ARGUMENTATIE SAMENVATTING
Hoofdstuk 1
Bij een expliciet meningsverschil is zowel het standpunt als de kritiek duidelijk gemaakt. Bij een
impliciet meningsverschil is alleen de kritiek duidelijk onder woorden gebracht.
Een standpunt kan positief of negatief zijn. In beide gevallen is er sprake van een verschil van
mening. Van verschil van mening is er sprake als het standpunt van de een twijfel ontmoet bij de
ander (niet-gemengd) of als er een tegengesteld standpunt wordt ingenomen (gemengd).
Niet-gemengd: Jantje is stom. “Is dat zo?”
Gemengd: Jantje is stom. “Jantje is juist heel aardig!?”
Daarnaast is het enkelvoudig als het betrekking heeft op 1 propositie en meervoudig als het op meer
proposities betrekking heeft.
Enkelvoudig: Jantje is stom.
Meervoudig: Jantje is stom en asociaal.
Er moet ook gekeken worden wat het hoofdverschil van mening is en wat de subverschillen zijn.
“Mijn soep is bedorven!” “Niet waar.” “Er drijft schimmel in.” “Nee dat is broccoli.”
Hoofdstuk 2
Oplossen meningsverschil -> door rationele overwegingen op dezelfde overtuiging komen.
Beslechten -> De geschilpunten worden op welke manier dan ook uit de weggeruimd (dus ook
bijvoorbeeld door intimidatie)
Bij een argumentatieve discussie is er 1 iemand die het standpunt verdedigt (protagonist) en 1
iemand die het standpunt aanvalt (antagonist). Hierin zijn 4 fases: 1. Confrontatiefase (verschil van
mening wordt vastgesteld) 2. Openingsfase (Wie heeft bewijslast en hoe wordt er gediscussieerd) 3.
Argumentatiefase (betoog met argumenten) 4. Afsluitingsfase (in hoeverre is het meningsverschil
opgelost en aan de kant van wie?) Deze ideale situatie is een hulpmiddel en een instrument om
discussies te kunnen analyseren, maar wordt lang niet altijd in realiteit nagedaan.
Bij een gemengde discussie moeten beide mensen een betoog houden, bij een niet-gemende maar 1.
Maar ook als er maar 1 betoog gehouden wordt, wordt er vaak rekening gehouden met
tegenargumenten die in het betoog al ontkracht worden.
Hoofdstuk 3
Standpunten kunnen herkend worden aan zinsdelen als “volgens ons” of “naar mijn mening”.
Argumenten kunnen herkend worden met woorden als “aangezien” “daarom” “derhalve” “dus” etc.
Vaak moet ook uit de context gehaald worden of iets een standpunt of een argument is. Dit komt
omdat er niet altijd duidelijke signaalwoorden in een tekst staan. Interpretatieproblemen treden
eerder op in een onbepaalde context dan in een bepaalde context. Daarom is daarnaast ook een
zekere achtergrondkennis nodig.
, Er dient gebruik gemaakt te worden van een maximaal argumentatieve interpretatie. Argumentatie
bij twijfel en als mededeling of uitleg dient als argumentatie te worden geïnterpreteerd. Zo blijven er
geen argumenten onbeschouwd.
Hoofdstuk 4
Onderdelen van een argumentatie kunnen verzwegen worden Dit kan zo zijn bij een standpunt en bij
een argument. Met deze verzwijging hoeft niet altijd iets bedoelt mee te zijn, maar het kan zeker
wel. Verzwegen argumenten en standpunten zijn vormen van indirectheid en impliciteit. Dit heeft tot
effect dat iemand meer “zegt” dan hij zegt en hij wilt duidelijk maken dat het ook zo is.
Communicatiebeginselen: wees duidelijk, efficient, eerlijk en ter zake. Bij indirectheid en impliciteit
schendt de spreker deze communicatiebeginselen. Bij eerlijkheid moet de spreker ook echt geloven
dat het de argumentatie en standpunt aanvaardbaar zijn en dat de argumentatie een aanvaardbare
rechtvaardiging of ontkrachting is.
Bij schending communicatiebeginselen vullen mensen zelf een interpretatie in, omdat er van
uitgegaan wordt dat er aan de beginselen voldaan is.
Manieren indirectheid: evidente vaagheid of onduidelijkheid (bij belofte = weigering), evidente
onoprechtheid, evidente overbodigheid, indirecte klacht.
Door een verzwegen argument expliciet te maken, wordt het betoog waterdichter. Dit hoeft niet
altijd; door context kun je een verzwegen argument (zoals hij bedoelt is) achterhalen.
Hoofdstuk 5
Er zijn enkelvoudige argumentaties, dat is een standpunt die door 1 argument dat op zichzelf staat
wordt ondersteund. Daarnaast is er meervoudige argumentatie, waarbij meerdere argumenten die
op zichzelf staan een standpunt verdedigen:
1Het is onmogelijk dat u mijn vriend in de Primark van Leiden heeft gezien.
1.1 Mijn vriend woont in Amerika. 1.2 In Leiden is geen Primark
Tevens bestaat er een vorm genaamd nevenschikkende argumentatie. Hierbij staan de argumenten
niet op zichzelf, maar vormen ze een geheel dat een geldige, staande argumentatie wordt.
1 Het diner was goed georganiseerd
1.1 De tafel was groot genoeg. 1.1b Over de tafelschikking 1.1c De bediening was goed.
was goed nagedacht.
Ten slotte bestaat er nog de vorm onderschikkende argumentatie. Bij onderschikkende argumentatie
ondersteunt het ene argument het andere.
