Samenvatting
Neurologische aandoeningen - klinisch en functioneel onderzoek
Module I: het eerste contact met de patiënt 3
Module II: spraak- en taalstoornissen 3
Onderzoek van de spraak 3
Afonie en dysfonie 3
Dysartrie 4
Onderzoek van de taal 6
Corticale zones betrokken bij taalstoornissen 6
Type van fatische stoornissen 7
Module III: algemeen onderzoek 10
Onderzoek van hoofd en hals 10
Nekstijfheid 10
Betekenis van het fenomeen 10
Onderzoek 11
Typische tekenen van meningeale prikkeling 12
Onderzoeken van de wervelzuil 12
Inspectie 12
Palpatie 13
Toestand paravertebrale spieren 13
Beweeglijkheid 13
Uitgelokte pijn 13
Onderzoek van de houding 16
Akinesie 17
Stooped position 17
Excessieve lordose 17
Rigide wervelzuil 17
Cerebrale dominantie 17
Module IV: de craniale zenuwen 18
N. Olfactorius (I) 20
N. Opticus (II) 21
N. Oculomotorius (III), N. Trochlearis (IV) en N. Abducens (V) 23
Inspectie 24
Pupillen 25
Oculaire bewegingen 28
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Oculomotorius 29
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Trochlearis 30
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Abducens 31
N. Trigemenus (V) 31
Onderzoek motorisch gedeelte 32
Sensibiliteitsonderzoek 33
Reflexen 34
N. Facialis en N. Intermedius (VII) 34
Onderzoek motorisch gedeelte 35
Evaluatie smaak 37
Reflexen 37
N. Octavus (VIII) 37
Onderzoek gehoor 37
Onderzoek vestibulair apparaat 38
N. Glossopharyngeus (IX) en N. Vagus (X) 42
N. Accessorius (XI) 43
N. Hypoglossus (XII) 44
Module V: Het motorisch systeem 45
Trofische toestand van de spieren 45
Spiertonus 45
Spasticiteit 46
1
,Samenvatting
Extrapiramidale hypertonie 48
Opisthotonus 49
Decerebratiestijfheid 49
Myotonie 49
Spasmen 50
Hypotonie 50
Reflexen 51
Beweging en kracht 51
Upper- en lower motor neuron laesie 51
Indeling van de paresen o.b.v. de distributie 54
Bijzondere vormen van spierzwakte 55
Onwillekeurige bewegingen 56
Chorea 56
Athetose 57
Chorea-athetose 57
Hemiballisme 58
Tics 58
Spasmodische torticollis 58
Fasciculaties 59
Fibrillaties 59
Epilepsie 59
Coördinatie 60
Functie van het cerebellum 60
Evaluatie cerebellaire disfunctie 61
Evaluatie van het lopen 62
Klinische evaluatie 63
Kwantitatieve evaluatie van de marche 69
Module VI: onderzoek van de gevoeligheid 72
Basisconcepten 73
Ruggenmerg 73
Ascenderende banen 74
Algemene richtlijnen bij het sensibiliteitsonderzoek 76
Onderzoek exteroceptieve sensibiliteit 78
Tastzin 78
Pijnzin 78
Temperatuurzin 79
Onderzoek van de proprioceptieve sensibiliteit 79
Houdingszin 79
Bewegingszin 80
Vibratiezin 80
Onderzoek van gecombineerde en corticale sensaties 81
Grafesthesie 81
Tweepuntdiscriminatie 81
Stereoanesthesie en stereoagnosis 81
Lokalisatie van aanraking 82
Veelvoorkomende patronen van sensibiliteitsstoornissen 82
Module VII: praxie-, gnosie- en lichaamsschemastoornissen 84
Praxiestoornissen 84
Gradaties van apraxie 84
Bijzondere vormen van apraxie 85
Gnosiestoornissen 85
Stoornissen in lichaamsschema 86
Module VIII: andere corticale functiestoornissen 87
Oriëntatie in plaats, tijd en persoon 87
Geheugenstoornissen 88
Mentale toestand van de patiënt 89
Psychische toestand van de patiënt 89
2
,Samenvatting
Module I: het eerste contact met de patiënt
Module II: spraak- en taalstoornissen
● in regel wordt dit door een logopedist geëvalueerd en behandeld
● 2 types communicatiestoornissen
