Samenvatting: Preventieve mondzorg
Hoofdstuk 1: Inleiding
Goede mondhygiëne -> beschermt niet enkel tanden maar ook alle andere lichaamsdelen
In mond -> symptomen ernstige aandoeningen zichtbaar (diabetes, hartaandoening...)
Hoofdstuk 2: Het concept gezondheid en preventie
2.1 Mondgezondheid, een maatschappelijk probleem
Mondziekten → groot wereldwijd probleem voor volksgezondheid
→ KENMERKEN: - hoge prevalentie
- grote negatieve gevolgen
- onevenredig van invloed op armere & gemarginaliseerde groepen
REDEN: verbonden met socio-economische status & bredere sociale en
commerciële determinanten
→ WERELDWIJD: - > 3,5 miljard heeft chronische & progressieve mondziekte
-> begint: in vroege kindertijd
-> gevorderd: tijdens adolescentie & volwassenheid
→ PERSOONLIJKE GEVOLGEN VAN CHRONISCH ONBEHANDELDE ORALE ZIEKTEN:
- niet-aflatende pijn
- sepsis
- verminderde levenskwaliteit
- verloren schooldagen
- verstoring van gezinsleven
- verminderde arbeidsproductiviteit
→ MEEST VOORKOMENDE: - tandcariës (tandbederf)
- parodontitis
- tandverlies
- kankers in lippen & mondholte
Toenemende consumptie van vrije suikers, vnl. in lage & middeninkomenslanden
→ GEVOLG: - toename van cariës
- niet overdraagbare aandoeningen (NCD’s): diabetes, obesitas
➔ BELANG: shift van curatie naar preventie
Onbehandelde cariës in permanente tanden:
- meest voorkomende gezondheidstoestand in 2010
- gem. 35% van de populatie (2,4 miljard wereldwijd)
- cijfers zijn quasi ongewijzigd gebleven
Prevalentie ernstige parodontitis (DPSI 4 & >15j):
- 6de meest voorkomende gezondheidstoestand (2010)
- gem. 10,8% v/d populatie/743 miljoen wereldwijd
Parodontitis = gebaseerd op metingen van parodontale
pocketdiepte & verlies v klinische hechting
1
, Vnl. 30-40j
Prevalentie = op een bepaald moment in de tijd een meting uitvoeren binnen een bepaalde populatie
voor een bepaalde pathologie
→ VB: 1000 mensen (populatie) waarvan 400 parodontitis
→ Hoe ouder men wordt, hoe hoger de prevalentie
Incidentie = op een bep. moment kijken hoeveel nieuwe ziekten er zijn van de populatie
→ VB: van de 1000 mensen (populatie) hebben er 100 parodontitis gekregen na 1 jaar (dus 100
nieuwe zieken)
Globale prevalentie van mondziekten in 2010: 1. Onbehandelde cariës (permanente tanden)
6. Ernstige parodontitis
10. Onbehandelde cariës (melktanden)
• Verband tussen MONDGEZONDHEID & ALGEMENE GEZONDHEID
Infectiehaarden in mond: - invloed op algehele gezondheid
- invloed op welzijn van een persoon & kwaliteit van leven
- economische impact
=> mond is indicator van algehele gezondheid & welzijn
Slechte mondgezondheid heeft direct verband met vele systemische aandoeningen:
1) Correlatie tussen tandvleesaandoeningen & hartproblemen
-> bacteriën verantwoordelijk voor tandvleesontsteking (gingivitis), kunnen rol spelen bij
veroorzaken van ontstekingen in bloedvaten
-> verhoogd risico op hart-en vaatziekten (hartaanvallen, beroertes)
2) Correlatie mondgezondheid & diabetes
-> mensen met diabetes hebben verhoogd risico op tandvleesproblemen
-> reden: verminderde weerstand tegen infecties
-> onbehandelde tandvleesaandoening kan beheersen van bloedsuikerspiegel bemoeilijken
waardoor algehele gezondheid van diabetici in gevaar komt
3) Correlatie mond en gewrichtsproblemen
-> mond is potentiële bron van chronische ontstekingen die rol kunnen spelen bij artritis
Belang eliminatie van mogelijke infectiehaarden in mond:
