In- en verkoopmanagement
Inkoop
Hoofdstuk 1 t/m hoofdstuk 7
Bart Scholing
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht…………………………………………………………………………………………………….2
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren…………………………………………………………………………………………………………9
Hoofdstuk 3 Sourcing…………………………………………………………………………………………………………..…………..15
Hoofdstuk 4 Inkoopproces………………………………………………………………………………………………..……………..19
Hoofdstuk 5 Prijsstelling en inkoop…………………………………………………………………………………..……………..27
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven…………………………………………………………………33
Hoofdstuk 7 Positioneren van de inkoop in de organisatie…………………………….…………………………………38
School Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences
Studie Technische Bedrijfskunde
Vak In- en verkoopmanagement (Leerjaar 2, Thema 5)
Titel Inkoop – werken vanuit een ketenbenadering (3 e druk)
Auteur Brigitte Faber-de Lange, Reinder Pieters, Stef Weijers
ISBN 978-90-01-88688-2
Legenda
- Begrippen worden in het bolt weergegeven
- Synoniemen van een begrip worden schuin weergegeven
- (Aanvullende informatie wordt tussen haakjes weergegeven)
- Opsommingen worden weergegeven met streepjes (-
,1 Inkoop in vogelvlucht
Belicht – vanuit een ketenbenadering – de inkoopfunctie
en inkoopafdeling binnen een organisatie. Er wordt
ingegaan op samenwerking met de andere disciplines in
het bedrijf zoals verkoop, productie, service, distributie
en marketing.
Centrale vraag van dit hoofdstuk: Wat betekent inkoop
voor een organisatie?
1.1 Begripsbepaling inkoop
Kopen: aanschaffen van producten zoals een ieder dat regelmatig voor zichzelf doet.
Inkopen: staat gelijk aan professioneel inkopen.
- Inkoop voor een organisatie
- Gestructureerd en beleidsmatig
- Moet passen binnen de bedrijfsstrategie
- Houdt rekening met toekomstige veranderingen
Bij aankopen in de privésfeer is ruimte voor irrationele afwegingen, bij professionele inkopen niet.
Inkoop kent drie relevante betekenissen
1. De aanschaf (gaat om goederen of diensten die zijn aangeschaft)
2. De functie (functioneel gebied van een organisatie bv. inkoopfunctionaris)
3. De organisatievorm (afdeling)
Ontwikkeling van inkoop in Amerika
- 1850-1900: Inkoop wordt erkend als belangrijke functie
- 1900-1939: De werkwijze en procedures worden ontwikkeld
- 1940-1946: Focus op verkrijgbaarheid van schaarse middelen
- 1947-1965: Inkoop als kostenpost
- 1965-1978: Aandacht voor materiaal management
- 1978-1999: Globalisering
- 2000-nu: Samenwerken met leveranciers
Inkoop helpt de onderneming in een complexe, veranderende omgeving te overleven. Eisen aan
inkoop:
- Op lange termijn kwetsbaarheid ten opzichte van leveranciers, concurrenten en afnemers
minimaliseren
- Leveranciers te zoeken (en binden) die kunnen meedenken
- Te zorgen dat leveranciers meerwaarde bieden voor de onderneming
Definitie(s) inkoop:
- “(…) het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die noodzakelijk zijn
voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijfsvoering en de instandhouding van het bedrijf, tegen
de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden”
- (‘alles waar een externe factuur tegenover staat’ (eenvoudige definitie))
,Inkoop is niet alleen meer gericht op het primaire proces – de productie of de dienstverlening – maar
op het geheel, dus ook op inkoop voor het ondersteunende proces.
Inkoop op verschillende niveaus:
- Strategisch: Het vertalen van de bedrijfsstrategie
naar een inkoopstrategie (aspecten: waarde, kosten
en risico. Voor verdere effecten zie tabel 1.1)
- Tactisch: Het beheersen van het bestand van
leveranciers
- Operationeel: Het inkoopproces zelf
In en verkoop hebben het volgende met elkaar gemeen:
- Dat wat men verkoopt bevat ingekochte onderdelen
(product/dienst)
- De inkopers van de ene organisatie zijn de klanten
van een verkoopafdeling
- Zowel inkoop als verkoop moeten de externe markt
goed in de gaten houden.
