MICRO ECONOMIE
2023-2024
Universiteit Antwerpen
Ba 2 - TEW, HI, SEW
Docent: Sam Cosaert
,Voorwoord
Deze samenvatting van het vak micro-economie behandelt de leerstof die gezien werd tijdens de
hoorcolleges van 29 september tot 15 december 2023, gedoceerd door Sam Cosaert. Vele concepten
die hier behandelt worden, kunnen als herhaling beschouwd worden, doordat ze al gezien werden in
de cursus Algemene Economie uit de 1ste Bachelor. De samenvatting maakt gebruik van een eerdere
opengestelde samenvatting van een andere student die zijn werk openbaar stelde. De stukken die
overgenomen waren kunnen voornamelijk herkend worden door de blauwe (zwarte, rode) rand er
omheen. Deze stukken vallen samen met de slides van de docent en zijn bijgevolg te kennen. Deze
samenvatting is gebaseerd op de slides, uitleg van de docent staat er ook telkens uitgebreid bij. Deze
uitleg zijn letterlijk de woorden van de docent. Het gebruik van verschillende kleuren was vaak
willekeurig, zoek hier geen betekenis achter, het is enkel om de essentie aan te duiden.
Hoofdstuk 1,2 & 14 zijn niet meteen te kennen (*), focus vooral op de andere hoofdstukken. Ik wens
je oprecht succes met dit opleidingsonderdeel en met de examens.
De auteur
(*) Zie gedeelte ‘Conclusie én exameninfo’ voor meer informatie
1
,Contents
Introductie: Micro-economie .................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Economische problemen analyseren................................................................................. 4
Hoofdstuk 2: Vraag en aanbod .............................................................................................................. 15
Hoofdstuk 3: Consumenten voorkeur en nutsfunctie ........................................................................... 43
Hoofdstuk 4: Consumentenkeuze ......................................................................................................... 65
Hoofdstuk 5: Theorie van de vraag ....................................................................................................... 96
Hoofdstuk 6: Input en productiefuncties ............................................................................................ 132
Hoofdstuk 7: Kosten en kosten minimalisatie ..................................................................................... 150
Hoofdstuk 8: Kostencurves.................................................................................................................. 165
Hoofdstuk 9: Perfecte concurrentie .................................................................................................... 200
Hoofdstuk 10: Competitieve markten: toepassingen ......................................................................... 222
Hoofdstuk 11: Monopolie en monopsonie ......................................................................................... 238
Hoofdstuk 12: Technieken die winst verhogen ................................................................................... 272
Hoofdstuk 13: Structuur van de markt en concurrentie ..................................................................... 302
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategisch gedrag ............................................................................... 339
Conclusie én exameninfo .................................................................................................................... 353
2
, Introductie: Micro-economie
11 Hoorcolleges , 7 Werkcolleges
Examen: 10 punten van de 20, staan op de theorie uit de hoorcolleges. Let op: Examen zijn open
vragen en geen meerkeuzevragen zoals dat het geval was bij Algemene Economie. En 10 punten van
de 20 staan op de oefeningen uit de werkcolleges.
• Nu, in die oefeningen ga je natuurlijk ook wel de theorie verder inoefenen. Dus, ja, kort
gezegd, in het hoorcolleges zien we de theorie en kleine oefeningen. In de werkcolleges zie je
dan de grote oefeningen, maar dus het gewicht van hoorcolleges en werkcolleges is wel 50-
50 verdeeld in het examen.
Dus wat zijn de eindcompetenties van het vak? Dus enerzijds moet je natuurlijk de belangrijkste
micro-economische concepten kennen. Dat is dan meer een kennisvraag.
• Dus wat is een indifferentiecurve?
• Wat is een marginale substitutievoet?
Dus om die concepten wel goed te kennen en natuurlijk ook te kunnen toepassen. Maar ook
belangrijk is dat jullie de redenering van een behandeld onderwerp van een bepaald topic zelf
kunnen opbouwen.
• Dus als ik bijvoorbeeld zou vragen op het examen iets over het arbeidsaanbodmodel, dat
jullie wel dan kunnen weten van, arbeidsaanbodmodel, dat is dus de arbeidsbeslissing van
een consument en dat is een cruciale afweging tussen hoeveel gaan we consumeren en
hoeveel vrije tijd hebben we dus dan echt arbeidsaanbod direct kunnen linken aan die
cruciale afweging tussen consumptie en vrije tijd.
Dat is de redenering die je zelf moet kunnen opbouwen. En dat dan ook wiskundig kunnen
uitwerken, dus met een nutsfunctie van de consument, met een budgetbeperking van die
consument. Ook de oplossing daarvan met een eerste ordevoorwaarde. Dat grafisch
weergeven, bv van de indifferentiecurve van de consument.
De theorie toepassen op numerieke voorbeelden, dat is uiteindelijk wat er gebeurt in de
werkcolleges. Daar nemen jullie die concepten uit de theorie en gaan jullie die toepassen op concreet
voorbeelden en vraagstukken. Dat is wel wat er gebeurt in de werkcolleges.
En dan uiteindelijk een inschatting maken van het effect van een beleidsverandering. Dus wat als het
loon stijgt van de consument of van de arbeider? Als het loon stijgt, wat is het substitutie-effect
daarvan? En wat is het inkomenseffect daarvan? Bijvoorbeeld.
En dan het laatste, dat is ook wel als je een micro-economische vraagstuk hebt. Wat is eigenlijk de
gepaste data om dat micro-economische vraagstuk te gaan beschouwen? Dus dat is ook wel welke
data zijn meer geschikt voor een bepaald probleem, welke data zijn minder geschikt voor een
bepaald probleem.
