H9: ANDEREN HELPEN
1. WAAROM HELPEN WE ANDEREN?
Prosociale gedragingen = gedrag met het doel andere te bevoordelen of hun welzijn te
verhogen
Vb voedsel of kleren schenken aan slachtoffers, vrienden een lift geven, kat verzorgen van de
buren, etc
Verschillende factoren spelen een rol bij hulpvaardigheid
1.1 EVOLUTIONAIRE FACTOREN
Geholpen worden door de anderen vergroot de overlevingskansen van diegene die hulp
ontvangt, waardoor dit individu zich later nog kan voortplanten
Andere helpen kost wel veel tijd en inspanning en kan zelfs gevaarlijk zijn voor helper
eigen overlevingskansen verkleinen
toch nog de neiging om te helpen, hoe komt dat?
1. Verwantschap: doorgeven erfelijk materiaal belangrijker dan overleving individu
verwantschapsselectie = de neiging om genetische verwante personen te helpen
met oog op het verhogen
van de overlevingskansen van gemeenschappelijk genetisch materiaal
vb prairihonden: uiten alarmkreet bij naderend gevaar > kans op overleven is groot
voor de rest, maar
wordt kleiner voor hunzelf
Coöperatieve voortplanting = het fenomeen waarbij kinderen hun eigen
voortplanten uitstellen om de
ouders bij te staan bij de opvoeding van de allerkleinsten, om dus mee te helpen
eigen genetisch materiaal
door te geven (zonder zelf voort te planten)
2. Wederkerig altruïsme = = de neiging om anderen te helpen, waardoor de kans
vergoot dat diegene die we helpen, een wederdienst zal bewijzen, zodat de
overlevingskans stijgt
Overlevingskans stijgt voor beide => evolutionair voordeel
Zou ook kunnen spreken van wederkerig egoïsme : eigen belang is
drijfveer v dit gedrag
Komt ook voor bij dieren
Afwijken van wederkerig altuïsme norm wordt vaak gestraft door de groep =
altruistic punishment
experiment: geluidopname van vrouwelijke aap die om hulp schreeuwde
- Achteraf afspelen bij andere vrouwtjes
- Had aap die om hulp riep andere vrouwtjes geholpen (wassen van vacht)? ->
meer reactie
- Opvallend: respons was hetzelfde als de aap genetisch verwant was
3. De coöperatieve groep
1
, groepsselectie = de neiging van leden van groepen om elkaar te helpen op basis
van sociale
verbondenheid, zonder dat er genetische verwantschap hoeft te bestaan (of
wederdienst)
meer kans met altruïstische en coöperatieve leden (groepen met egoïstische
leden -> uitsterven)
coöperatie en hulp vooral belangrijk bij bedreiging van buitenaf
controversieel: discussie over bestaan en belang van groepsselectie
2
, 1.2 KOSTEN EN BATEN
Kosten-batenanalyse door de helper
wanneer de baten (voor zichzelf en slachtoffer) de kosten overstijgen, zullen we helpen
We zijn vlugger geneigd om te helpen wanneer de potentiële beloningen hoog
zijn tov de investeringen
Kosten stijgen en baten dalen: grotere kans dat we niet helpen
Zichzelf goed voelen: belangrijkste argument om te helpen
- Korte termijn vb zelfwaarde, schuldgevoel
- Helpen is fysiologisch belonend
- Lange termijn (gezondheid)
Kosten van helpen, of niet helpen
voordelen, maar ook nadelen van hulp lenen
Agressie tov hulpverleners
Moedige weerstand = langdurige en bewust grote risico’s nemen om anderen te
helpen
Vb onderdak Joden tijdens WOII
Mogelijke kosten van helpen weerhouden mensen
balans tussen kosten en baten: barmhartige samaritaanwetten
- Verplicht mensen om bij noodgeval hulp te bieden of hulp in de roepen
- Schuldig verzuim bv bisschop schuldig bevonden aan het in gevaar
brengen v kinderen door het verzwijgen van seksueel misbruik door
priesters onder zijn verantwoordelijkheid
- Vrijstelling van vervolging bij helpen (VS)
1.3 ALTRUÏSME OF EGOÏSME: HET GROTE DEBAT
Altruïsme = de motivatie om het welzijn van anderen te verhogen
Egoïsme = de motivatie om eigen welzijn te verhogen
empathie-altruïsme hypothese = de stelling dat empathische bezorgdheid om een
persoon in nood een altruïstisch motief creëert om te helpen
Empathie omvat cognitieve en emotionele componenten
perspectief nemen = belangrijkste cognitieve component van empathie, die
inhoudt dat iemand het vermogen heeft om via de verbeelding de wereld te bekijken