1.2 Inkoop binnen de keten
Porter heeft een handig instrument ontwikkeld om het
gezamenlijke belang van onderdelen van een organisatie te
onderstrepen: de waardeketen (figuur 1.1).
De elementen in de onderste helft van het schema noemt Porter primaire
activiteiten. De ondersteunende activiteiten die in de bovenste helft staan
afgebeeld, zijn secundaire activiteiten.
De twee meest voorkomende varianten voor het einddoel:
1. Het nastreven van zo veel mogelijk winst op de korte termijn
2. Het behoud van de organisatie op de lange termijn
In Porters gedachte kent inkoop een ondersteunende rol, als afdeling die alle
facetten van de bedrijfsvoering bedient. Tevens speelt het een rol bij de
ondersteunende diensten en bij het primaire proces.
Positie inkoop binnen de voortbrengingsketen in
figuur 1.2. Verschillende schakels en ketens kunnen
een complex geheel vormen.
Inkoop moet ernaar streven om meerwaarde voor de
eigen organisatie te creëren:
- In relatie met andere onderdelen
- Goed functionerende keten è betekent voor inkoop dat bijgedragen wordt aan productie- of
dienstverleningsproces uiteindelijk ten behoeve van de wensen van de eindconsument.
- ‘een keten is zo sterk als zijn zwakste schakel’ taak van inkoop om deze integrale gedachte te
ondersteunen en te helpen met het sterker maken van de zwakste schakel.
, Het inkoopkanaal is de weg waarlangs een organisatie producten of diensten verwerft. De keuze
voor een inkoopkanaal bepaalt deels welke bedrijven onderdeel van jouw keten zullen gaan vormen.
Voor elk inkoopkanaal is een andere inkoopstrategie nodig. Het is daarom belangrijk om aandacht te
besteden aan de keuze van het inkoopkanaal.
Een inkoopafdeling heeft twee mogelijke inkoopkanalen:
1. Direct kanaal: een producent levert direct aan de inkopende organisatie zonder
tussenhandel.
2. Indirect kanaal: de leverancier levert goederen via een
of meer tussenstappen à mogelijk groter bereik onder
potentiële afnemers.
a. Nadeel 1: elke schakel wil beloond worden
product duurder afnemers betalen.
b. Nadeel 2: de leverancier kan afhankelijk
worden van de tussenhandel voor zijn afzet.
Welke kanalen een inkoper uiteindelijk gebruikt is afhankelijk van:
- De strategie (passen de bedrijven in de strategie van de organisatie)
- De beschikbaarheid van een kanaal (directe verkoop of verkoop via groothandel of agent)
- De wettelijke beperkingen (vereiste van bepaalde certificaten voor bv. medicatie verkoop)
- Ketenmacht (inkoop bij één bedrijf)
- De specifieke deelmarkt (met de daarbij behorende toegespitste kanalen)
1.3 De (noodzakelijke) meerwaarde van inkoop
Hoe kan inkoop meerwaarde creëren?
