MAW ED
HS 1: De samenleving en ik
§1.1 Identiteit
Referentiekader: de kennis, ideeën, ervaringen en overtuigingen van waar uit iemand denkt
en handelt. Deze referentiekader verschilt per persoon en iedereen ziet en beleefd de
wereld op zijn eigen manier door zijn ‘sociale bril’.
Identiteit: het beeld dat iemand van zichzelf heeft en uitdraagt naar anderen. Het beeld wat
ieder persoon kenmerkend dat is afgeleid van zijn perceptie over groepen waar hij wel of
juist niet bij hoort.
3 aspecten van identiteit:
Persoonlijke identiteit: het zelfbeeld van iemand. Mensen willen graag een positief zelfbeeld
hebben en dat ook uitdragen naar anderen. Anderen mensen, zoals vrienden en familie,
hebben ook invloed op iemands zelfbeeld.
Sociale identiteit: het deel van iemands identiteit dat past bij een groep, ook wel
groepsidentificatie genoemd.
Collectieve identiteit: het beeld dat mensen hebben van een groep en wat ze kenmerkend
vinden aan die groep. Mensen hebben verwachtingen van het gedrag van mensen met een
bepaalde identiteit.
De beelden en verwachtingen van iemands identiteit kunnen ook tot spanning leiden, omdat
mensen met die identiteit zich niet kunnen vinden in deze verwachtingen, zoals bij moslims
bijvoorbeeld. De persoonlijke identiteit, het zelfbeeld, botst dan met de collectieve
identiteit, de verwachtingen van een ander.
Ook kan het zijn dat groepen van mensen eisen hun persoonlijke identiteit op te geven. Als
nieuwkomer in een land bijvoorbeeld, wordt verwacht dat zij zich volledig aanpassen en dan
botsen de collectieve en de persoonlijke identiteit ook weer want die persoon zou dan zijn
persoonlijke identiteit achterlaten.
,§1.2 Kans en variabele
In natuurwetenschappen verwacht je dat er geen uitzonderingen zijn. Bij sociale
wetenschappen spreken we vaak over ‘gemiddeld’ en ‘vaker’ en het woord (grote/kleine)
‘kans’ is bij onderzoek heel belangrijk. Dit geeft de waarschijnlijkheid aan dat een bepaalde
gebeurtenis zal optreden. De kans dat iets gebeurt hangt altijd van iets anders af. Er zijn dan
verbanden gelegd tussen verschillende variabelen. Doordat er bij sociaal onderzoek veel
meer variabelen een rol spelen dan bij natuurlijk onderzoek is het moeilijker te voorspelen
en kunnen we hoogstens uitgaan van waarschijnlijkheden.
Variabele: een kenmerk van een actor of samenleving die kan variëren zoals geslacht,
leeftijd, woonplaats, inkomen, een hogere of lagere functie of opleidingsniveau bijvoorbeeld.
§1.3 Socialisatie
, Socialisatie: het proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groepen en de
samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en
andere vormen van omgang met anderen.
Socialisatie is dus het proces van gedrag aanleren en aangeleerd krijgen. Dit gebeurd voor en
door iedereen anders. De een heeft strengere ouders en de andere vrijere ouders. Op school
krijg je vaak directe consequenties voor te laat komen en thuis misschien minder. Het is een
proces van leren samenleven en om te gaan met anderen. Socialisatie bestaat dan ook uit
twee delen:
1. Het proces van overdracht:
Mensen brengen de cultuur van een groep of samenleving over aan nieuwkomers en
proberen hen zich te laten gedragen zoals van hen verwacht wordt in die groep. Zo
leren ouders hun kinderen (nieuwkomers) aan hoe ze zich moeten gedragen in de
samenleving. De actoren die nieuwkomers de gewoontes aanleren zijn de
socialisatoren.
2. Het proces van verwerving:
Mensen maken zich de cultuur van een groep op samenleving eigen. De normen en
waarden die ergens bij horen nemen mensen over en internaliseren ze; ze maken
zich een cultuur eigen. Dit proces vindt bijvoorbeeld plaats bij de geboorte maar ook
bij nieuwe groepen zoals vrienden, school, werk of als iemand verhuist naar een
nieuwe samenleving.
Socialisatie vindt plaats waar mensen met elkaar omgaan. Die vormen een eigen
groep en ontwikkelen daarbij hun eigen normen. In de opvoeding of opleiding wordt
mensen aangeleerd hoe ze zich moeten gedragen volgens de regels van die groep of
samenleving.
Bij socialisatie maken we onderscheid tussen primaire, secundaire en tertiaire
socialisatie.
Primaire socialisatie: socialisatie tussen mensen die direct met elkaar verbonden zijn,
zoals het gezin en vrienden. Hier vindt socialisatie in een informele sfeer plaats want
de regels staan niet op papier omdat ze vaak vanzelfsprekend zijn. Omdat ze zo
natuurlijk zijn wordt het ook wel ‘sociale huid’ genoemd.
Secundaire socialisatie: dit vindt plaats op de formele sector zoals school of werk.
Hier nemen mensen de normen en waarden van de groep over en schikken zich naar
de cultuur die daar heerst. Bij de secundaire socialisatie maken mensen keuzes want
ze kunnen zelf een school, baan of sportclub uitkiezen. Daarom wordt het ook wel de
‘sociale kleding’ genoemd. Je kan ze zelf uitkiezen en omwisselen.
Binding in de secundaire sector worden versterkt door collectieve rituelen zoals een
diploma-uitreiking op school. Door dat gezamenlijk op vaste momenten te beleven
worden het gemeenschapsgevoel en de groepsidentiteit versterkt.