1 Ik kom volgende week niet werken.
1.1 Ik heb dan geen tijd.
1.1.1 Ik heb dan een tentamen.
Hoofdstuk 1
Bij een expliciet meningsverschil is zowel het standpunt als de kritiek duidelijk gemaakt. Bij een
impliciet meningsverschil is alleen de kritiek duidelijk onder woorden gebracht.
Een standpunt kan positief of negatief zijn. In beide gevallen is er sprake van een verschil van
mening. Van verschil van mening is er sprake als het standpunt van de een twijfel ontmoet bij de
ander (niet-gemengd) of als er een tegengesteld standpunt wordt ingenomen (gemengd).
Niet-gemengd: Jantje is stom. “Is dat zo?”
Gemengd: Jantje is stom. “Jantje is juist heel aardig!?”
Daarnaast is het enkelvoudig als het betrekking heeft op 1 propositie en meervoudig als het op meer
proposities betrekking heeft.
Enkelvoudig: Jantje is stom.
Meervoudig: Jantje is stom en asociaal.
Er moet ook gekeken worden wat het hoofdverschil van mening is en wat de subverschillen zijn.
“Mijn soep is bedorven!” “Niet waar.” “Er drijft schimmel in.” “Nee dat is broccoli.”
Hoofdstuk 2
Oplossen meningsverschil -> door rationele overwegingen op dezelfde overtuiging komen.
Beslechten -> De geschilpunten worden op welke manier dan ook uit de weggeruimd (dus ook
bijvoorbeeld door intimidatie)
Bij een argumentatieve discussie is er 1 iemand die het standpunt verdedigt (protagonist) en 1
iemand die het standpunt aanvalt (antagonist). Hierin zijn 4 fases: 1. Confrontatiefase (verschil van
mening wordt vastgesteld) 2. Openingsfase (Wie heeft bewijslast en hoe wordt er gediscussieerd) 3.
Argumentatiefase (betoog met argumenten) 4. Afsluitingsfase (in hoeverre is het meningsverschil
opgelost en aan de kant van wie?) Deze ideale situatie is een hulpmiddel en een instrument om
discussies te kunnen analyseren, maar wordt lang niet altijd in realiteit nagedaan.
Bij een gemengde discussie moeten beide mensen een betoog houden, bij een niet-gemende maar 1.
Maar ook als er maar 1 betoog gehouden wordt, wordt er vaak rekening gehouden met
tegenargumenten die in het betoog al ontkracht worden.
Hoofdstuk 3
Standpunten kunnen herkend worden aan zinsdelen als “volgens ons” of “naar mijn mening”.
Argumenten kunnen herkend worden met woorden als “aangezien” “daarom” “derhalve” “dus” etc.
Vaak moet ook uit de context gehaald worden of iets een standpunt of een argument is. Dit komt
omdat er niet altijd duidelijke signaalwoorden in een tekst staan. Interpretatieproblemen treden
eerder op in een onbepaalde context dan in een bepaalde context. Daarom is daarnaast ook een
zekere achtergrondkennis nodig.
, Er dient gebruik gemaakt te worden van een maximaal argumentatieve interpretatie. Argumentatie
bij twijfel en als mededeling of uitleg dient als argumentatie te worden geïnterpreteerd. Zo blijven er
geen argumenten onbeschouwd.
Hoofdstuk 4
Onderdelen van een argumentatie kunnen verzwegen worden Dit kan zo zijn bij een standpunt en bij
een argument. Met deze verzwijging hoeft niet altijd iets bedoelt mee te zijn, maar het kan zeker
wel. Verzwegen argumenten en standpunten zijn vormen van indirectheid en impliciteit. Dit heeft tot
effect dat iemand meer “zegt” dan hij zegt en hij wilt duidelijk maken dat het ook zo is.
Communicatiebeginselen: wees duidelijk, efficient, eerlijk en ter zake. Bij indirectheid en impliciteit
schendt de spreker deze communicatiebeginselen. Bij eerlijkheid moet de spreker ook echt geloven
dat het de argumentatie en standpunt aanvaardbaar zijn en dat de argumentatie een aanvaardbare
rechtvaardiging of ontkrachting is.
Bij schending communicatiebeginselen vullen mensen zelf een interpretatie in, omdat er van
uitgegaan wordt dat er aan de beginselen voldaan is.
Manieren indirectheid: evidente vaagheid of onduidelijkheid (bij belofte = weigering), evidente
onoprechtheid, evidente overbodigheid, indirecte klacht.
Door een verzwegen argument expliciet te maken, wordt het betoog waterdichter. Dit hoeft niet
altijd; door context kun je een verzwegen argument (zoals hij bedoelt is) achterhalen.
Hoofdstuk 5
Er zijn enkelvoudige argumentaties, dat is een standpunt die door 1 argument dat op zichzelf staat
wordt ondersteund. Daarnaast is er meervoudige argumentatie, waarbij meerdere argumenten die
op zichzelf staan een standpunt verdedigen:
1Het is onmogelijk dat u mijn vriend in de Primark van Leiden heeft gezien.
1.1 Mijn vriend woont in Amerika. 1.2 In Leiden is geen Primark
Tevens bestaat er een vorm genaamd nevenschikkende argumentatie. Hierbij staan de argumenten
niet op zichzelf, maar vormen ze een geheel dat een geldige, staande argumentatie wordt.
1 Het diner was goed georganiseerd
1.1 De tafel was groot genoeg. 1.1b Over de tafelschikking 1.1c De bediening was goed.
was goed nagedacht.
Ten slotte bestaat er nog de vorm onderschikkende argumentatie. Bij onderschikkende argumentatie
ondersteunt het ene argument het andere.
1 Ik kom volgende week niet werken.
1.1 Ik heb dan geen tijd.
1.1.1 Ik heb dan een tentamen.
