Inhoudsopgave
1 De verbintenis, situering en bronnen van het verbintenissenrecht ............................................... 2
1.1 Verbintenis: begrip en indelingen .......................................................................................... 2
1.1.1 Begrippen verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht ........................... 2
1.1.2 Verbintenis vs. obliegenheit .......................................................................................... 3
1.1.3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis ........... 3
1.1.4 Bronnen van verbintenissen opgesomd in het B.W. ...................................................... 3
1.2 Situering van het verbintenissenrecht ................................................................................... 5
1.2.1 Verbintenissen vs. goederenrecht en persoonlijke rechten vs. zakelijke rechten ......... 5
1.2.2 Interne vs. externe werking........................................................................................... 5
1.3 Bronnen van het verbintenissenrecht .................................................................................... 5
2 Verbintenissen uit buitencontractuele aansprakelijkheid ............................................................... 5
3 Eenzijdige belofte of wilsuiting die verbintenis scheppend is ......................................................... 6
4 Onverschuldigde betaling ................................................................................................................ 6
5 Ongerechtvaardigde verrijking ........................................................................................................ 7
6 Zaakwaarneming ............................................................................................................................. 8
7 Rechtsregels verbonden aan verbintenissen ................................................................................... 9
7.1 Pluraliteit van SA .................................................................................................................. 10
7.1.1 Begrip .......................................................................................................................... 10
7.1.2 4 categorieën van : ..................................................................................................... 10
7.1.3 Gevolgen van de uitzonderingen................................................................................. 11
7.2 Overdracht van verbintenissen en delegatie ....................................................................... 13
7.2.1 Cessie van schuldvordering (contract tussen SE en wie de nieuwe SE wordt) ........... 13
7.2.2 Cessie van schuld ......................................................................................................... 14
7.2.3 Cessie van contract ...................................................................................................... 15
7.3 Pluraliteit van voorwerpen/subjecten ................................................................................. 15
7.4 Overdracht van verbintenissen en delegatie ....................................................................... 15
7.5 Uitdoving van de verbintenis of van de rechtsvordering ..................................................... 15
7.5.1 Betaling........................................................................................................................ 15
7.5.2 Betaling door een derde .............................................................................................. 17
7.5.3 Vereisten voor subrogatie ........................................................................................... 17
7.5.4 Gevolgen:..................................................................................................................... 17
7.5.5 Door schuldvergelijking (= compensatie) .................................................................... 18
7.5.6 Schuldvernieuwing ...................................................................................................... 20
7.5.7 Schuldvermenging ....................................................................................................... 20
1
, 7.5.8 Schuldkwijtschelding ................................................................................................... 20
7.5.9 Eenzijdige afstand van vorderingsrecht....................................................................... 20
7.5.10 Door bevrijdende verjaring ......................................................................................... 20
7.6 Bewijs ................................................................................................................................... 25
7.6.1 Gereglementeerd bewijssysteem (artikel 8.9 B.W.)..................................................... 25
Cursus ufora
1 De verbintenis, situering en bronnen van het verbintenissenrecht
1.1 Verbintenis: begrip en indelingen
1.1.1 Begrippen verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht
- Voorbeeld van een verbintenis: fiets kopen
o Koopcontract
o Koopcontract bestaat uit 2 verbintenissen:
▪ Prijs betalen
▪ Eigendom overdragen
➔ Bestaat tussen koper (SA) en verkoper (SE) en het contract doet verbintenissen ontstaan
➔ Hieruit vloeien rechtsgevolgen voort (uit die 2 verbintenissen)
Contract is niet hetzelfde als een verbintenis!! (niet enkel een contract doet verbintenissen
ontstaan, ook nog andere bronnen van verbintenissen!)
