Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 0 van 34
, Onderwerp 01: Die mikro-omgewing
Kwartaal 01
Wat leer jy hier?
• Die mikro-omgewing is die interne omgewing van 'n besigheid.
• Dit sluit alle interne hulpbronne, funksies en bestuursvlakke in.
• Jy leer van die rol van bestuur, hulpbronne, funksies, beplanning en die invloed van wetgewing.
• Fokus ook op gehalte, beleggings, finansiering, aankope en verbruikersregte.
Woordelys
Woord Betekenis
Gesag Mate waarin iemand in beheer is.
Organogram Skematiese voorstelling van ’n organisasie.
Gedelegeer Take aan ander gegee om uit te voer.
Strategiese Langtermyn doelwitte en beplanning.
Rugsteunkopieë Kopieë van elektroniese data vir bewaring.
Dividende Wins wat met aandeelhouers gedeel word.
Ombudsman Ondersoek klagtes teen besighede of instansies.
Vervaardigingsbesigheid Onderneming wat goedere maak.
Diensbesigheid Verkoop dienste aan kliënte.
Rente Koste van geleende geld.
Komponente van die mikro-omgewing
Visie, missie, doelwitte en oogmerke
• Visie: langtermyn droom (bv. “beste sneldiensrestaurant”).
• Missie: hoe visie bereik gaan word.
• Doelwitte: wins, klantetevredenheid, groei.
• Oogmerke: korttermyn aksies soos goeie higiëne.
Organisasiekultuur
• Besigheid se "persoonlikheid" - norme, waardes, houdings.
• Positief: bevorder produktiwiteit.
• Negatief: veroorsaak konflik.
Organisatoriese hulpbronne
• Fisies: masjinerie, voertuie.
• Finansieel: lenings, eie kapitaal.
• Menslik: werknemers.
• Tegnies/Inligting: tegnologie, data.
BOLB: Beplanning, Organisering, Leierskap, Beheer
• Bestuur verrig vier sleutelfunksies.
• BOLB-take verskil per bestuursvlak.
Bestuursvlakke
• Topvlak: langtermyn strategieë (bv. HUB).
• Middelvlak: taktiese uitvoering van doelwitte.
• Laevlak: daaglikse bestuur van personeel.
Bestuurstake uiteengesit
• Beplanning - Doelwitte stel en aksieplanne maak.
• Organisering - Take toewys, struktuur skep.
• Leiding - Motiveer en inspireer personeel.
• Beheer - Doelwitte monitor en regstellings maak.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 1 van 34
, Onderwerp 01: Die mikro-omgewing
Kwartaal 01 (vervolg)
Administrasie
• Inligting hantering, kantoorpraktyke en inligtingstegnologie.
• Belangrik vir besluitneming en rekordhouding.
• Rekenkundige rekords, begrotings, statistiek, koste, ens.
Finansies en beleggings
• Fondse beplan en bestuur.
• Eie vs. geleende kapitaal.
• Korttermyn: spaar-, kennis- en geldmarkrekeninge.
• Langtermyn: vaste deposito's, effekte, aandele, eiendom.
Aankopefunksie
• Regte gehalte, hoeveelheid, verskaffer en prys.
• Aankopeprosedure: versoek → bestelling → ontvangs → betaling.
• Voorraadbeheer noodsaaklik vir kontantvloei.
Nasionale Kredietwet (NKW)
• Beskerm verbruikers en reguleer krediettransaksies.
• Kredietverskaffers moet verantwoordelik optree.
• Verbruikersregte: reg op inligting, beskerming teen diskriminasie, skuldberading.
Nasionale Verbruikersbeskermingswet (NVBW)
• Beskerm teen onregverdige bemarking.
• Reg op veiligheid, regverdige transaksies, toegang tot regshulp.
• Verskaffers moet goeie produkte lewer en klagtes hanteer.
Openbare betrekkinge
• Skep ‘n positiewe beeld van die besigheid.
• Gebruik brosjures, pamflette, uitstallings.
• Etiese gedrag en goeie werknemerbehandeling is belangrik.
Verhouding tussen besigheidsfunksies
• Funksies werk saam: bv. bemarking en produksie, aankope en produksie.
• Administrasie en finansies ondersteun ander funksies.
• Menslike hulpbronne is betrokke by alle funksies.
Gehaltebestuur
• Alle funksies moet hoë gehalte lewer.
• Werknemers, produkte, administrasie en finansies moet van hoë standaard wees.
• Goeie gehalte bevorder wins, beeld en klantelojaliteit.
Bestuur en sukses
• Gehaltebestuur is sleutelfaktor vir sukses.
• Fokus op sterk punte, verander swakhede.
• Effektiewe bestuur maksimeer wins en verbeter prestasie.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 2 van 34
, Onderwerp 01: Die markomgewing
Kwartaal 01
Wat leer jy hier?
• Die markomgewing bestaan uit eksterne rolspelers wat die besigheid direk beïnvloed.
