CVA
Zenuwstelsel: anatomische en functionele indeling → video 1
De anatomische indeling van het zenuwstelsel is als volgt:
Het centraal zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.
Vanuit de hersenen en het ruggenmerg komen zenuwen die we
hersenzenuwen en ruggenmergzenuwen noemen. Samen vormen deze
het perifere zenuwstelsel.
Het perifere zenuwstelsel bestaat uit sensorische en motorische zenuwen
→ functionele indeling
Functionele indeling
De hersenen en het ruggenmerg ontvangen
sensorische input van de zintuigen en het interne
milieu van het lichaam. De zintuigen zijn: zien,
horen, ruiken, proeven en voelen. Het interne milieu
geeft bijvoorbeeld informatie over de bloeddruk in
het lichaam. Deze informatie komt binnen via een
sensorische cel in het ruggenmerg en wordt naar de
hersenen gestuurd om verwerkt te worden. Daarna
gaat het seintje via het ruggenmerg naar de
motorische output, die via motorische cellen het
doelorgaan aanstuurt om een actie uit te voeren. Dit
kan zowel willekeurig als onwillekeurig zijn.
Willekeurig betekent dat we bewust iets kunnen
aansteken, bijvoorbeeld: "Ik zwaai nu naar de
camera."
Onwillekeurig betekent dat het automatisch
gebeurt zonder onze bewuste controle, zoals de
hartslag die op dit moment 72 per minuut is.
CVA 1
, Het onwillekeurige zenuwstelsel heeft twee delen:
een gaspedaal en een rem.
Het sympathisch zenuwstelsel fungeert als het
gaspedaal en is bekend van de Fight or Flight
reactie, bijvoorbeeld wanneer we wegrennen
van een gevaar.
Het parasympathisch zenuwstelsel is de rem
en zorgt voor rust en herstel, wat we de Rest
and Digest reactie noemen.
Het sympatische en parasympatische zenuwstelsel zijn normaal gesproken in
balans. Soms heeft het ene tijdelijk de overhand, maar uiteindelijk herstellen ze
zich weer.
Een voorbeeld van het sympatische zenuwstelsel in actie is tijdens een
tentamen. Je ziet het blaadje voor je liggen en hoort dat je een uur de tijd hebt.
Dit wordt in je hersenen verwerkt en je pakt je pen op om te beginnen te
schrijven, wat een willekeurige beweging is. Tegelijkertijd wordt je sympatisch
zenuwstelsel actief: je hartslag versnelt, je begint te zweten, en je concentratie
neemt toe. Na de toets, wanneer het tijd is om te ontspannen, neemt het
parasympatisch zenuwstelsel de overhand: je hartslag daalt en je bloeddruk
normaliseert, bijvoorbeeld wanneer je met anderen rustig een biertje drinkt.
Factsheet niet-aangeboren hersenletsel en sport
Wat is niet-aangeboren hersenletsel?
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is een beschadiging of afwijking van de
hersenen die na de geboorte ontstaat. Het kan worden onderverdeeld in:
Traumatisch hersenletsel: Letsel veroorzaakt door een externe
gebeurtenis, zoals een val of een ongeluk.
Niet-traumatisch hersenletsel: Letsel veroorzaakt door interne factoren,
zoals een hersentumor, beroerte, infectie of epilepsie.
De gevolgen van NAH variëren sterk en kunnen zowel zichtbaar (zoals
verlamming) als niet zichtbaar zijn (zoals veranderingen in persoonlijkheid).
De klachten kunnen motorisch, zintuiglijk, cognitief of psycho-sociaal van
aard zijn, en sommige mensen hebben meerdere klachten tegelijk.
Motieven voor sport-activiteiten voor deze doelgroep
Voor mensen met NAH is sport belangrijk om de volgende redenen:
CVA 2
, Herstelbevordering: Beweging kan het herstel proces na hersenletsel
ondersteunen.
Positieve gezondheidseffecten: Sport heeft gunstige effecten op zowel
fysieke als mentale gezondheid.
Preventie van andere aandoeningen: Regelmatig bewegen kan helpen om
bijkomende gezondheidsproblemen te voorkomen.
Verbeteren van sociale contacten: Sport biedt een kans om betrokken te
raken bij de samenleving, wat het welzijn kan bevorderen.
Barrières voor sport-activiteiten voor deze doelgroep
Er zijn verschillende belemmeringen voor mensen met NAH om (weer) te gaan
sporten:
Mentale drempel: Angst of onzekerheid om na het hersenletsel opnieuw te
gaan sporten.
Verlies van oude sportactiviteiten: Het niet meer kunnen beoefenen van
de sport die men vroeger deed door beperkingen door het letsel.
Angst om bij een nieuwe groep aan te sluiten: Sociale angst of
onzekerheid om zich aan te sluiten bij een nieuwe sportgroep of omgeving.
Daarnaast kunnen praktische obstakels (zoals de onmogelijkheid om een
bepaalde sport opnieuw te doen) en mentale obstakels (zoals het gebrek aan
zelfvertrouwen) bijdragen aan het niet (direct) hervatten van sportactiviteiten.
Hersenen: functies en stoornissen → video 2
Normale hersenfuncties en stoornissen
De hersenen, onderdeel van het centraal
zenuwstelsel, zijn het meest veelzijdige orgaan
in ons lichaam en regelen veel verschillende
functies. De hersenen bestaan uit de grote
hersenen (cerebrum), de kleine hersenen
(cerebellum) en de hersenstam.
De grote hersenen (cerebrum) zijn
verdeeld in twee hersenhelften, de linker-
en rechter hemisfeer, die via het corpus
callosum met elkaar verbonden zijn. Ze zijn
ingedeeld in vier hersenkwabben: de
CVA 3
Zenuwstelsel: anatomische en functionele indeling → video 1
De anatomische indeling van het zenuwstelsel is als volgt:
Het centraal zenuwstelsel bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.