1.3.1 Van organisatiestrategie naar inkoopbeleid
Goede vertaling van algemene organisatiestrategie naar inkoopbeleid wat moet lijden tot de
uitvoering van de inkoopstrategie:
- Strategisch inkoopplan (lange termijn, heldere visie op hoe moet worden ingekocht)
o Inkoopdoelstellingen die zijn afgeleid uit organisatiedoelstellingen
o Beschrijving hoe de inkoopdoelstellingen te realiseren
o Hoofdlijnen leveranciersmanagement
o Wijze waarop de inkooporganisatie is vormgegeven
- Tactisch inkoopplan (middellange termijn, sourcingbeleid, leveranciersbeleid en grondvorm
van de processen)
o Inrichting leveranciersbestand voor deze artikelgroep
o Hoe worden leveranciers binnen deze artikelgroep ontwikkeld
o Hoe worden leveranciersprestaties gemeten
o Welk contractvorm
o Hoe worden risico’s geminimaliseerd
o Planning activiteiten
- Operationeel inkoopplan (korte termijn)
o Welke producten of diensten moeten worden ingekocht
Inkoop
Hoofdstuk 1 t/m hoofdstuk 7
Bart Scholing
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Inkoop in vogelvlucht…………………………………………………………………………………………………….2
Hoofdstuk 2 Inkoop in sectoren…………………………………………………………………………………………………………9
Hoofdstuk 3 Sourcing…………………………………………………………………………………………………………..…………..15
Hoofdstuk 4 Inkoopproces………………………………………………………………………………………………..……………..19
Hoofdstuk 5 Prijsstelling en inkoop…………………………………………………………………………………..……………..27
Hoofdstuk 6 Ontdekken van patronen in inkoopuitgaven…………………………………………………………………33
Hoofdstuk 7 Positioneren van de inkoop in de organisatie…………………………….…………………………………38
School Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences
Studie Technische Bedrijfskunde
Vak In- en verkoopmanagement (Leerjaar 2, Thema 5)
Titel Inkoop – werken vanuit een ketenbenadering (3 e druk)
Auteur Brigitte Faber-de Lange, Reinder Pieters, Stef Weijers
ISBN 978-90-01-88688-2
Legenda
- Begrippen worden in het bolt weergegeven
- Synoniemen van een begrip worden schuin weergegeven
- (Aanvullende informatie wordt tussen haakjes weergegeven)
- Opsommingen worden weergegeven met streepjes (-
,1 Inkoop in vogelvlucht
Belicht – vanuit een ketenbenadering – de inkoopfunctie
en inkoopafdeling binnen een organisatie. Er wordt
ingegaan op samenwerking met de andere disciplines in
het bedrijf zoals verkoop, productie, service, distributie
en marketing.
Centrale vraag van dit hoofdstuk: Wat betekent inkoop
voor een organisatie?
1.1 Begripsbepaling inkoop
Kopen: aanschaffen van producten zoals een ieder dat regelmatig voor zichzelf doet.
Inkopen: staat gelijk aan professioneel inkopen.
- Inkoop voor een organisatie
- Gestructureerd en beleidsmatig
- Moet passen binnen de bedrijfsstrategie
- Houdt rekening met toekomstige veranderingen
Bij aankopen in de privésfeer is ruimte voor irrationele afwegingen, bij professionele inkopen niet.
Inkoop kent drie relevante betekenissen
1. De aanschaf (gaat om goederen of diensten die zijn aangeschaft)
2. De functie (functioneel gebied van een organisatie bv. inkoopfunctionaris)
3. De organisatievorm (afdeling)
Ontwikkeling van inkoop in Amerika
- 1850-1900: Inkoop wordt erkend als belangrijke functie
- 1900-1939: De werkwijze en procedures worden ontwikkeld
- 1940-1946: Focus op verkrijgbaarheid van schaarse middelen
- 1947-1965: Inkoop als kostenpost
- 1965-1978: Aandacht voor materiaal management
- 1978-1999: Globalisering
- 2000-nu: Samenwerken met leveranciers
Inkoop helpt de onderneming in een complexe, veranderende omgeving te overleven. Eisen aan
inkoop:
- Op lange termijn kwetsbaarheid ten opzichte van leveranciers, concurrenten en afnemers
minimaliseren
- Leveranciers te zoeken (en binden) die kunnen meedenken
- Te zorgen dat leveranciers meerwaarde bieden voor de onderneming
Definitie(s) inkoop:
- “(…) het van externe bronnen betrekken van alle goederen en diensten die noodzakelijk zijn
voor de bedrijfsuitoefening, de bedrijfsvoering en de instandhouding van het bedrijf, tegen
de voor de organisatie meest gunstige voorwaarden”
- (‘alles waar een externe factuur tegenover staat’ (eenvoudige definitie))
,Inkoop is niet alleen meer gericht op het primaire proces – de productie of de dienstverlening – maar
op het geheel, dus ook op inkoop voor het ondersteunende proces.
