Littekens
Samenvatting: Littekens
🎬 De film van wondgenezing: een biologisch meesterwerk in vier fasen
Wanneer je huid beschadigd raakt — bijvoorbeeld door een snee, schaafwond of
operatie — doorloopt het lichaam een slim geregisseerd proces om de huid zo snel en
effectief mogelijk te herstellen. Deze film bestaat uit vier hoofdfasen die deels
overlappen en samen het script vormen van wondgenezing:
Fase 1: Hemostase – de wond ‘op slot zetten’ (0-15 min)
Stel je voor: je snijdt in je vinger tijdens het snijden van groenten. Meteen na het letsel
schieten bloedvaatjes kapot. Het lichaam grijpt direct in:
🩸 Bloedplaatjes (trombocyten) stromen naar het wondgebied en vormen een soort
'stopverf' die de bloeding tegenhoudt: een bloedstolsel.
🧬 Tegelijkertijd geven ze signaalstoffen (zoals groeifactoren) af die de volgende fasen
van wondgenezing aanzetten.
Vergelijk het met het bouwen van een dam in een rivier — eerst moet het water
(bloed) gestopt worden voor je aan reparatie kunt beginnen.
Fase 2: Inflammatie – de grote schoonmaak (15 min – 3 dagen)
Zodra het bloeden onder controle is, komt er een ‘schoonmaakploeg’:
🧹 Neutrofielen (witte bloedcellen) ruimen bacteriën en vuil op.
🧽 Macrofagen eten dode cellen op en sturen nieuwe signalen uit om herstelcellen aan
te trekken.
Deze fase gaat gepaard met roodheid, warmte, zwelling en pijn — klassieke tekenen
van ontsteking.
Beeld je in dat het wondgebied wordt schoongemaakt zoals een bouwplaats: alles
wat niet meer bruikbaar is, wordt opgeruimd.
, Fase 3: Proliferatie – bouwen aan nieuwe huid (3 – 10 dagen)
Nu begint het echte herstelwerk:
🧱 Fibroblasten zijn de ‘bouwvakkers’ die collageen aanmaken — het belangrijkste
eiwit dat de nieuwe huidstructuur vormt.
🌱 Tegelijk vormen zich nieuwe bloedvaatjes (angiogenese) om de huid van zuurstof en
voedingsstoffen te voorzien.
🔲 Ook vormen zich keratinocyten (huidcellen) vanuit de wondranden en kruipen als
een ‘lappendeken’ over het wondbed.
De wond trekt vaak wat samen: dit heet contractie.
Vergelijk dit met een bouwterrein waar nieuwe steigers, leidingen en muren worden
geplaatst.
Fase 4: Remodellering – verstevigen en afronden (vanaf dag 10 –
maanden tot jaren)
In deze fase wordt de nieuwe huid geperfectioneerd:
🔄 Het aanvankelijk chaotisch aangelegde collageen type III wordt geleidelijk vervangen
door het sterkere collageen type I.
🧶 De vezels worden netjes georiënteerd in de richting van trekkrachten: de huid ‘leert’
de belasting weer aan.
⏳ Deze fase kan weken tot wel twee jaar duren!
Maar — en hier komt het belangrijke deel — de huid wordt nooit 100% zoals hij was.
🎭 Littekens – het blijvende bewijs van herstel
Een litteken is in feite een snel herstelde maar imperfecte huid. Waarom?
• Er worden minder zweetklieren, haarzakjes en pigmentcellen teruggebracht.
• Collageen wordt in bundels gelegd in plaats van netjes verweven zoals bij
normale huid.
• Er kan een zichtbaar kleurverschil of reliëf ontstaan (vlak, verdiept of verdikt).
🧬 Soms schiet het lichaam door, en ontstaat een hypertrofisch litteken of een keloïd:
te veel collageen en overactief herstel.
Samenvatting: Littekens
🎬 De film van wondgenezing: een biologisch meesterwerk in vier fasen
Wanneer je huid beschadigd raakt — bijvoorbeeld door een snee, schaafwond of
operatie — doorloopt het lichaam een slim geregisseerd proces om de huid zo snel en
effectief mogelijk te herstellen. Deze film bestaat uit vier hoofdfasen die deels
overlappen en samen het script vormen van wondgenezing:
Fase 1: Hemostase – de wond ‘op slot zetten’ (0-15 min)
Stel je voor: je snijdt in je vinger tijdens het snijden van groenten. Meteen na het letsel
schieten bloedvaatjes kapot. Het lichaam grijpt direct in:
🩸 Bloedplaatjes (trombocyten) stromen naar het wondgebied en vormen een soort
'stopverf' die de bloeding tegenhoudt: een bloedstolsel.
🧬 Tegelijkertijd geven ze signaalstoffen (zoals groeifactoren) af die de volgende fasen
van wondgenezing aanzetten.
Vergelijk het met het bouwen van een dam in een rivier — eerst moet het water
(bloed) gestopt worden voor je aan reparatie kunt beginnen.
Fase 2: Inflammatie – de grote schoonmaak (15 min – 3 dagen)
Zodra het bloeden onder controle is, komt er een ‘schoonmaakploeg’:
🧹 Neutrofielen (witte bloedcellen) ruimen bacteriën en vuil op.
🧽 Macrofagen eten dode cellen op en sturen nieuwe signalen uit om herstelcellen aan
te trekken.
Deze fase gaat gepaard met roodheid, warmte, zwelling en pijn — klassieke tekenen
van ontsteking.
Beeld je in dat het wondgebied wordt schoongemaakt zoals een bouwplaats: alles
wat niet meer bruikbaar is, wordt opgeruimd.
, Fase 3: Proliferatie – bouwen aan nieuwe huid (3 – 10 dagen)
Nu begint het echte herstelwerk:
🧱 Fibroblasten zijn de ‘bouwvakkers’ die collageen aanmaken — het belangrijkste
eiwit dat de nieuwe huidstructuur vormt.
🌱 Tegelijk vormen zich nieuwe bloedvaatjes (angiogenese) om de huid van zuurstof en
voedingsstoffen te voorzien.
🔲 Ook vormen zich keratinocyten (huidcellen) vanuit de wondranden en kruipen als
een ‘lappendeken’ over het wondbed.
De wond trekt vaak wat samen: dit heet contractie.
Vergelijk dit met een bouwterrein waar nieuwe steigers, leidingen en muren worden
geplaatst.
Fase 4: Remodellering – verstevigen en afronden (vanaf dag 10 –
maanden tot jaren)
In deze fase wordt de nieuwe huid geperfectioneerd:
🔄 Het aanvankelijk chaotisch aangelegde collageen type III wordt geleidelijk vervangen
door het sterkere collageen type I.
🧶 De vezels worden netjes georiënteerd in de richting van trekkrachten: de huid ‘leert’
de belasting weer aan.
⏳ Deze fase kan weken tot wel twee jaar duren!
Maar — en hier komt het belangrijke deel — de huid wordt nooit 100% zoals hij was.
🎭 Littekens – het blijvende bewijs van herstel
Een litteken is in feite een snel herstelde maar imperfecte huid. Waarom?
• Er worden minder zweetklieren, haarzakjes en pigmentcellen teruggebracht.
• Collageen wordt in bundels gelegd in plaats van netjes verweven zoals bij
normale huid.
• Er kan een zichtbaar kleurverschil of reliëf ontstaan (vlak, verdiept of verdikt).
🧬 Soms schiet het lichaam door, en ontstaat een hypertrofisch litteken of een keloïd:
te veel collageen en overactief herstel.
