
Het is sanctierecht, bedoeling om strafbare gedragingen te bestraffen.
Dader straffen in vermogen door boete
In eer door het op strafblad te plaatsen
In vrijheid door gevangenisstraf of bv. Engelband ofzo.
Strafrecht heeft een preventieve functie = mensen weerhouden zich omdat ze weten dat er
straffen komen
Ook repressieve functie = als het misdrijf dan toch gepleegd is moet er een straf aan
gekoppeld zijn
1
,3 kernbegrippen
- Dader = natuurlijke persoon of rechtspersoon
- Strafrechtelijke sanctie = geldboete, gevangenisstraf, werkstraf,
beveiligingsmaatregelen, …
- Misdrijf = algemene term
3 soorten misdrijven
- Overtreding
- Wanbedrijf
- Misdaad
Bronnen van het strafrecht = een vindplaats waar je nu eigenlijk het strafrecht terugvind
- Wetgeving
1. Internationale bronnen = Europees verdrag rechten van de mens,
bupoverdrag
2. Nationale bronnen = grondwet
Complementaire wetten = wetten die strafboek aanvullen bv.
Internering, wet betreffende voorlopige hechtenis, probatierecht,
verzachtende omstandigheden
Bijzondere strafwetten = buiten strafwetboek regelen specifieke
materie bv. Wapens en drugs
- Rechtspraak = uitspraken van rechtbanken en hoven voor ons niet bindend, enkel
voor de veroordeelde. Voor andere is dit gezaghebbende
1. Rechtbank = vonnis
2. Hof = arrest
- Rechtsleer = juridisch artikel, handboek = niet bindend maar gezaghebbend
Strafgerechten
2
,Politierechtbank = behandeld alle verkeersmisdrijven en overtredingen
- Nachtlawaai, lichte vorm vandalisme
Eerste aanleg = correctionele rechtbank = behandeld alle wanbedrijven
- Diefstal, misdaden die gecorrectionaliseerd zijn
Strafuitvoeringsrechtbank = zal zich bezig houden met uitvoering van bepaalde
strafuitvoeringsmodaliteiten
- Iemand wil penitentiair verlof, zij zullen moeten goedkeuren
- Vervroegde vrijkoming
Hof van beroep = in beroep gaan tegen correctionele zaken
Hof van assisen = misdaden die niet gecorrectionaliseerd kunnen worden
Hof van Cassatie = geen derde aanleg, maar zal oordelen over procedurefouten of
schendingen van de wet
Eigenlijke strafwetboek komt van 8 juni 1867
Tot aan vorige regering, regering tot verkiezingen 26 mei 2019, koen geens wou een heel
nieuw strafwetboek gaan genereren
Toch is het strafwetboek een evolutie, veel aanpassingen
Verbod van retroactiviteit = er is geen terugwerkende kracht
- Als straf tussen feit en vonnis veranderd zal je bestraft worden volgens de wet die
van toepassing was op het moment van het misdrijf
- TENZIJ het een verlichting is van straf en het dus voordeliger is voor beklaagde, dan is
er wel terugkerende kracht
3
, CASE 1
Mevrouw Vandevoort werd al jong weduwe. Ze heeft echter heel haar leven hard gewerkt
en goed gespaard, met als resultaat dat haar kinderen degelijke studies hebben kunnen
doen en zeer goed hun eigen weg kunnen gaan. Ze heeft haar huis kunnen afbetalen en goed
in orde kunnen houden en ze heeft nog een som gespaard waarmee ze nu ook nog een
kleiner huisje kan kopen maar hiervoor moet ze een lening nemen. Op zich is dit geen
probleem, want mevr. Vandevoort verhuurt haar ‘grote’ huis aan een Nederlands echtpaar
dat juist verhuisd is naar België. Met het huurgeld kan ze haar lening afbetalen en zo hoopt
ze ongestoord te kunnen genieten van haar pensioen.
In het begin betaalt het Nederlandse echtpaar de huur heel stipt, maar daarna begint het
een beetje slechter te gaan. Aanvankelijk maakt mevrouw Vandevoort zich geen zorgen,
want iedereen heeft het financieel wel eens moeilijk, maar daarna loopt het toch de
spuigaten uit. Het echtpaar heeft al meer dan een jaar niet meer betaald, en ondanks de
aangetekende brief die mevrouw heeft geschreven, krijgt ze geen reactie. De zoon van
mevrouw Vandevoort beslist dat het genoeg is geweest en gaat klacht neerleggen bij de
politie tegen het echtpaar wegens oplichting en diefstal. Hij vindt het een schande dat zijn
hardwerkende, alleenstaande moeder zo schandelijk wordt behandeld door deze
‘oplichters’. Is het Nederlandse echtpaar strafbaar? Motiveer.