- Waarom belangrijk dat een contract een koopcontract is: dat er een betaling moet volgen,
overdracht van eigendom (heeft bepaalde gevolgen)
- Waarom is het belangrijk om te weten welk soort contract gesloten wordt?: om te weten welke
regels er van toepassing zijn
o Waar vindt je die regels? → in de rechtsregels en in het
contract/overeenkomst/wilsverklaring in contractueel document
▪ Een contract is een ‘zuivere’ wilsovereenstemming tussen partijen die rechtsgevolgen
tot stand willen brengen en waarbij ze beiden tot uiting brengen dat ze een bepaalde
prestatie zullen leveren
Verbintenis
- Wat is een verbintenis?
o Rechtsband tussen 2(+) personen ( SE en SA) waarbij de ene partij de andere partij een
prestatie kan afdwingen (art. 5.1 B.W.). De SE mag de uitvoering van een prestatie eigen
▪ Bv.: verzekerde moet verzekeringspremie betalen en de verzekeraar moet het gedekte
risico vergoeden als het risico zich voordoet
▪ Bv.: aannemer moet zijn opdracht uitvoeren en de opdrachtgever moet een prijs
betalen
▪ Verschil lastgeving en aanneming: rechtshandelingen vs. materiële handelingen
o Een contract, maar ook nog andere zaken doen verbintenissen ontstaan
o Prestatie kan indien nodig in rechte worden afgedwongen
▪ In rechte: je kan indien nodig kaan de rechter stappen om uitvoerbare titel te
verkrijgen
2
, - Eenzijdig contract vs. verbintenis
o 1 partij belooft iets tegenover een andere partij
▪ Bv.: bewaargevingscontract: doet verbintenis ontstaan ten hoofde van bewaarder om
het goed te bewaren en terug te geven
o Art. 5.6, 2e lid B.W.
▪ Een beetje raar gezien definitie verbintenis van 5.1 B.W.
▪ Hier andere definitie van verbintenis: eerder “zonder enige schuld voor
laatstgenoemde”
▪ = oneigenlijke definitie van verbintenis
1.1.2 Verbintenis vs. obliegenheit
- Obliegenheit = last: je kan de SA hiervan niet dwingen om het te doen. Als er een last is en die
wordt niet nagekomen, dan gaat degene op wie de last weegt er nadelen van ondervinden →
verliest een aanspraak.
o Een verplichting maar geen afdwingbaarheid
o Wel nadelen voor degene die gehouden is, want die kan aanspraak verliezen:
▪ Bv.: vordering van een koper tegen een verkoper van een verborgen gebrek moet
binnen een korte termijn (dis is geen verbintenis). Bij niet vorderen verlies je je
aanspraak
▪ Bv.: schadebeperkingsplicht: plicht van de schadelijder om de redelijke maatregelen te
nemen om je schade te beperken
• Bv.: ik verkoop 10k kilo appels en de koper zegt dat hij ze niet wilt omdat ze
niet mooi zijn. Koper zoekt naar een reden om het contract niet te laten
doorgaan. Appels zijn nochtans in orde. De verkoper heeft een
schadebeperkingsplicht en moet opzoek gaan naar een andere koper. Indien
die koper slechts 7k appels wilt kopen moet de verkoper aan hem verkopen
zodanig dat de schade van de contractbreuk beperkt wordt. Doet de verkoper
dit niet, dan verliest hij de aanspraak ten bedrage van hetgene dat hij had
kunnen verkopen
1.1.3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis
- Natuurlijke verbintenis: verbintenis waarvan de uitvoering niet kan worden afgedwongen maar
de SA geeft te kennen dat hij zich door de verbintenis gebonden acht (dus wel een schuld) <>
volwaardige verbintenis: afdwingbaar, SE kan het voorwerp van de verbintenis afdwingen van de
SA
o Als de SA een natuurlijke verbintenis vrijwillig uitvoert, dan is geen restitutie niet mogelijk
(artikel 5.2 B.W.)
o Bv.: een verjaarde schuld betalen
o Verschil met sociale afspraak: afspraak om op resto te gaan → geen afdwingbaarheid maar
er is een morele plicht
1.1.4 Bronnen van verbintenissen opgesomd in het B.W.
- Belangrijk!!