- voor behoud v/d mondgezondheid
- waarborgen algehele gezondheid & welzijn individu
2
,Mond is de spiegel van de gezondheid:
- Niet lekker in je vel zitten -> minder goed voor jezelf zorgen -> te zien in mond
Algemene gezondheid invloed op mond: - medicatie nemen -> invloed op tanden
Mond invloed op algemene gezondheid: - verband mondgezondheid en diabetes, reuma en hart-en
vaatziekten
Samenwerking geneeskunde & tandheelkunde belangrijk:
- Arts raadt patiënt die bep. medicatie neemt aan om vaker naar tandarts te gaan doordat medicatie
zorgt voor droge mond
- Mondzorgprofessional controleert algemene gezondheid regelmatig adhv bloeddruk,
lichaamsgewicht -> preventie & vroegdiagnostiek anorexia, obesitas, hart-en vaatziekten,
bloedziekten, kankers, tumoruitzaaiing
• Curatieve cirkel:
1
Vb. sealen, fluoridevernis
Verschuiving curatief → preventief:
Curatieve behandelingen Preventieve behandelingen
- Bio-medisch-technische benadering ➔ - Bio-psycho-sociale benadering
- Ziekte gericht ➔ - Patiënt-gezondheid gericht
-> nagaan of patiënt gewenste gedrag KAN stellen
-> omgeving nagaan (vb. thuisverpleegkundige)
-> in begin grote motivatie, maar neemt meestal af
3
, 2.2 Wat is gezondheid?
(Goede) Gezondheid = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk
welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke
gebreken (def. WHO)
→ STERKTE V/D DEFINITIE: - sociaal domein van gezondheid sterk belicht
- capaciteit van mensen om sociale rol in maatschappij te vervullen
- benadrukt belang van de mogelijkheid beslissingen te nemen
→ WAT ONTBREEKT: - dynamiek
- vermogen om te adapteren
→ CENTRALE ELEMENTEN: - veerkracht
- dynamisch
- zelfmanagement/zelf-regie
- zingeving
Positieve gezondheid = breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en mentaal
welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen en dagelijks
functioneren
= vermogen van mensen om met fysieke, sociale en emotionele
levensuitdagingen om te gaan & zoveel mogelijk eigen regie voeren
→ KENMERKEN: - mens staat centraal, niet de ziekte
- mensen in hun kracht aangesproken, niet hun zwakte
- meer focus op wat persoon wel kan
-> ondanks ziekte, heel groot gebied waar persoon wel gezond is & die gezondheid
versterken
- gezondheid niet langer strikt domein v zorgprofessionals maar v iedereen
→ BESTAAT UIT: 6 gezondheidsdimensies van Huber
FUNCTIE: gezondheidswelzijn meten
OPDELING:
1) Lichaamsfuncties: medische feiten & waarnemingen, fysiek functioneren,
klachten en pijn, energie
2) Mentale functies en -beleving: cognitief functioneren, emotionele toestand,
eigenwaarde/zelfrespect, gevoel controle te
hebben, zelfmanagement, eigen regie,
veerkracht
3) Spiritueel/existentiële dimensie: zingeving, doelen/idealen nastreven,
toekomstperspectief, acceptatie
4) Kwaliteit van leven: welbevinden, geluk beleven, genieten, balans, levenslust,
goed in je vel zitten
5) Sociaal maatschappelijke participatie: relaties, sociale contacten, sociale &
communicatieve vaardigheden,
geaccepteerd worden, betekenisvol werk
6) Dagelijks functioneren: werkvermogen, basis ADL (= Algemeen Dagelijkse
Levensverrichtingen), instrumentele ADL, health literacy
4
Hoofdstuk 1: Inleiding
Goede mondhygiëne -> beschermt niet enkel tanden maar ook alle andere lichaamsdelen
In mond -> symptomen ernstige aandoeningen zichtbaar (diabetes, hartaandoening...)