Vanuit de hersenen en het ruggenmerg komen zenuwen die we
hersenzenuwen en ruggenmergzenuwen noemen. Samen vormen deze
het perifere zenuwstelsel.
Het perifere zenuwstelsel bestaat uit sensorische en motorische zenuwen
→ functionele indeling
Functionele indeling
De hersenen en het ruggenmerg ontvangen
sensorische input van de zintuigen en het interne
milieu van het lichaam. De zintuigen zijn: zien,
horen, ruiken, proeven en voelen. Het interne milieu
geeft bijvoorbeeld informatie over de bloeddruk in
het lichaam. Deze informatie komt binnen via een
sensorische cel in het ruggenmerg en wordt naar de
hersenen gestuurd om verwerkt te worden. Daarna
gaat het seintje via het ruggenmerg naar de
motorische output, die via motorische cellen het
doelorgaan aanstuurt om een actie uit te voeren. Dit
kan zowel willekeurig als onwillekeurig zijn.
Willekeurig betekent dat we bewust iets kunnen
aansteken, bijvoorbeeld: "Ik zwaai nu naar de
camera."
Onwillekeurig betekent dat het automatisch
gebeurt zonder onze bewuste controle, zoals de
hartslag die op dit moment 72 per minuut is.
CVA 1
, Het onwillekeurige zenuwstelsel heeft twee delen:
een gaspedaal en een rem.
Het sympathisch zenuwstelsel fungeert als het
gaspedaal en is bekend van de Fight or Flight
reactie, bijvoorbeeld wanneer we wegrennen
van een gevaar.
Het parasympathisch zenuwstelsel is de rem
en zorgt voor rust en herstel, wat we de Rest
and Digest reactie noemen.
Het sympatische en parasympatische zenuwstelsel zijn normaal gesproken in
balans. Soms heeft het ene tijdelijk de overhand, maar uiteindelijk herstellen ze
zich weer.
Een voorbeeld van het sympatische zenuwstelsel in actie is tijdens een
tentamen. Je ziet het blaadje voor je liggen en hoort dat je een uur de tijd hebt.
Dit wordt in je hersenen verwerkt en je pakt je pen op om te beginnen te
schrijven, wat een willekeurige beweging is. Tegelijkertijd wordt je sympatisch
zenuwstelsel actief: je hartslag versnelt, je begint te zweten, en je concentratie
neemt toe. Na de toets, wanneer het tijd is om te ontspannen, neemt het
parasympatisch zenuwstelsel de overhand: je hartslag daalt en je bloeddruk
normaliseert, bijvoorbeeld wanneer je met anderen rustig een biertje drinkt.
Factsheet niet-aangeboren hersenletsel en sport
Wat is niet-aangeboren hersenletsel?
Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) is een beschadiging of afwijking van de
hersenen die na de geboorte ontstaat. Het kan worden onderverdeeld in:
Traumatisch hersenletsel: Letsel veroorzaakt door een externe
gebeurtenis, zoals een val of een ongeluk.
Niet-traumatisch hersenletsel: Letsel veroorzaakt door interne factoren,
zoals een hersentumor, beroerte, infectie of epilepsie.
De gevolgen van NAH variëren sterk en kunnen zowel zichtbaar (zoals
verlamming) als niet zichtbaar zijn (zoals veranderingen in persoonlijkheid).
De klachten kunnen motorisch, zintuiglijk, cognitief of psycho-sociaal van
aard zijn, en sommige mensen hebben meerdere klachten tegelijk.
Motieven voor sport-activiteiten voor deze doelgroep
Voor mensen met NAH is sport belangrijk om de volgende redenen:
CVA 2
, Herstelbevordering: Beweging kan het herstel proces na hersenletsel
ondersteunen.
Positieve gezondheidseffecten: Sport heeft gunstige effecten op zowel
fysieke als mentale gezondheid.
Preventie van andere aandoeningen: Regelmatig bewegen kan helpen om
bijkomende gezondheidsproblemen te voorkomen.
Verbeteren van sociale contacten: Sport biedt een kans om betrokken te
raken bij de samenleving, wat het welzijn kan bevorderen.
Barrières voor sport-activiteiten voor deze doelgroep
Er zijn verschillende belemmeringen voor mensen met NAH om (weer) te gaan
sporten:
Mentale drempel: Angst of onzekerheid om na het hersenletsel opnieuw te
gaan sporten.
Verlies van oude sportactiviteiten: Het niet meer kunnen beoefenen van
de sport die men vroeger deed door beperkingen door het letsel.
Angst om bij een nieuwe groep aan te sluiten: Sociale angst of
onzekerheid om zich aan te sluiten bij een nieuwe sportgroep of omgeving.
Daarnaast kunnen praktische obstakels (zoals de onmogelijkheid om een
bepaalde sport opnieuw te doen) en mentale obstakels (zoals het gebrek aan
zelfvertrouwen) bijdragen aan het niet (direct) hervatten van sportactiviteiten.
Hersenen: functies en stoornissen → video 2
Normale hersenfuncties en stoornissen
De hersenen, onderdeel van het centraal
zenuwstelsel, zijn het meest veelzijdige orgaan
in ons lichaam en regelen veel verschillende
functies. De hersenen bestaan uit de grote
hersenen (cerebrum), de kleine hersenen
(cerebellum) en de hersenstam.
De grote hersenen (cerebrum) zijn
verdeeld in twee hersenhelften, de linker-
en rechter hemisfeer, die via het corpus
callosum met elkaar verbonden zijn. Ze zijn
ingedeeld in vier hersenkwabben: de
CVA 3