- Dit kan een burgerrechtelijke sanctie tot gevolg hebben. Dit is geen misdrijf dus
niet strafbaar.
- Legaliteitsbeginsel. Er is geen misdrijf dus geen straf zonder wet
- Huurgeschillen zijn burgerlijk
CASE 2
Op 25 juni 2020 ‘s morgens pleegde Leander de Somer een diefstal in een bewoond huis in
de Steegstraat 35 in Anderlecht. Door het slechte weer was het ook een uur na zonsopgang
buiten nog behoorlijk donker. Hij wordt betrapt door de bewoner van het huis. Die probeert
hem tegen te houden maar Leander duwt de bewoner weg en kan vluchten. De bewoner is
lichtgewond. Drie dagen later wordt Leander aangehouden. Het Openbaar Ministerie eist
een veroordeling op grond van art. 471 Sw., omdat het op dat ogenblik buiten zo donker was
alsof het nog midden in de nacht was, en het dus, naar de geest van art. 478 Sw., nog nacht
was. Kan dit? Motiveer en vermeld de relevante wetsartikelen
- Art. 478 SW. Een uur na zonsopgang kan niet gezien worden als nacht. Dit moet
minimaal 1 uur voor zonsopgang of 1 uur na zonsondergang zijn.
- Art. 469 SW. Geweld zonder oogmerk te doden de bewoner is lichtgewond
4
Bron = waar vind ik het terug?
- SW. = strafwetboek
- SV. = strafvordering, strafprocesrecht
Belangrijke begrippen
Wat is strafrecht?
Geheel van rechtsregels die bepalen onder welke voorwaarden voor specifieke gedragingen
(misdrijven) specifieke sancties (strafprocesrechtelijke sancties) opgelegd en uitgevoerd
worden
Materieel strafrecht = het eigenlijke strafrecht: misdrijven, sancties en daders
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = vorderingen = de opsporing, vervolging van
misdrijven
Beschermde functie straf- en strafprocesrecht = zorgen dat overheid optreedt wanneer
iemand misdrijf pleegt.
Er zijn afgebakende regels die ervoor moeten zorgen dat bestraffing van onschuldigen
vermeden moet worden
Strafrecht is publiekrecht
Typisch is dat het openbaar ministerie of parket de vervolgende instantie is. De vervolging,
veroordeling, berechting, bestraffing is in handen van de overheid dus publiek, verticale
verhouding tss overheid en dader
Tss burgerlijke partij en dader is dit wel privaatrecht
Strafrecht is van openbare orde = dwingend recht, men kan er niet van afwijken
Stel er is een toestemming van slachtoffer, dit neemt het strafbaar feit niet weg. Men mag
onder geen beding afwijken van het strafrecht
Legaal recht = legaliteitsbeginsel = nu num crimen, nula poinem sine lege = geen misdrijf is
geen straf zonder wet
Het is sanctierecht, bedoeling om strafbare gedragingen te bestraffen.
Dader straffen in vermogen door boete
In eer door het op strafblad te plaatsen
In vrijheid door gevangenisstraf of bv. Engelband ofzo.
Strafrecht heeft een preventieve functie = mensen weerhouden zich omdat ze weten dat er
straffen komen
Ook repressieve functie = als het misdrijf dan toch gepleegd is moet er een straf aan
gekoppeld zijn
1
,3 kernbegrippen
- Dader = natuurlijke persoon of rechtspersoon
- Strafrechtelijke sanctie = geldboete, gevangenisstraf, werkstraf,
beveiligingsmaatregelen, …
- Misdrijf = algemene term
3 soorten misdrijven
- Overtreding
- Wanbedrijf
- Misdaad
Bronnen van het strafrecht = een vindplaats waar je nu eigenlijk het strafrecht terugvind
- Wetgeving
1. Internationale bronnen = Europees verdrag rechten van de mens,
bupoverdrag
2. Nationale bronnen = grondwet
Complementaire wetten = wetten die strafboek aanvullen bv.
