STRES
1. Die konsep van stres verduidelik
Definisie: Stres is die liggaam en gees se reaksie op eise of druk vanuit die omgewing of binne
jouself.
Tipes stres:
o Eustress (positiewe stres): Help jou om beter te presteer, byvoorbeeld wanneer jy vir
’n sportbyeenkoms voorberei.
o Distress (negatiewe stres): Wanneer die druk te veel raak en jou fisies, emosioneel of
geestelik benadeel.
Stres self is nie altyd sleg nie; dit is hoe jy daarop reageer wat die impak bepaal.
2. Verskillende reaksies tot stres identifiseer
Fisiese reaksies: vinnige hartklop, vinnige asemhaling, verhoogde bloeddruk, sweet, spierspanning,
maagprobleme.
Emosionele reaksies: prikkelbaarheid, angs, depressie, frustrasie, huil.
Kognitiewe reaksies: konsentrasieprobleme, vergeetagtigheid, negatiewe denke, besluiteloosheid.
Gedragsreaksies: onttrekking van mense, meer rook/drink, eetlusverandering, slapeloosheid.
3. Algemene oorsake van stres in jou lewe
Fisies: siekte, beserings, gebrek aan slaap, swak dieet.
Omgewings: geraas, besoedeling, onveilige woongebied, oorvol plekke.
Akademies/werk: sperdatums, eksamenstress, swaar werkslading.
Persoonlik: konflik, familieprobleme, finansiële druk, verlies van ’n geliefde.
Sosiaal: groepsdruk, aanpassingsprobleme, afwysing.
4. Kritiese ondersoek van maniere om stres in die daaglikse lewe te hanteer
Tydsbestuur: beplan take, stel prioriteite, vermy uitstel.
Ontspanningstegnieke: meditasie, diep asemhaling, joga, gebed.
Sosiale ondersteuning: praat met familie, vriende of ’n berader.
Gesonde leefstyl: genoeg slaap, gebalanseerde dieet, gereelde oefening.
Grense stel: leer om “nee” te sê, moenie oorlaai raak nie.
Probleemoplossing: identifiseer die oorsaak, maak ’n plan, neem stappe.
5. Belangrikheid van fisiese aktiwiteite en waarde vir stresverligting
Verlaag vlakke van streshormone (kortisol en adrenalien).
Stimuleer produksie van endorfiene (“gelukshormone”) wat bui verbeter.
Verbeter slaapgehalte en energie.
, Gee tyd weg van stresvolle situasies, skep ’n gevoel van beheer.
Verbeter selfbeeld en selfvertroue.
6. Oefeninge wat stres teenwerk
Kardiovaskulêr: stap, draf, swem, fietsry.
Sterktemoefening: liggewigte, liggaamsgewig-oefeninge.
Buigsaamheid en ontspanning: joga, strek, Pilates.
Asemhalingsoefeninge: stadig en diep asemhaal, diafragmatiese asemhaling.
7. Waarom sekere aktiwiteite waardevol is in stresverligting
Oefeninge met ’n ritmiese patroon (soos stap, swem) help jou fokus en laat jou ontspan.
Spansport bied sosiale ondersteuning en ’n gevoel van samehorigheid.
Ontspanningspraktyke soos joga of meditasie kalmeer die senuweestelsel.
Buite-aktiwiteite verhoog blootstelling aan vars lug en natuurlike lig wat bui verbeter.
, N GEBALANSEERDE LEEFSTYL
1. Definisie
’n Gebalanseerde leefstyl beteken om alle belangrike aspekte van jou lewe so te bestuur dat jy
fisies, emosioneel, geestelik en sosiaal gesond bly.
Dit gaan oor balans tussen werk/studie, rus, sosiale interaksie, fisiese aktiwiteit, gesonde
eetgewoontes en ontspanning.
2. Hoofkomponente van ’n gebalanseerde leefstyl
a) Fisiese gesondheid
Gereelde fisiese aktiwiteit: minstens 150 minute matige oefening per week.
Gebalanseerde dieet: eet vrugte, groente, volgraan, maer proteïen, vermy oormatige
suiker/vette.
Voldoende slaap: 7–9 uur per nag.
Mediese selfversorging: gereelde kontrole, tandarts, entstowwe.
b) Emosionele gesondheid
Streshantering (bv. ontspanningsoefeninge, meditasie, gesels met iemand).
Selfbewustheid: ken jou emosies en hoe dit jou gedrag beïnvloed.
Positiewe ingesteldheid: fokus op wat jy kan beheer.
c) Sosiale gesondheid
Gesonde verhoudings met familie en vriende.
Deelname aan groepsaktiwiteite en gemeenskapsprojekte.
Effektiewe kommunikasie en konflikhantering.
d) Geestelike gesondheid
’n Duidelike waardestelsel en lewensdoel.
Deelname aan aktiwiteite wat betekenis gee (bv. geloof, vrywilligerswerk, kreatiewe
stokperdjies).
e) Intellektuele gesondheid
Leergierigheid, nuuskierigheid en ontwikkeling van nuwe vaardighede.
Lees, navorsing, deelname aan opvoedkundige geleenthede.
3. Voordele van ’n gebalanseerde leefstyl
Verbeterde fisiese gesondheid en immuniteit.
Beter emosionele stabiliteit en veerkragtigheid.
Hoër produktiwiteit en fokus.
Beter verhoudings en sosiale ondersteuning.
Groter lewensbevrediging en geluk.