• Jy leer van klante, verskaffers, tussengangers, mededingers, reguleerders en strategiese bondgenote.
• Fokus val op faktore wat koopgedrag beïnvloed, asook op geleenthede en bedreigings vanuit die mark.
Woordelys
Woord Betekenis
Koopgedrag Hoe, waar en wanneer klante produkte koop.
Demografies Verspreiding van mense op ’n plek.
Teikenmark Die mark waarop 'n produk gemik is.
Monitor Om iets dop te hou.
Vrywillige Uit eie keuse.
Outonome Onafhanklik.
Rolspelers in die markomgewing
Klante en verbruikers
• Klante vorm die mark en is sentraal tot besigheidssukses.
• Verbruikersgedrag word beïnvloed deur:
o Kulturele faktore (kultuur, subkulture, sosiale klas).
o Sosiale faktore (verwysingsgroepe, gesinsrolle).
o Persoonlike faktore (ouderdom, beroep, lewenstyl, persoonlikheid).
o Sielkundige faktore (motivering, persepsie, leer, oortuigings, houdings).
• Demografie en lewenstyl speel ‘n belangrike rol in marksegmentasie.
Geleenthede en bedreigings: Klante
• Nuwe behoeftes identifiseerbaar deur marknavorsing.
• Wetgewing soos die NVBW beskerm verbruikers.
• Vermindering in koopkrag kan verkope laat daal.
Verskaffers
• Verskaf insette soos grondstowwe, arbeid en kapitaal.
• Belangrik om regte hoeveelheid en gehalte teen regte prys en tyd te verkry.
• Goeie verhoudings is noodsaaklik.
• Banke en aandeelhouers verskaf finansiële hulpbronne.
• Vakbonde as verskaffers van menslike hulpbronne.
Geleenthede en bedreigings: Verskaffers
• Onderhandeling oor afslag en geleenthede vir groei.
• Kosteverhogings, stakings of kapitaaltekorte kan bedreigings inhou.
Tussengangers
• Help met verspreiding en bevordering van produkte.
• Soorte: groothandelaars, kleinhandelaars, agente, e-handel platforms.
• Voeg waarde toe in vorm van:
o Tydwaarde - produk is beskikbaar wanneer klante dit wil hê.
o Eienaarskapswaarde - bv. via betalings en finansiering.
Geleenthede en bedreigings: Tussengangers
• Groot kleinhandelsgroepe kan bemarking beïnvloed.
• Marknavorsing deur tussengangers gee insig in behoeftes.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 3 van 34
, Onderwerp 01: Die mikro-omgewing
Kwartaal 01
Wat leer jy hier?
• Die mikro-omgewing is die interne omgewing van 'n besigheid.
• Dit sluit alle interne hulpbronne, funksies en bestuursvlakke in.
• Jy leer van die rol van bestuur, hulpbronne, funksies, beplanning en die invloed van wetgewing.
• Fokus ook op gehalte, beleggings, finansiering, aankope en verbruikersregte.
Woordelys
Woord Betekenis
Gesag Mate waarin iemand in beheer is.
Organogram Skematiese voorstelling van ’n organisasie.
Gedelegeer Take aan ander gegee om uit te voer.
Strategiese Langtermyn doelwitte en beplanning.
Rugsteunkopieë Kopieë van elektroniese data vir bewaring.
Dividende Wins wat met aandeelhouers gedeel word.
Ombudsman Ondersoek klagtes teen besighede of instansies.
Vervaardigingsbesigheid Onderneming wat goedere maak.
Diensbesigheid Verkoop dienste aan kliënte.
Rente Koste van geleende geld.
Komponente van die mikro-omgewing
Visie, missie, doelwitte en oogmerke
• Visie: langtermyn droom (bv. “beste sneldiensrestaurant”).
• Missie: hoe visie bereik gaan word.
• Doelwitte: wins, klantetevredenheid, groei.
• Oogmerke: korttermyn aksies soos goeie higiëne.
Organisasiekultuur
• Besigheid se "persoonlikheid" - norme, waardes, houdings.
• Positief: bevorder produktiwiteit.
• Negatief: veroorsaak konflik.
Organisatoriese hulpbronne
• Fisies: masjinerie, voertuie.
• Finansieel: lenings, eie kapitaal.
• Menslik: werknemers.
• Tegnies/Inligting: tegnologie, data.
BOLB: Beplanning, Organisering, Leierskap, Beheer
• Bestuur verrig vier sleutelfunksies.
• BOLB-take verskil per bestuursvlak.
Bestuursvlakke
• Topvlak: langtermyn strategieë (bv. HUB).
• Middelvlak: taktiese uitvoering van doelwitte.
• Laevlak: daaglikse bestuur van personeel.
Bestuurstake uiteengesit
• Beplanning - Doelwitte stel en aksieplanne maak.
• Organisering - Take toewys, struktuur skep.
• Leiding - Motiveer en inspireer personeel.