Internering, wet betreffende voorlopige hechtenis, probatierecht,
verzachtende omstandigheden
Bijzondere strafwetten = buiten strafwetboek regelen specifieke
materie bv. Wapens en drugs
- Rechtspraak = uitspraken van rechtbanken en hoven voor ons niet bindend, enkel
voor de veroordeelde. Voor andere is dit gezaghebbende
1. Rechtbank = vonnis
2. Hof = arrest
- Rechtsleer = juridisch artikel, handboek = niet bindend maar gezaghebbend
Strafgerechten
2
,Politierechtbank = behandeld alle verkeersmisdrijven en overtredingen
- Nachtlawaai, lichte vorm vandalisme
Eerste aanleg = correctionele rechtbank = behandeld alle wanbedrijven
- Diefstal, misdaden die gecorrectionaliseerd zijn
Strafuitvoeringsrechtbank = zal zich bezig houden met uitvoering van bepaalde
strafuitvoeringsmodaliteiten
- Iemand wil penitentiair verlof, zij zullen moeten goedkeuren
- Vervroegde vrijkoming
Hof van beroep = in beroep gaan tegen correctionele zaken
Hof van assisen = misdaden die niet gecorrectionaliseerd kunnen worden
Hof van Cassatie = geen derde aanleg, maar zal oordelen over procedurefouten of
schendingen van de wet
Eigenlijke strafwetboek komt van 8 juni 1867
Tot aan vorige regering, regering tot verkiezingen 26 mei 2019, koen geens wou een heel
nieuw strafwetboek gaan genereren
Toch is het strafwetboek een evolutie, veel aanpassingen
Verbod van retroactiviteit = er is geen terugwerkende kracht
- Als straf tussen feit en vonnis veranderd zal je bestraft worden volgens de wet die
van toepassing was op het moment van het misdrijf
- TENZIJ het een verlichting is van straf en het dus voordeliger is voor beklaagde, dan is
er wel terugkerende kracht
3
, CASE 1
Mevrouw Vandevoort werd al jong weduwe. Ze heeft echter heel haar leven hard gewerkt
en goed gespaard, met als resultaat dat haar kinderen degelijke studies hebben kunnen
doen en zeer goed hun eigen weg kunnen gaan. Ze heeft haar huis kunnen afbetalen en goed
in orde kunnen houden en ze heeft nog een som gespaard waarmee ze nu ook nog een
kleiner huisje kan kopen maar hiervoor moet ze een lening nemen. Op zich is dit geen
probleem, want mevr. Vandevoort verhuurt haar ‘grote’ huis aan een Nederlands echtpaar
dat juist verhuisd is naar België. Met het huurgeld kan ze haar lening afbetalen en zo hoopt
ze ongestoord te kunnen genieten van haar pensioen.
In het begin betaalt het Nederlandse echtpaar de huur heel stipt, maar daarna begint het
een beetje slechter te gaan. Aanvankelijk maakt mevrouw Vandevoort zich geen zorgen,
want iedereen heeft het financieel wel eens moeilijk, maar daarna loopt het toch de
spuigaten uit. Het echtpaar heeft al meer dan een jaar niet meer betaald, en ondanks de
aangetekende brief die mevrouw heeft geschreven, krijgt ze geen reactie. De zoon van
mevrouw Vandevoort beslist dat het genoeg is geweest en gaat klacht neerleggen bij de
politie tegen het echtpaar wegens oplichting en diefstal. Hij vindt het een schande dat zijn
hardwerkende, alleenstaande moeder zo schandelijk wordt behandeld door deze
‘oplichters’. Is het Nederlandse echtpaar strafbaar? Motiveer.
- Dit kan een burgerrechtelijke sanctie tot gevolg hebben. Dit is geen misdrijf dus
niet strafbaar.
- Legaliteitsbeginsel. Er is geen misdrijf dus geen straf zonder wet
- Huurgeschillen zijn burgerlijk
CASE 2
Op 25 juni 2020 ‘s morgens pleegde Leander de Somer een diefstal in een bewoond huis in
de Steegstraat 35 in Anderlecht. Door het slechte weer was het ook een uur na zonsopgang
buiten nog behoorlijk donker. Hij wordt betrapt door de bewoner van het huis. Die probeert
hem tegen te houden maar Leander duwt de bewoner weg en kan vluchten. De bewoner is
lichtgewond. Drie dagen later wordt Leander aangehouden. Het Openbaar Ministerie eist
een veroordeling op grond van art. 471 Sw., omdat het op dat ogenblik buiten zo donker was
alsof het nog midden in de nacht was, en het dus, naar de geest van art. 478 Sw., nog nacht
was. Kan dit? Motiveer en vermeld de relevante wetsartikelen
- Art. 478 SW. Een uur na zonsopgang kan niet gezien worden als nacht. Dit moet
minimaal 1 uur voor zonsopgang of 1 uur na zonsondergang zijn.
- Art. 469 SW. Geweld zonder oogmerk te doden de bewoner is lichtgewond
4