HS 1: De samenleving en ik
§1.1 Identiteit
Referentiekader: de kennis, ideeën, ervaringen en overtuigingen van waar uit iemand denkt
en handelt. Deze referentiekader verschilt per persoon en iedereen ziet en beleefd de
wereld op zijn eigen manier door zijn ‘sociale bril’.
Identiteit: het beeld dat iemand van zichzelf heeft en uitdraagt naar anderen. Het beeld wat
ieder persoon kenmerkend dat is afgeleid van zijn perceptie over groepen waar hij wel of
juist niet bij hoort.
3 aspecten van identiteit:
Persoonlijke identiteit: het zelfbeeld van iemand. Mensen willen graag een positief zelfbeeld
hebben en dat ook uitdragen naar anderen. Anderen mensen, zoals vrienden en familie,
hebben ook invloed op iemands zelfbeeld.
Sociale identiteit: het deel van iemands identiteit dat past bij een groep, ook wel
groepsidentificatie genoemd.
Collectieve identiteit: het beeld dat mensen hebben van een groep en wat ze kenmerkend
vinden aan die groep. Mensen hebben verwachtingen van het gedrag van mensen met een
bepaalde identiteit.
De beelden en verwachtingen van iemands identiteit kunnen ook tot spanning leiden, omdat
mensen met die identiteit zich niet kunnen vinden in deze verwachtingen, zoals bij moslims
bijvoorbeeld. De persoonlijke identiteit, het zelfbeeld, botst dan met de collectieve
identiteit, de verwachtingen van een ander.
Ook kan het zijn dat groepen van mensen eisen hun persoonlijke identiteit op te geven. Als
nieuwkomer in een land bijvoorbeeld, wordt verwacht dat zij zich volledig aanpassen en dan
botsen de collectieve en de persoonlijke identiteit ook weer want die persoon zou dan zijn
persoonlijke identiteit achterlaten.
,§1.2 Kans en variabele
In natuurwetenschappen verwacht je dat er geen uitzonderingen zijn. Bij sociale
wetenschappen spreken we vaak over ‘gemiddeld’ en ‘vaker’ en het woord (grote/kleine)
‘kans’ is bij onderzoek heel belangrijk. Dit geeft de waarschijnlijkheid aan dat een bepaalde
gebeurtenis zal optreden. De kans dat iets gebeurt hangt altijd van iets anders af. Er zijn dan
verbanden gelegd tussen verschillende variabelen. Doordat er bij sociaal onderzoek veel
meer variabelen een rol spelen dan bij natuurlijk onderzoek is het moeilijker te voorspelen
en kunnen we hoogstens uitgaan van waarschijnlijkheden.
Variabele: een kenmerk van een actor of samenleving die kan variëren zoals geslacht,
leeftijd, woonplaats, inkomen, een hogere of lagere functie of opleidingsniveau bijvoorbeeld.
§1.3 Socialisatie
, Socialisatie: het proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groepen en de
samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en
andere vormen van omgang met anderen.
Socialisatie is dus het proces van gedrag aanleren en aangeleerd krijgen. Dit gebeurd voor en
door iedereen anders. De een heeft strengere ouders en de andere vrijere ouders. Op school
krijg je vaak directe consequenties voor te laat komen en thuis misschien minder. Het is een
proces van leren samenleven en om te gaan met anderen. Socialisatie bestaat dan ook uit
twee delen:
1. Het proces van overdracht:
Mensen brengen de cultuur van een groep of samenleving over aan nieuwkomers en
proberen hen zich te laten gedragen zoals van hen verwacht wordt in die groep. Zo
leren ouders hun kinderen (nieuwkomers) aan hoe ze zich moeten gedragen in de
samenleving. De actoren die nieuwkomers de gewoontes aanleren zijn de
socialisatoren.
2. Het proces van verwerving:
Mensen maken zich de cultuur van een groep op samenleving eigen. De normen en
waarden die ergens bij horen nemen mensen over en internaliseren ze; ze maken
zich een cultuur eigen. Dit proces vindt bijvoorbeeld plaats bij de geboorte maar ook
bij nieuwe groepen zoals vrienden, school, werk of als iemand verhuist naar een
nieuwe samenleving.
Socialisatie vindt plaats waar mensen met elkaar omgaan. Die vormen een eigen
groep en ontwikkelen daarbij hun eigen normen. In de opvoeding of opleiding wordt
mensen aangeleerd hoe ze zich moeten gedragen volgens de regels van die groep of
samenleving.
Bij socialisatie maken we onderscheid tussen primaire, secundaire en tertiaire
socialisatie.
Primaire socialisatie: socialisatie tussen mensen die direct met elkaar verbonden zijn,
zoals het gezin en vrienden. Hier vindt socialisatie in een informele sfeer plaats want
de regels staan niet op papier omdat ze vaak vanzelfsprekend zijn. Omdat ze zo
natuurlijk zijn wordt het ook wel ‘sociale huid’ genoemd.
Secundaire socialisatie: dit vindt plaats op de formele sector zoals school of werk.
Hier nemen mensen de normen en waarden van de groep over en schikken zich naar
de cultuur die daar heerst. Bij de secundaire socialisatie maken mensen keuzes want
ze kunnen zelf een school, baan of sportclub uitkiezen. Daarom wordt het ook wel de
‘sociale kleding’ genoemd. Je kan ze zelf uitkiezen en omwisselen.
Binding in de secundaire sector worden versterkt door collectieve rituelen zoals een
diploma-uitreiking op school. Door dat gezamenlijk op vaste momenten te beleven
worden het gemeenschapsgevoel en de groepsidentiteit versterkt.