door de ogen van anderen
Empathische bezorgdheid = belangrijkste emotionele component van empathie,
die inhoudt dat iemand op anderen georiënteerde gevoelens van sympathie,
genegenheid en medeleven ervaart
Perspectief nemen is de allereerste stap naar altruïsme
~ Ervaren hoe de ander zich voelt -> altruïstisch motief om te helpen opwekken
3
1. WAAROM HELPEN WE ANDEREN?
Prosociale gedragingen = gedrag met het doel andere te bevoordelen of hun welzijn te
verhogen
Vb voedsel of kleren schenken aan slachtoffers, vrienden een lift geven, kat verzorgen van de
buren, etc
Verschillende factoren spelen een rol bij hulpvaardigheid
1.1 EVOLUTIONAIRE FACTOREN
Geholpen worden door de anderen vergroot de overlevingskansen van diegene die hulp
ontvangt, waardoor dit individu zich later nog kan voortplanten
Andere helpen kost wel veel tijd en inspanning en kan zelfs gevaarlijk zijn voor helper
eigen overlevingskansen verkleinen
toch nog de neiging om te helpen, hoe komt dat?
1. Verwantschap: doorgeven erfelijk materiaal belangrijker dan overleving individu
verwantschapsselectie = de neiging om genetische verwante personen te helpen
met oog op het verhogen
van de overlevingskansen van gemeenschappelijk genetisch materiaal
vb prairihonden: uiten alarmkreet bij naderend gevaar > kans op overleven is groot
voor de rest, maar
wordt kleiner voor hunzelf
Coöperatieve voortplanting = het fenomeen waarbij kinderen hun eigen
voortplanten uitstellen om de
ouders bij te staan bij de opvoeding van de allerkleinsten, om dus mee te helpen
eigen genetisch materiaal
door te geven (zonder zelf voort te planten)
2. Wederkerig altruïsme = = de neiging om anderen te helpen, waardoor de kans
vergoot dat diegene die we helpen, een wederdienst zal bewijzen, zodat de
overlevingskans stijgt
Overlevingskans stijgt voor beide => evolutionair voordeel
Zou ook kunnen spreken van wederkerig egoïsme : eigen belang is
drijfveer v dit gedrag
Komt ook voor bij dieren
Afwijken van wederkerig altuïsme norm wordt vaak gestraft door de groep =
altruistic punishment
experiment: geluidopname van vrouwelijke aap die om hulp schreeuwde
- Achteraf afspelen bij andere vrouwtjes
- Had aap die om hulp riep andere vrouwtjes geholpen (wassen van vacht)? ->
meer reactie
- Opvallend: respons was hetzelfde als de aap genetisch verwant was
3. De coöperatieve groep
1
, groepsselectie = de neiging van leden van groepen om elkaar te helpen op basis
van sociale
verbondenheid, zonder dat er genetische verwantschap hoeft te bestaan (of
wederdienst)
meer kans met altruïstische en coöperatieve leden (groepen met egoïstische
leden -> uitsterven)
coöperatie en hulp vooral belangrijk bij bedreiging van buitenaf
controversieel: discussie over bestaan en belang van groepsselectie
2
, 1.2 KOSTEN EN BATEN
Kosten-batenanalyse door de helper
wanneer de baten (voor zichzelf en slachtoffer) de kosten overstijgen, zullen we helpen
We zijn vlugger geneigd om te helpen wanneer de potentiële beloningen hoog
zijn tov de investeringen
Kosten stijgen en baten dalen: grotere kans dat we niet helpen
Zichzelf goed voelen: belangrijkste argument om te helpen
- Korte termijn vb zelfwaarde, schuldgevoel
- Helpen is fysiologisch belonend
- Lange termijn (gezondheid)
Kosten van helpen, of niet helpen
voordelen, maar ook nadelen van hulp lenen
Agressie tov hulpverleners
Moedige weerstand = langdurige en bewust grote risico’s nemen om anderen te
helpen
Vb onderdak Joden tijdens WOII
Mogelijke kosten van helpen weerhouden mensen
balans tussen kosten en baten: barmhartige samaritaanwetten
- Verplicht mensen om bij noodgeval hulp te bieden of hulp in de roepen
- Schuldig verzuim bv bisschop schuldig bevonden aan het in gevaar
brengen v kinderen door het verzwijgen van seksueel misbruik door
priesters onder zijn verantwoordelijkheid
- Vrijstelling van vervolging bij helpen (VS)
1.3 ALTRUÏSME OF EGOÏSME: HET GROTE DEBAT
Altruïsme = de motivatie om het welzijn van anderen te verhogen
Egoïsme = de motivatie om eigen welzijn te verhogen
empathie-altruïsme hypothese = de stelling dat empathische bezorgdheid om een
persoon in nood een altruïstisch motief creëert om te helpen
Empathie omvat cognitieve en emotionele componenten
perspectief nemen = belangrijkste cognitieve component van empathie, die
inhoudt dat iemand het vermogen heeft om via de verbeelding de wereld te bekijken
door de ogen van anderen
Empathische bezorgdheid = belangrijkste emotionele component van empathie,
die inhoudt dat iemand op anderen georiënteerde gevoelens van sympathie,
genegenheid en medeleven ervaart
Perspectief nemen is de allereerste stap naar altruïsme
~ Ervaren hoe de ander zich voelt -> altruïstisch motief om te helpen opwekken
3
