Samenvatting deel ONCOLOGIE - Hemato-oncologie 2025 (Master 1 semester 2 GNK KUL)

ALGEMENE ONCOLOGIE

1. INLEIDING ONCOLOGIE

EPIDEMIOLOGIE

 In alle leeftijdsgroepen, overal op de wereld, elk geslacht
 Incidentie = aantal nieuwe diagnosen/100.000/j
o Varieert in versch landen: BE hogere incidentie borst, prostaat, hoofd/hals kanker
o Man: prostaat, long, darm
o Vrouw: borst, darm, long
 Prevalentie = aantal pt op bep moment
 Mortaliteit = aantal overlijdens/100.000/j
o Gestandaardiseerde cijfers: mortaliteit daalt
o Man: long, colon, prostaat
o Vrouw: borst, colon, long
 Relatie incidentie & mortaliteit:
o Varieert van tumor: bv pancreaskanker (zz maar hoge mortaliteit)
o Incidentie hematologische tumor laag maar draagt vrij veel bij aan mortaliteit (<-> vaste
tumoren)
 Evolutie incidentie: kan stijgen door screening
 Evolutie mortaliteit:
o Man: mortaliteit long daalt duidelijk
o Vrouw: mortaliteit long plateau (want later begonnen met roken)
 Leeftijd:
o Versch soort tumor
o Hogere incidentie op hogere leeftijd (exponentiële toename)
o 0,6% van alle tumoren is bij kinderen: vooral leukemie, hersen/niertumor
o Adolescenten: testis, lymfoom, leukemie, melanoom, hersentumor
 Kinderen verdragen therapie beter, minder comorbiditeiten, tumoren reageren beter op therapie




OORZAKEN KANKER

<5% erfelijke <-> >90% sporadisch

RF (carcinogenen)
 Natuurlijke: bv mycotoxines (schimmels), carcinogenen in voeding
 Chem: nitro-amines, aromatisch amines, carcinogene metalen, alkylerende carcinogenen,
landbouw, chem industrie
 Medische interventies: straling, RT, chemo, …
 Obesitas: versch kankers
 Roken, alcohol  synergetisch effect
 UV straling, zonnebanken
 Virussen, bact, parasieten
o Bact: H pylori (maagca)
o Parasieten: Schistosoma (blaasca)

, o HPV: cervixca, P16+ hoofd/halstumoren
o HBV: HCC
o HIV: Kaposi sarcoom, lymfomen


Heriditaire kankersyndromen: zz (<5%)
 HBOCS: Hereditary Breast & Ovarian Cancer syndrome
 Cowden syndroom
 Lynch syndroom
 Familiale adenomateuze polyposis
 Li-Fraumeni syndroom
 Von Hippel-Lindau syndroom
 Neurofibromatose: fibromen zelf niet maligne, wel sec verhoogd risico op kankers


Primaire preventie:
 Vermijden van blootstelling RF: levensstijl, veel groenten/fruit, geen alcohol, veel beweging, niet
roken, geen zonnebank
 Verhogen weerstand tegen RF (bv vaccinatie, eradicatie H pylori)
 Risico-organen weghalen: bij heriditaire kankersyndromen

Secundaire preventie: screening (vroege detectie)



KANKERON TWIKKELING

 Langdurig proces
 Preklinische fase is heel lang (kan je niet opsporen) maar klinische fase (met symptomen) kort
 Niet altijd presentatie als gezwel
o Vaste tumoren: carcinomen, sarcomen
o Vloeibare tumoren: leukemie, lymfomen
 Geen pathognomische symptomen (heel aspecifiek)  kanker is DD/ tot tegendeel bewezen is!
 Discrepantie mogelijk tss symptomen en ernst/grootte tumor


Klassieke symptomen:
 Ulceratie, bloeding
 Lokale druk/invasie zenuw  pijn
 Onverklaarde gewichtsverlies, anorexie
 Cachexie: vaak agressieve tumoren
 Pleurale/pericardiale effusie, ascites
 Koorts van ongekende oorsprong (>38,3°C)  zeker ’s avonds is alarmS/
 B-symptomen: vooral bij lymfomen (ook prognostische waarde)
o Koorts >38,5°C
o Nachtzweten
o Gewichtsverlies >10%
o Pijn bij alcohol drinken
o Rillingen
o Jeuk

,  Paraneoplastische syndromen:
o Myastenia gravis
o Syndroom van Raynaud
o Onverklaarde anemie
o Endocriene afwijkingen
o Neurologische S/
o Cutane afwijkingen


Casus:

 S/ druk op borst, reflux-achtig, … ’s nachts, “mager maar met dikke buik”
 Blijkt abd tumor, mucosale doorbraak, cystische letsels in lever
 Heterogene tumor van 30cm (voelt meestal hard en elastisch) met centrale necrose
 Typische metastase van GI tumor is lever (bv cysten)
 Na APO: GIST (GI stromale tumor), hoge mitotische activiteit, pos voor DOG-1 en KIT (specifiek voor deze D/)
 KIT: receptor  activatie deling stamcellen  ongecontroleerde proliferatie
o Mutatie in bep exon zegt iets over gevoeligheid voor bep therapie
 GIST: oorsprong uit pacemakercellen die zorgen voor contracties
 R/ neo-adj imatinib (po, weinig NW/): competitieve inhibitor van ATP bindingsplaats (TyrK inh)
o Is niet curatief (kan enkel proliferatie remmen maar zal altijd vitale resttumor aanwezig)
o Maar: risico op resistentie (superpolatie andere mutaties)  opsporen met NGS
 Na imatinib: gekrompen, donkerder op CT (= myxoide degeneratie: kan niet meer delen)
 Chirurgie pas na maximale regressie onder imatinib  APO  hoge mitosen  adj imatinib
 2j later blijkt levermetastase  wedge resectie  imatinib verderzetten tot ziekteprogressie/intolerantie




2. SYSTEMISCHE ANTINEOPLASTISCHE THERAPIE

INLEIDING

Curatief behandelingsconcept:
 Complete remissie van de ziekte
 Afwezigheid van ziekte
 Blijvende remissie
 Definitieve genezing
 Neo-adj: pre-OP downstaging/downsizing  prognose verbeteren, chirurgie optimaliseren
 Adj: post-OP mogelijke micro-metastasen behandelen  lokaal herval voorkomen

Palliatief behandelingsconcept: we weten dat definitieve genezing niet mogelijk is
 Verlenging ziektevrije overleving bij actieve ziekte
 Verlenging OS
 Symtoomverlichting
 Verbetering of stabilisering levenskwaliteit
 Uitstel optreden van S/

Salvagetherapie:
 Als 2de-3de poging tot behandeling na falen R/
 Meestal palliatief