3
2023-2024
Universiteit Antwerpen
Ba 2 - TEW, HI, SEW
Docent: Sam Cosaert
,Voorwoord
Deze samenvatting van het vak micro-economie behandelt de leerstof die gezien werd tijdens de
hoorcolleges van 29 september tot 15 december 2023, gedoceerd door Sam Cosaert. Vele concepten
die hier behandelt worden, kunnen als herhaling beschouwd worden, doordat ze al gezien werden in
de cursus Algemene Economie uit de 1ste Bachelor. De samenvatting maakt gebruik van een eerdere
opengestelde samenvatting van een andere student die zijn werk openbaar stelde. De stukken die
overgenomen waren kunnen voornamelijk herkend worden door de blauwe (zwarte, rode) rand er
omheen. Deze stukken vallen samen met de slides van de docent en zijn bijgevolg te kennen. Deze
samenvatting is gebaseerd op de slides, uitleg van de docent staat er ook telkens uitgebreid bij. Deze
uitleg zijn letterlijk de woorden van de docent. Het gebruik van verschillende kleuren was vaak
willekeurig, zoek hier geen betekenis achter, het is enkel om de essentie aan te duiden.
Hoofdstuk 1,2 & 14 zijn niet meteen te kennen (*), focus vooral op de andere hoofdstukken. Ik wens
je oprecht succes met dit opleidingsonderdeel en met de examens.
De auteur
(*) Zie gedeelte ‘Conclusie én exameninfo’ voor meer informatie
1
,Contents
Introductie: Micro-economie .................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1: Economische problemen analyseren................................................................................. 4
Hoofdstuk 2: Vraag en aanbod .............................................................................................................. 15
Hoofdstuk 3: Consumenten voorkeur en nutsfunctie ........................................................................... 43
Hoofdstuk 4: Consumentenkeuze ......................................................................................................... 65
Hoofdstuk 5: Theorie van de vraag ....................................................................................................... 96
Hoofdstuk 6: Input en productiefuncties ............................................................................................ 132
Hoofdstuk 7: Kosten en kosten minimalisatie ..................................................................................... 150
Hoofdstuk 8: Kostencurves.................................................................................................................. 165
Hoofdstuk 9: Perfecte concurrentie .................................................................................................... 200
Hoofdstuk 10: Competitieve markten: toepassingen ......................................................................... 222
Hoofdstuk 11: Monopolie en monopsonie ......................................................................................... 238
Hoofdstuk 12: Technieken die winst verhogen ................................................................................... 272
Hoofdstuk 13: Structuur van de markt en concurrentie ..................................................................... 302
Hoofdstuk 14: Speltheorie en strategisch gedrag ............................................................................... 339
Conclusie én exameninfo .................................................................................................................... 353
2
, Introductie: Micro-economie
11 Hoorcolleges , 7 Werkcolleges
Examen: 10 punten van de 20, staan op de theorie uit de hoorcolleges. Let op: Examen zijn open
vragen en geen meerkeuzevragen zoals dat het geval was bij Algemene Economie. En 10 punten van
de 20 staan op de oefeningen uit de werkcolleges.
• Nu, in die oefeningen ga je natuurlijk ook wel de theorie verder inoefenen. Dus, ja, kort
gezegd, in het hoorcolleges zien we de theorie en kleine oefeningen. In de werkcolleges zie je
dan de grote oefeningen, maar dus het gewicht van hoorcolleges en werkcolleges is wel 50-
50 verdeeld in het examen.
Dus wat zijn de eindcompetenties van het vak? Dus enerzijds moet je natuurlijk de belangrijkste
micro-economische concepten kennen. Dat is dan meer een kennisvraag.
• Dus wat is een indifferentiecurve?
• Wat is een marginale substitutievoet?
Dus om die concepten wel goed te kennen en natuurlijk ook te kunnen toepassen. Maar ook
belangrijk is dat jullie de redenering van een behandeld onderwerp van een bepaald topic zelf
kunnen opbouwen.
• Dus als ik bijvoorbeeld zou vragen op het examen iets over het arbeidsaanbodmodel, dat
jullie wel dan kunnen weten van, arbeidsaanbodmodel, dat is dus de arbeidsbeslissing van
een consument en dat is een cruciale afweging tussen hoeveel gaan we consumeren en
hoeveel vrije tijd hebben we dus dan echt arbeidsaanbod direct kunnen linken aan die
cruciale afweging tussen consumptie en vrije tijd.
Dat is de redenering die je zelf moet kunnen opbouwen. En dat dan ook wiskundig kunnen
uitwerken, dus met een nutsfunctie van de consument, met een budgetbeperking van die
consument. Ook de oplossing daarvan met een eerste ordevoorwaarde. Dat grafisch
weergeven, bv van de indifferentiecurve van de consument.
De theorie toepassen op numerieke voorbeelden, dat is uiteindelijk wat er gebeurt in de
werkcolleges. Daar nemen jullie die concepten uit de theorie en gaan jullie die toepassen op concreet
voorbeelden en vraagstukken. Dat is wel wat er gebeurt in de werkcolleges.
En dan uiteindelijk een inschatting maken van het effect van een beleidsverandering. Dus wat als het
loon stijgt van de consument of van de arbeider? Als het loon stijgt, wat is het substitutie-effect
daarvan? En wat is het inkomenseffect daarvan? Bijvoorbeeld.
En dan het laatste, dat is ook wel als je een micro-economische vraagstuk hebt. Wat is eigenlijk de
gepaste data om dat micro-economische vraagstuk te gaan beschouwen? Dus dat is ook wel welke
data zijn meer geschikt voor een bepaald probleem, welke data zijn minder geschikt voor een
bepaald probleem.
3