○ spraakstoornissen
■ zoals: dysartrie
= een stoornis in de werking van het mechanisme van de
spraak, waarbij vooral articulatiestoornissen op de voorgrond
treden, maar waarbij ook stemstoornissen,
resonantiestoornissen en andere afwijkingen kunnen
voorkomen
○ taalstoornissen
■ zoals: afasie
Onderzoek van de spraak
● spraakstoornissen
= motorische uitval in het spraakvermogen, waaronder fonatie
(stemvorming), articulatie, resonantie en prosodie (affectieve element in
de omgangstaal) verstaan worden
● verbale apraxie
= een planningsstoornis binnen het spreken
● stemstoornis
○ verschillende oorzaken mogelijk
■ centrale sturingsuitval
■ perifere uitval
Afonie en dysfonie
Dysfonie
= heesheid
● oorzaken
○ typisch gevolg van laryngitis
■ stembanden zijn gezwollen en functioneren slecht
○ slechte stemtechniek
● a(dys)fonie
○ kan wijzen op een stembandverlamming
3
, Samenvatting
Afonie
● oorzaken
○ hysterie
○ dubbelzijdige aantasting van de N. Vagus
● psychogene afonie
○ hese stem bij het spreken, maar hoesten klinkt normaal
● dubbelzijdige aantasting N. Vagus
○ stridor mogelijk
= sissend ademhalingsgeluid
Dysartrie
● articulatie onderzoeken door tongue twisters
● let op
○ articulatie
○ ademhaling
○ luidheid
○ toonhoogte
○ kwaliteit van de stem
● oorzaak
○ lower motor neuron laesie
■ letsel van craniale zenuwen V,VII,IX,X,XII
○ upper motor neuron laesie
■ laesie in het extrapiramidale of cerebellaire systeem
Bulbaire dysartrie
● ook wel:
○ slappe dysartrie
○ LMN-dysartrie
● oorzaak
○ dubbelzijdige, perifere, slappe parese van de bulbaire musculatuur
● kenmerken
○ slechte articulatie van p en k
○ nasale spraak
○ zwakke en hese stem
● vb. bij syndroom van Guillain-Barré
4
Neurologische aandoeningen - klinisch en functioneel onderzoek
Module I: het eerste contact met de patiënt 3
Module II: spraak- en taalstoornissen 3
Onderzoek van de spraak 3
Afonie en dysfonie 3
Dysartrie 4
Onderzoek van de taal 6
Corticale zones betrokken bij taalstoornissen 6
Type van fatische stoornissen 7
Module III: algemeen onderzoek 10
Onderzoek van hoofd en hals 10
Nekstijfheid 10
Betekenis van het fenomeen 10
Onderzoek 11
Typische tekenen van meningeale prikkeling 12
Onderzoeken van de wervelzuil 12
Inspectie 12
Palpatie 13
Toestand paravertebrale spieren 13
Beweeglijkheid 13
Uitgelokte pijn 13
Onderzoek van de houding 16
Akinesie 17
Stooped position 17
Excessieve lordose 17
Rigide wervelzuil 17
Cerebrale dominantie 17
Module IV: de craniale zenuwen 18
N. Olfactorius (I) 20
N. Opticus (II) 21
N. Oculomotorius (III), N. Trochlearis (IV) en N. Abducens (V) 23
Inspectie 24
Pupillen 25
Oculaire bewegingen 28
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Oculomotorius 29
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Trochlearis 30
Uitval bij een selectieve aantasting van de N. Abducens 31
N. Trigemenus (V) 31
Onderzoek motorisch gedeelte 32
Sensibiliteitsonderzoek 33
Reflexen 34
N. Facialis en N. Intermedius (VII) 34
Onderzoek motorisch gedeelte 35
Evaluatie smaak 37
Reflexen 37
N. Octavus (VIII) 37
Onderzoek gehoor 37
Onderzoek vestibulair apparaat 38
N. Glossopharyngeus (IX) en N. Vagus (X) 42
N. Accessorius (XI) 43
N. Hypoglossus (XII) 44
Module V: Het motorisch systeem 45
Trofische toestand van de spieren 45
Spiertonus 45
Spasticiteit 46
1
,Samenvatting
Extrapiramidale hypertonie 48
Opisthotonus 49
Decerebratiestijfheid 49