• Beheer - Doelwitte monitor en regstellings maak.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 1 van 34
, Onderwerp 01: Die mikro-omgewing
Kwartaal 01 (vervolg)
Administrasie
• Inligting hantering, kantoorpraktyke en inligtingstegnologie.
• Belangrik vir besluitneming en rekordhouding.
• Rekenkundige rekords, begrotings, statistiek, koste, ens.
Finansies en beleggings
• Fondse beplan en bestuur.
• Eie vs. geleende kapitaal.
• Korttermyn: spaar-, kennis- en geldmarkrekeninge.
• Langtermyn: vaste deposito's, effekte, aandele, eiendom.
Aankopefunksie
• Regte gehalte, hoeveelheid, verskaffer en prys.
• Aankopeprosedure: versoek → bestelling → ontvangs → betaling.
• Voorraadbeheer noodsaaklik vir kontantvloei.
Nasionale Kredietwet (NKW)
• Beskerm verbruikers en reguleer krediettransaksies.
• Kredietverskaffers moet verantwoordelik optree.
• Verbruikersregte: reg op inligting, beskerming teen diskriminasie, skuldberading.
Nasionale Verbruikersbeskermingswet (NVBW)
• Beskerm teen onregverdige bemarking.
• Reg op veiligheid, regverdige transaksies, toegang tot regshulp.
• Verskaffers moet goeie produkte lewer en klagtes hanteer.
Openbare betrekkinge
• Skep ‘n positiewe beeld van die besigheid.
• Gebruik brosjures, pamflette, uitstallings.
• Etiese gedrag en goeie werknemerbehandeling is belangrik.
Verhouding tussen besigheidsfunksies
• Funksies werk saam: bv. bemarking en produksie, aankope en produksie.
• Administrasie en finansies ondersteun ander funksies.
• Menslike hulpbronne is betrokke by alle funksies.
Gehaltebestuur
• Alle funksies moet hoë gehalte lewer.
• Werknemers, produkte, administrasie en finansies moet van hoë standaard wees.
• Goeie gehalte bevorder wins, beeld en klantelojaliteit.
Bestuur en sukses
• Gehaltebestuur is sleutelfaktor vir sukses.
• Fokus op sterk punte, verander swakhede.
• Effektiewe bestuur maksimeer wins en verbeter prestasie.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 2 van 34
, Onderwerp 01: Die markomgewing
Kwartaal 01
Wat leer jy hier?
• Die markomgewing bestaan uit eksterne rolspelers wat die besigheid direk beïnvloed.
• Jy leer van klante, verskaffers, tussengangers, mededingers, reguleerders en strategiese bondgenote.
• Fokus val op faktore wat koopgedrag beïnvloed, asook op geleenthede en bedreigings vanuit die mark.
Woordelys
Woord Betekenis
Koopgedrag Hoe, waar en wanneer klante produkte koop.
Demografies Verspreiding van mense op ’n plek.
Teikenmark Die mark waarop 'n produk gemik is.
Monitor Om iets dop te hou.
Vrywillige Uit eie keuse.
Outonome Onafhanklik.
Rolspelers in die markomgewing
Klante en verbruikers
• Klante vorm die mark en is sentraal tot besigheidssukses.
• Verbruikersgedrag word beïnvloed deur:
o Kulturele faktore (kultuur, subkulture, sosiale klas).
o Sosiale faktore (verwysingsgroepe, gesinsrolle).
o Persoonlike faktore (ouderdom, beroep, lewenstyl, persoonlikheid).
o Sielkundige faktore (motivering, persepsie, leer, oortuigings, houdings).
• Demografie en lewenstyl speel ‘n belangrike rol in marksegmentasie.
Geleenthede en bedreigings: Klante
• Nuwe behoeftes identifiseerbaar deur marknavorsing.
• Wetgewing soos die NVBW beskerm verbruikers.
• Vermindering in koopkrag kan verkope laat daal.
Verskaffers
• Verskaf insette soos grondstowwe, arbeid en kapitaal.
• Belangrik om regte hoeveelheid en gehalte teen regte prys en tyd te verkry.
• Goeie verhoudings is noodsaaklik.
• Banke en aandeelhouers verskaf finansiële hulpbronne.
• Vakbonde as verskaffers van menslike hulpbronne.
Geleenthede en bedreigings: Verskaffers
• Onderhandeling oor afslag en geleenthede vir groei.
• Kosteverhogings, stakings of kapitaaltekorte kan bedreigings inhou.
Tussengangers
• Help met verspreiding en bevordering van produkte.
• Soorte: groothandelaars, kleinhandelaars, agente, e-handel platforms.
• Voeg waarde toe in vorm van:
o Tydwaarde - produk is beskikbaar wanneer klante dit wil hê.
o Eienaarskapswaarde - bv. via betalings en finansiering.
Geleenthede en bedreigings: Tussengangers
• Groot kleinhandelsgroepe kan bemarking beïnvloed.
• Marknavorsing deur tussengangers gee insig in behoeftes.
Kopiereg © Skool Notas Besigheidstudies Graad 10 Bladsy 3 van 34