- Rechtshandelingen:
o Contracten zijn meerzijdige rechtshandelingen
o Eenzijdige rechtshandeling: belofte (kan in rechte worden afgedwongen)
- Rechtsfeiten:
3
1 De verbintenis, situering en bronnen van het verbintenissenrecht ............................................... 2
1.1 Verbintenis: begrip en indelingen .......................................................................................... 2
1.1.1 Begrippen verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht ........................... 2
1.1.2 Verbintenis vs. obliegenheit .......................................................................................... 3
1.1.3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis ........... 3
1.1.4 Bronnen van verbintenissen opgesomd in het B.W. ...................................................... 3
1.2 Situering van het verbintenissenrecht ................................................................................... 5
1.2.1 Verbintenissen vs. goederenrecht en persoonlijke rechten vs. zakelijke rechten ......... 5
1.2.2 Interne vs. externe werking........................................................................................... 5
1.3 Bronnen van het verbintenissenrecht .................................................................................... 5
2 Verbintenissen uit buitencontractuele aansprakelijkheid ............................................................... 5
3 Eenzijdige belofte of wilsuiting die verbintenis scheppend is ......................................................... 6
4 Onverschuldigde betaling ................................................................................................................ 6
5 Ongerechtvaardigde verrijking ........................................................................................................ 7
6 Zaakwaarneming ............................................................................................................................. 8
7 Rechtsregels verbonden aan verbintenissen ................................................................................... 9
7.1 Pluraliteit van SA .................................................................................................................. 10
7.1.1 Begrip .......................................................................................................................... 10
7.1.2 4 categorieën van : ..................................................................................................... 10
7.1.3 Gevolgen van de uitzonderingen................................................................................. 11
7.2 Overdracht van verbintenissen en delegatie ....................................................................... 13
7.2.1 Cessie van schuldvordering (contract tussen SE en wie de nieuwe SE wordt) ........... 13
7.2.2 Cessie van schuld ......................................................................................................... 14
7.2.3 Cessie van contract ...................................................................................................... 15
7.3 Pluraliteit van voorwerpen/subjecten ................................................................................. 15
7.4 Overdracht van verbintenissen en delegatie ....................................................................... 15
7.5 Uitdoving van de verbintenis of van de rechtsvordering ..................................................... 15
7.5.1 Betaling........................................................................................................................ 15
7.5.2 Betaling door een derde .............................................................................................. 17
7.5.3 Vereisten voor subrogatie ........................................................................................... 17
7.5.4 Gevolgen:..................................................................................................................... 17
7.5.5 Door schuldvergelijking (= compensatie) .................................................................... 18
7.5.6 Schuldvernieuwing ...................................................................................................... 20
7.5.7 Schuldvermenging ....................................................................................................... 20
1
, 7.5.8 Schuldkwijtschelding ................................................................................................... 20
7.5.9 Eenzijdige afstand van vorderingsrecht....................................................................... 20
7.5.10 Door bevrijdende verjaring ......................................................................................... 20
7.6 Bewijs ................................................................................................................................... 25
7.6.1 Gereglementeerd bewijssysteem (artikel 8.9 B.W.)..................................................... 25
Cursus ufora
1 De verbintenis, situering en bronnen van het verbintenissenrecht
1.1 Verbintenis: begrip en indelingen
1.1.1 Begrippen verbintenis, schuld, schuldvordering of persoonlijk recht
- Voorbeeld van een verbintenis: fiets kopen
o Koopcontract
o Koopcontract bestaat uit 2 verbintenissen:
▪ Prijs betalen
▪ Eigendom overdragen
➔ Bestaat tussen koper (SA) en verkoper (SE) en het contract doet verbintenissen ontstaan
➔ Hieruit vloeien rechtsgevolgen voort (uit die 2 verbintenissen)
Contract is niet hetzelfde als een verbintenis!! (niet enkel een contract doet verbintenissen
ontstaan, ook nog andere bronnen van verbintenissen!)