Myotonie 49
Spasmen 50
Hypotonie 50
Reflexen 51
Beweging en kracht 51
Upper- en lower motor neuron laesie 51
Indeling van de paresen o.b.v. de distributie 54
Bijzondere vormen van spierzwakte 55
Onwillekeurige bewegingen 56
Chorea 56
Athetose 57
Chorea-athetose 57
Hemiballisme 58
Tics 58
Spasmodische torticollis 58
Fasciculaties 59
Fibrillaties 59
Epilepsie 59
Coördinatie 60
Functie van het cerebellum 60
Evaluatie cerebellaire disfunctie 61
Evaluatie van het lopen 62
Klinische evaluatie 63
Kwantitatieve evaluatie van de marche 69
Module VI: onderzoek van de gevoeligheid 72
Basisconcepten 73
Ruggenmerg 73
Ascenderende banen 74
Algemene richtlijnen bij het sensibiliteitsonderzoek 76
Onderzoek exteroceptieve sensibiliteit 78
Tastzin 78
Pijnzin 78
Temperatuurzin 79
Onderzoek van de proprioceptieve sensibiliteit 79
Houdingszin 79
Bewegingszin 80
Vibratiezin 80
Onderzoek van gecombineerde en corticale sensaties 81
Grafesthesie 81
Tweepuntdiscriminatie 81
Stereoanesthesie en stereoagnosis 81
Lokalisatie van aanraking 82
Veelvoorkomende patronen van sensibiliteitsstoornissen 82
Module VII: praxie-, gnosie- en lichaamsschemastoornissen 84
Praxiestoornissen 84
Gradaties van apraxie 84
Bijzondere vormen van apraxie 85
Gnosiestoornissen 85
Stoornissen in lichaamsschema 86
Module VIII: andere corticale functiestoornissen 87
Oriëntatie in plaats, tijd en persoon 87
Geheugenstoornissen 88
Mentale toestand van de patiënt 89
Psychische toestand van de patiënt 89
2
,Samenvatting
Module I: het eerste contact met de patiënt
Module II: spraak- en taalstoornissen
● in regel wordt dit door een logopedist geëvalueerd en behandeld
● 2 types communicatiestoornissen
○ spraakstoornissen
■ zoals: dysartrie
= een stoornis in de werking van het mechanisme van de
spraak, waarbij vooral articulatiestoornissen op de voorgrond
treden, maar waarbij ook stemstoornissen,
resonantiestoornissen en andere afwijkingen kunnen
voorkomen
○ taalstoornissen
■ zoals: afasie
Onderzoek van de spraak
● spraakstoornissen
= motorische uitval in het spraakvermogen, waaronder fonatie
(stemvorming), articulatie, resonantie en prosodie (affectieve element in
de omgangstaal) verstaan worden
● verbale apraxie
= een planningsstoornis binnen het spreken
● stemstoornis
○ verschillende oorzaken mogelijk
■ centrale sturingsuitval
■ perifere uitval
Afonie en dysfonie
Dysfonie
= heesheid
● oorzaken
○ typisch gevolg van laryngitis
■ stembanden zijn gezwollen en functioneren slecht
○ slechte stemtechniek
● a(dys)fonie
○ kan wijzen op een stembandverlamming
3
, Samenvatting
Afonie
● oorzaken
○ hysterie
○ dubbelzijdige aantasting van de N. Vagus
● psychogene afonie
○ hese stem bij het spreken, maar hoesten klinkt normaal
● dubbelzijdige aantasting N. Vagus
○ stridor mogelijk
= sissend ademhalingsgeluid
Dysartrie
● articulatie onderzoeken door tongue twisters
● let op
○ articulatie
○ ademhaling
○ luidheid
○ toonhoogte
○ kwaliteit van de stem
● oorzaak
○ lower motor neuron laesie
■ letsel van craniale zenuwen V,VII,IX,X,XII
○ upper motor neuron laesie
■ laesie in het extrapiramidale of cerebellaire systeem
Bulbaire dysartrie
● ook wel:
○ slappe dysartrie
○ LMN-dysartrie
● oorzaak
○ dubbelzijdige, perifere, slappe parese van de bulbaire musculatuur
● kenmerken
○ slechte articulatie van p en k
○ nasale spraak
○ zwakke en hese stem
● vb. bij syndroom van Guillain-Barré
4