Hoofdstuk 2: Het concept gezondheid en preventie
2.1 Mondgezondheid, een maatschappelijk probleem
Mondziekten → groot wereldwijd probleem voor volksgezondheid
→ KENMERKEN: - hoge prevalentie
- grote negatieve gevolgen
- onevenredig van invloed op armere & gemarginaliseerde groepen
REDEN: verbonden met socio-economische status & bredere sociale en
commerciële determinanten
→ WERELDWIJD: - > 3,5 miljard heeft chronische & progressieve mondziekte
-> begint: in vroege kindertijd
-> gevorderd: tijdens adolescentie & volwassenheid
→ PERSOONLIJKE GEVOLGEN VAN CHRONISCH ONBEHANDELDE ORALE ZIEKTEN:
- niet-aflatende pijn
- sepsis
- verminderde levenskwaliteit
- verloren schooldagen
- verstoring van gezinsleven
- verminderde arbeidsproductiviteit
→ MEEST VOORKOMENDE: - tandcariës (tandbederf)
- parodontitis
- tandverlies
- kankers in lippen & mondholte
Toenemende consumptie van vrije suikers, vnl. in lage & middeninkomenslanden
→ GEVOLG: - toename van cariës
- niet overdraagbare aandoeningen (NCD’s): diabetes, obesitas
➔ BELANG: shift van curatie naar preventie
Onbehandelde cariës in permanente tanden:
- meest voorkomende gezondheidstoestand in 2010
- gem. 35% van de populatie (2,4 miljard wereldwijd)
- cijfers zijn quasi ongewijzigd gebleven
Prevalentie ernstige parodontitis (DPSI 4 & >15j):
- 6de meest voorkomende gezondheidstoestand (2010)
- gem. 10,8% v/d populatie/743 miljoen wereldwijd
Parodontitis = gebaseerd op metingen van parodontale
pocketdiepte & verlies v klinische hechting
1
, Vnl. 30-40j
Prevalentie = op een bepaald moment in de tijd een meting uitvoeren binnen een bepaalde populatie
voor een bepaalde pathologie
→ VB: 1000 mensen (populatie) waarvan 400 parodontitis
→ Hoe ouder men wordt, hoe hoger de prevalentie
Incidentie = op een bep. moment kijken hoeveel nieuwe ziekten er zijn van de populatie
→ VB: van de 1000 mensen (populatie) hebben er 100 parodontitis gekregen na 1 jaar (dus 100
nieuwe zieken)
Globale prevalentie van mondziekten in 2010: 1. Onbehandelde cariës (permanente tanden)
6. Ernstige parodontitis
10. Onbehandelde cariës (melktanden)
• Verband tussen MONDGEZONDHEID & ALGEMENE GEZONDHEID
Infectiehaarden in mond: - invloed op algehele gezondheid
- invloed op welzijn van een persoon & kwaliteit van leven
- economische impact
=> mond is indicator van algehele gezondheid & welzijn
Slechte mondgezondheid heeft direct verband met vele systemische aandoeningen:
1) Correlatie tussen tandvleesaandoeningen & hartproblemen
-> bacteriën verantwoordelijk voor tandvleesontsteking (gingivitis), kunnen rol spelen bij
veroorzaken van ontstekingen in bloedvaten
-> verhoogd risico op hart-en vaatziekten (hartaanvallen, beroertes)
2) Correlatie mondgezondheid & diabetes
-> mensen met diabetes hebben verhoogd risico op tandvleesproblemen
-> reden: verminderde weerstand tegen infecties
-> onbehandelde tandvleesaandoening kan beheersen van bloedsuikerspiegel bemoeilijken
waardoor algehele gezondheid van diabetici in gevaar komt
3) Correlatie mond en gewrichtsproblemen
-> mond is potentiële bron van chronische ontstekingen die rol kunnen spelen bij artritis
Belang eliminatie van mogelijke infectiehaarden in mond:
- voor behoud v/d mondgezondheid
- waarborgen algehele gezondheid & welzijn individu
2
,Mond is de spiegel van de gezondheid:
- Niet lekker in je vel zitten -> minder goed voor jezelf zorgen -> te zien in mond
Algemene gezondheid invloed op mond: - medicatie nemen -> invloed op tanden
Mond invloed op algemene gezondheid: - verband mondgezondheid en diabetes, reuma en hart-en
vaatziekten
Samenwerking geneeskunde & tandheelkunde belangrijk:
- Arts raadt patiënt die bep. medicatie neemt aan om vaker naar tandarts te gaan doordat medicatie
zorgt voor droge mond
- Mondzorgprofessional controleert algemene gezondheid regelmatig adhv bloeddruk,
lichaamsgewicht -> preventie & vroegdiagnostiek anorexia, obesitas, hart-en vaatziekten,
bloedziekten, kankers, tumoruitzaaiing
• Curatieve cirkel:
1
Vb. sealen, fluoridevernis
Verschuiving curatief → preventief:
Curatieve behandelingen Preventieve behandelingen
- Bio-medisch-technische benadering ➔ - Bio-psycho-sociale benadering
- Ziekte gericht ➔ - Patiënt-gezondheid gericht
-> nagaan of patiënt gewenste gedrag KAN stellen
-> omgeving nagaan (vb. thuisverpleegkundige)
-> in begin grote motivatie, maar neemt meestal af
3
, 2.2 Wat is gezondheid?
(Goede) Gezondheid = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk
welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke
gebreken (def. WHO)
→ STERKTE V/D DEFINITIE: - sociaal domein van gezondheid sterk belicht
- capaciteit van mensen om sociale rol in maatschappij te vervullen
- benadrukt belang van de mogelijkheid beslissingen te nemen
→ WAT ONTBREEKT: - dynamiek
- vermogen om te adapteren
→ CENTRALE ELEMENTEN: - veerkracht
- dynamisch
- zelfmanagement/zelf-regie
- zingeving
Positieve gezondheid = breder concept dat gezondheid opentrekt van lichaamsfuncties en mentaal
welbevinden naar kwaliteit van leven, zingeving, meedoen en dagelijks
functioneren
= vermogen van mensen om met fysieke, sociale en emotionele
levensuitdagingen om te gaan & zoveel mogelijk eigen regie voeren
→ KENMERKEN: - mens staat centraal, niet de ziekte
- mensen in hun kracht aangesproken, niet hun zwakte
- meer focus op wat persoon wel kan
-> ondanks ziekte, heel groot gebied waar persoon wel gezond is & die gezondheid
versterken
- gezondheid niet langer strikt domein v zorgprofessionals maar v iedereen
→ BESTAAT UIT: 6 gezondheidsdimensies van Huber
FUNCTIE: gezondheidswelzijn meten
OPDELING:
1) Lichaamsfuncties: medische feiten & waarnemingen, fysiek functioneren,
klachten en pijn, energie
2) Mentale functies en -beleving: cognitief functioneren, emotionele toestand,
eigenwaarde/zelfrespect, gevoel controle te
hebben, zelfmanagement, eigen regie,
veerkracht
3) Spiritueel/existentiële dimensie: zingeving, doelen/idealen nastreven,
toekomstperspectief, acceptatie
4) Kwaliteit van leven: welbevinden, geluk beleven, genieten, balans, levenslust,
goed in je vel zitten
5) Sociaal maatschappelijke participatie: relaties, sociale contacten, sociale &
communicatieve vaardigheden,
geaccepteerd worden, betekenisvol werk
6) Dagelijks functioneren: werkvermogen, basis ADL (= Algemeen Dagelijkse
Levensverrichtingen), instrumentele ADL, health literacy
4