- Waarom belangrijk dat een contract een koopcontract is: dat er een betaling moet volgen,
overdracht van eigendom (heeft bepaalde gevolgen)
- Waarom is het belangrijk om te weten welk soort contract gesloten wordt?: om te weten welke
regels er van toepassing zijn
o Waar vindt je die regels? → in de rechtsregels en in het
contract/overeenkomst/wilsverklaring in contractueel document
▪ Een contract is een ‘zuivere’ wilsovereenstemming tussen partijen die rechtsgevolgen
tot stand willen brengen en waarbij ze beiden tot uiting brengen dat ze een bepaalde
prestatie zullen leveren
Verbintenis
- Wat is een verbintenis?
o Rechtsband tussen 2(+) personen ( SE en SA) waarbij de ene partij de andere partij een
prestatie kan afdwingen (art. 5.1 B.W.). De SE mag de uitvoering van een prestatie eigen
▪ Bv.: verzekerde moet verzekeringspremie betalen en de verzekeraar moet het gedekte
risico vergoeden als het risico zich voordoet
▪ Bv.: aannemer moet zijn opdracht uitvoeren en de opdrachtgever moet een prijs
betalen
▪ Verschil lastgeving en aanneming: rechtshandelingen vs. materiële handelingen
o Een contract, maar ook nog andere zaken doen verbintenissen ontstaan
o Prestatie kan indien nodig in rechte worden afgedwongen
▪ In rechte: je kan indien nodig kaan de rechter stappen om uitvoerbare titel te
verkrijgen
2
, - Eenzijdig contract vs. verbintenis
o 1 partij belooft iets tegenover een andere partij
▪ Bv.: bewaargevingscontract: doet verbintenis ontstaan ten hoofde van bewaarder om
het goed te bewaren en terug te geven
o Art. 5.6, 2e lid B.W.
▪ Een beetje raar gezien definitie verbintenis van 5.1 B.W.
▪ Hier andere definitie van verbintenis: eerder “zonder enige schuld voor
laatstgenoemde”
▪ = oneigenlijke definitie van verbintenis
1.1.2 Verbintenis vs. obliegenheit
- Obliegenheit = last: je kan de SA hiervan niet dwingen om het te doen. Als er een last is en die
wordt niet nagekomen, dan gaat degene op wie de last weegt er nadelen van ondervinden →
verliest een aanspraak.
o Een verplichting maar geen afdwingbaarheid
o Wel nadelen voor degene die gehouden is, want die kan aanspraak verliezen:
▪ Bv.: vordering van een koper tegen een verkoper van een verborgen gebrek moet
binnen een korte termijn (dis is geen verbintenis). Bij niet vorderen verlies je je
aanspraak
▪ Bv.: schadebeperkingsplicht: plicht van de schadelijder om de redelijke maatregelen te
nemen om je schade te beperken
• Bv.: ik verkoop 10k kilo appels en de koper zegt dat hij ze niet wilt omdat ze
niet mooi zijn. Koper zoekt naar een reden om het contract niet te laten
doorgaan. Appels zijn nochtans in orde. De verkoper heeft een
schadebeperkingsplicht en moet opzoek gaan naar een andere koper. Indien
die koper slechts 7k appels wilt kopen moet de verkoper aan hem verkopen
zodanig dat de schade van de contractbreuk beperkt wordt. Doet de verkoper
dit niet, dan verliest hij de aanspraak ten bedrage van hetgene dat hij had
kunnen verkopen
1.1.3 Afdwingbaarheid: verbintenis, zuiver morele plicht en natuurlijke verbintenis
- Natuurlijke verbintenis: verbintenis waarvan de uitvoering niet kan worden afgedwongen maar
de SA geeft te kennen dat hij zich door de verbintenis gebonden acht (dus wel een schuld) <>
volwaardige verbintenis: afdwingbaar, SE kan het voorwerp van de verbintenis afdwingen van de
SA
o Als de SA een natuurlijke verbintenis vrijwillig uitvoert, dan is geen restitutie niet mogelijk
(artikel 5.2 B.W.)
o Bv.: een verjaarde schuld betalen
o Verschil met sociale afspraak: afspraak om op resto te gaan → geen afdwingbaarheid maar
er is een morele plicht
1.1.4 Bronnen van verbintenissen opgesomd in het B.W.
- Belangrijk!!
- Rechtshandelingen:
o Contracten zijn meerzijdige rechtshandelingen
o Eenzijdige rechtshandeling: belofte (kan in rechte worden afgedwongen)
- Rechtsfeiten:
3