1. Die konsep van stres verduidelik
Definisie: Stres is die liggaam en gees se reaksie op eise of druk vanuit die omgewing of binne
jouself.
Tipes stres:
o Eustress (positiewe stres): Help jou om beter te presteer, byvoorbeeld wanneer jy vir
’n sportbyeenkoms voorberei.
o Distress (negatiewe stres): Wanneer die druk te veel raak en jou fisies, emosioneel of
geestelik benadeel.
Stres self is nie altyd sleg nie; dit is hoe jy daarop reageer wat die impak bepaal.
2. Verskillende reaksies tot stres identifiseer
Fisiese reaksies: vinnige hartklop, vinnige asemhaling, verhoogde bloeddruk, sweet, spierspanning,
maagprobleme.
Emosionele reaksies: prikkelbaarheid, angs, depressie, frustrasie, huil.
Kognitiewe reaksies: konsentrasieprobleme, vergeetagtigheid, negatiewe denke, besluiteloosheid.
Gedragsreaksies: onttrekking van mense, meer rook/drink, eetlusverandering, slapeloosheid.
3. Algemene oorsake van stres in jou lewe
Fisies: siekte, beserings, gebrek aan slaap, swak dieet.
Omgewings: geraas, besoedeling, onveilige woongebied, oorvol plekke.
Akademies/werk: sperdatums, eksamenstress, swaar werkslading.
Persoonlik: konflik, familieprobleme, finansiële druk, verlies van ’n geliefde.
Sosiaal: groepsdruk, aanpassingsprobleme, afwysing.
4. Kritiese ondersoek van maniere om stres in die daaglikse lewe te hanteer
Tydsbestuur: beplan take, stel prioriteite, vermy uitstel.
Ontspanningstegnieke: meditasie, diep asemhaling, joga, gebed.
Sosiale ondersteuning: praat met familie, vriende of ’n berader.
Gesonde leefstyl: genoeg slaap, gebalanseerde dieet, gereelde oefening.
Grense stel: leer om “nee” te sê, moenie oorlaai raak nie.
Probleemoplossing: identifiseer die oorsaak, maak ’n plan, neem stappe.
5. Belangrikheid van fisiese aktiwiteite en waarde vir stresverligting
Verlaag vlakke van streshormone (kortisol en adrenalien).
Stimuleer produksie van endorfiene (“gelukshormone”) wat bui verbeter.
Verbeter slaapgehalte en energie.
, Gee tyd weg van stresvolle situasies, skep ’n gevoel van beheer.
Verbeter selfbeeld en selfvertroue.
6. Oefeninge wat stres teenwerk
Kardiovaskulêr: stap, draf, swem, fietsry.
Sterktemoefening: liggewigte, liggaamsgewig-oefeninge.
Buigsaamheid en ontspanning: joga, strek, Pilates.
Asemhalingsoefeninge: stadig en diep asemhaal, diafragmatiese asemhaling.
7. Waarom sekere aktiwiteite waardevol is in stresverligting
Oefeninge met ’n ritmiese patroon (soos stap, swem) help jou fokus en laat jou ontspan.
Spansport bied sosiale ondersteuning en ’n gevoel van samehorigheid.
Ontspanningspraktyke soos joga of meditasie kalmeer die senuweestelsel.
Buite-aktiwiteite verhoog blootstelling aan vars lug en natuurlike lig wat bui verbeter.
, N GEBALANSEERDE LEEFSTYL
1. Definisie
’n Gebalanseerde leefstyl beteken om alle belangrike aspekte van jou lewe so te bestuur dat jy
fisies, emosioneel, geestelik en sosiaal gesond bly.
Dit gaan oor balans tussen werk/studie, rus, sosiale interaksie, fisiese aktiwiteit, gesonde
eetgewoontes en ontspanning.
2. Hoofkomponente van ’n gebalanseerde leefstyl
a) Fisiese gesondheid
Gereelde fisiese aktiwiteit: minstens 150 minute matige oefening per week.
Gebalanseerde dieet: eet vrugte, groente, volgraan, maer proteïen, vermy oormatige
suiker/vette.
Voldoende slaap: 7–9 uur per nag.
Mediese selfversorging: gereelde kontrole, tandarts, entstowwe.
b) Emosionele gesondheid
Streshantering (bv. ontspanningsoefeninge, meditasie, gesels met iemand).
Selfbewustheid: ken jou emosies en hoe dit jou gedrag beïnvloed.
Positiewe ingesteldheid: fokus op wat jy kan beheer.
c) Sosiale gesondheid
Gesonde verhoudings met familie en vriende.
Deelname aan groepsaktiwiteite en gemeenskapsprojekte.
Effektiewe kommunikasie en konflikhantering.
d) Geestelike gesondheid
’n Duidelike waardestelsel en lewensdoel.
Deelname aan aktiwiteite wat betekenis gee (bv. geloof, vrywilligerswerk, kreatiewe
stokperdjies).
e) Intellektuele gesondheid
Leergierigheid, nuuskierigheid en ontwikkeling van nuwe vaardighede.
Lees, navorsing, deelname aan opvoedkundige geleenthede.
3. Voordele van ’n gebalanseerde leefstyl
Verbeterde fisiese gesondheid en immuniteit.
Beter emosionele stabiliteit en veerkragtigheid.
Hoër produktiwiteit en fokus.
Beter verhoudings en sosiale ondersteuning.
Groter lewensbevrediging en geluk.
