VWO Natuurkunde - H11 Astrofysica
Oefentoets
Opgave 1
‘Philae is weer wakker’, meldde de vluchtleiding van het Europese
ruimteagentschap ESA. De komeetlander Philae maakte op 12
november 2014 een historische landing op de komeet 67P. Na
twee en halve dag waren de accu’s leeg en viel Philae ‘in slaap’.
De komeet 67P volgt een gekromde baan rond de zon. Zie figuur
11.1.
In deze figuur zie je de posities van de aarde en de komeet op het
moment dat Philae landde op de komeet.
Op 13 augustus 2015 bevindt de komeet zich in het perihelium.
Dan is de afstand van de komeet tot de zon het kleinst.
De intensiteit van het zonlicht dat Philae ontving op het moment
van ontwaken uit de ‘winterslaap’, was ruim vier keer groter dan
aan het begin van de winterslaap.
1 3p Geef in figuur 11.1 de positie van de komeet aan op
het moment van ontwaken.
Licht je antwoord toe. Figuur 11.1
Wanneer de komeet zich in het perihelium bevindt, ontvangt de komeet 9,0·10 2 W m−2 aan straling
van de zon. Op dat moment zijn de posities van de zon, de komeet en de aarde ten opzichte van
elkaar als volgt:
De zon staat dichter bij de aarde dan bij de komeet.
De komeet staat dichter bij de zon dan bij de aarde.
2 4p Geef voor beide posities een verklaring.
Een van de meetinstrumenten van de Philae Lander is de APXS (Alpha Proton X-ray
Spectrometer). Met deze spectrometer wordt de röntgenstraling gemeten die vrijkomt nadat een
monster is beschoten met alfastraling.
Bij een meting wordt röntgenstraling met een golflengte van 0,140 nm gemeten.
3 3p Bereken de fotonenergie van deze straling uitgedrukt in eV.
Röntgenstraling kan ontstaan als een alfadeeltje een atoom raakt. Er kan dan een elektron uit één
van de lage energieniveaus worden losgeslagen. Een elektron uit een hoger energieniveau valt
hierdoor terug naar het lagere energieniveau. Daarbij zendt het atoom röntgenstraling uit.
4 2p Leg uit waarom je door röntgenanalyse kunt bepalen om welk element het gaat.
Opgave 2
Exoplaneten zijn planeten die buiten het zonnestelsel liggen. Een van de methoden die
wetenschappers gebruiken bij hun zoektocht naar exoplaneten, is de transit-methode. Wanneer
een exoplaneet voor zijn ster langs beweegt, neemt de gemeten intensiteit van de ster met enkele
procenten af. Als dit zich met een bepaalde periode herhaalt, wijst het op een planeet die om de
ster draait.
5 2p Leg uit met welk type telescoop men de meting doet.
Of op een exoplaneet leven mogelijk is, hangt onder andere af van de temperatuur op het
oppervlak van de exoplaneet. Daarbij is de hoeveelheid straling die de planeet van zijn ster
ontvangt van belang. Voor de stralingsintensiteit die de planeet ontvangt geldt:
R 2 Teff
4
I 2
r
σ is de constante van Stefan-Boltzmann.
R is de straal van de ster in m
Teff is de effectieve temperatuur van de ster in K.
r is de afstand van de exoplaneet tot de ster in m.
6 3p Leid de bovenstaande formule af met behulp van formules uit BINAS.
Pagina 1 van 5
Oefentoets
Opgave 1
‘Philae is weer wakker’, meldde de vluchtleiding van het Europese
ruimteagentschap ESA. De komeetlander Philae maakte op 12
november 2014 een historische landing op de komeet 67P. Na
twee en halve dag waren de accu’s leeg en viel Philae ‘in slaap’.
De komeet 67P volgt een gekromde baan rond de zon. Zie figuur
11.1.
In deze figuur zie je de posities van de aarde en de komeet op het
moment dat Philae landde op de komeet.
Op 13 augustus 2015 bevindt de komeet zich in het perihelium.
Dan is de afstand van de komeet tot de zon het kleinst.
De intensiteit van het zonlicht dat Philae ontving op het moment
van ontwaken uit de ‘winterslaap’, was ruim vier keer groter dan
aan het begin van de winterslaap.
1 3p Geef in figuur 11.1 de positie van de komeet aan op
het moment van ontwaken.
Licht je antwoord toe. Figuur 11.1
Wanneer de komeet zich in het perihelium bevindt, ontvangt de komeet 9,0·10 2 W m−2 aan straling
van de zon. Op dat moment zijn de posities van de zon, de komeet en de aarde ten opzichte van
elkaar als volgt:
De zon staat dichter bij de aarde dan bij de komeet.
De komeet staat dichter bij de zon dan bij de aarde.
2 4p Geef voor beide posities een verklaring.
Een van de meetinstrumenten van de Philae Lander is de APXS (Alpha Proton X-ray
Spectrometer). Met deze spectrometer wordt de röntgenstraling gemeten die vrijkomt nadat een
monster is beschoten met alfastraling.
Bij een meting wordt röntgenstraling met een golflengte van 0,140 nm gemeten.
3 3p Bereken de fotonenergie van deze straling uitgedrukt in eV.
Röntgenstraling kan ontstaan als een alfadeeltje een atoom raakt. Er kan dan een elektron uit één
van de lage energieniveaus worden losgeslagen. Een elektron uit een hoger energieniveau valt
hierdoor terug naar het lagere energieniveau. Daarbij zendt het atoom röntgenstraling uit.
4 2p Leg uit waarom je door röntgenanalyse kunt bepalen om welk element het gaat.
Opgave 2
Exoplaneten zijn planeten die buiten het zonnestelsel liggen. Een van de methoden die
wetenschappers gebruiken bij hun zoektocht naar exoplaneten, is de transit-methode. Wanneer
een exoplaneet voor zijn ster langs beweegt, neemt de gemeten intensiteit van de ster met enkele
procenten af. Als dit zich met een bepaalde periode herhaalt, wijst het op een planeet die om de
ster draait.
5 2p Leg uit met welk type telescoop men de meting doet.
Of op een exoplaneet leven mogelijk is, hangt onder andere af van de temperatuur op het
oppervlak van de exoplaneet. Daarbij is de hoeveelheid straling die de planeet van zijn ster
ontvangt van belang. Voor de stralingsintensiteit die de planeet ontvangt geldt:
R 2 Teff
4
I 2
r
σ is de constante van Stefan-Boltzmann.
R is de straal van de ster in m
Teff is de effectieve temperatuur van de ster in K.
r is de afstand van de exoplaneet tot de ster in m.
6 3p Leid de bovenstaande formule af met behulp van formules uit BINAS.
Pagina 1 van 5