Inkoop op verschillende niveaus:
- Strategisch: Het vertalen van de bedrijfsstrategie
naar een inkoopstrategie (aspecten: waarde, kosten
en risico. Voor verdere effecten zie tabel 1.1)
- Tactisch: Het beheersen van het bestand van
leveranciers
- Operationeel: Het inkoopproces zelf
In en verkoop hebben het volgende met elkaar gemeen:
- Dat wat men verkoopt bevat ingekochte onderdelen
(product/dienst)
- De inkopers van de ene organisatie zijn de klanten
van een verkoopafdeling
- Zowel inkoop als verkoop moeten de externe markt
goed in de gaten houden.
1.2 Inkoop binnen de keten
Porter heeft een handig instrument ontwikkeld om het
gezamenlijke belang van onderdelen van een organisatie te
onderstrepen: de waardeketen (figuur 1.1).
De elementen in de onderste helft van het schema noemt Porter primaire
activiteiten. De ondersteunende activiteiten die in de bovenste helft staan
afgebeeld, zijn secundaire activiteiten.
De twee meest voorkomende varianten voor het einddoel:
1. Het nastreven van zo veel mogelijk winst op de korte termijn
2. Het behoud van de organisatie op de lange termijn
In Porters gedachte kent inkoop een ondersteunende rol, als afdeling die alle
facetten van de bedrijfsvoering bedient. Tevens speelt het een rol bij de
ondersteunende diensten en bij het primaire proces.
Positie inkoop binnen de voortbrengingsketen in
figuur 1.2. Verschillende schakels en ketens kunnen
een complex geheel vormen.
Inkoop moet ernaar streven om meerwaarde voor de
eigen organisatie te creëren:
- In relatie met andere onderdelen
- Goed functionerende keten è betekent voor inkoop dat bijgedragen wordt aan productie- of
dienstverleningsproces uiteindelijk ten behoeve van de wensen van de eindconsument.
- ‘een keten is zo sterk als zijn zwakste schakel’ taak van inkoop om deze integrale gedachte te
ondersteunen en te helpen met het sterker maken van de zwakste schakel.
, Het inkoopkanaal is de weg waarlangs een organisatie producten of diensten verwerft. De keuze
voor een inkoopkanaal bepaalt deels welke bedrijven onderdeel van jouw keten zullen gaan vormen.
Voor elk inkoopkanaal is een andere inkoopstrategie nodig. Het is daarom belangrijk om aandacht te
besteden aan de keuze van het inkoopkanaal.
Een inkoopafdeling heeft twee mogelijke inkoopkanalen:
1. Direct kanaal: een producent levert direct aan de inkopende organisatie zonder
tussenhandel.
2. Indirect kanaal: de leverancier levert goederen via een
of meer tussenstappen à mogelijk groter bereik onder
potentiële afnemers.
a. Nadeel 1: elke schakel wil beloond worden
product duurder afnemers betalen.
b. Nadeel 2: de leverancier kan afhankelijk
worden van de tussenhandel voor zijn afzet.
Welke kanalen een inkoper uiteindelijk gebruikt is afhankelijk van:
- De strategie (passen de bedrijven in de strategie van de organisatie)
- De beschikbaarheid van een kanaal (directe verkoop of verkoop via groothandel of agent)
- De wettelijke beperkingen (vereiste van bepaalde certificaten voor bv. medicatie verkoop)
- Ketenmacht (inkoop bij één bedrijf)
- De specifieke deelmarkt (met de daarbij behorende toegespitste kanalen)
1.3 De (noodzakelijke) meerwaarde van inkoop
Hoe kan inkoop meerwaarde creëren?
1.3.1 Van organisatiestrategie naar inkoopbeleid
Goede vertaling van algemene organisatiestrategie naar inkoopbeleid wat moet lijden tot de
uitvoering van de inkoopstrategie:
- Strategisch inkoopplan (lange termijn, heldere visie op hoe moet worden ingekocht)
o Inkoopdoelstellingen die zijn afgeleid uit organisatiedoelstellingen
o Beschrijving hoe de inkoopdoelstellingen te realiseren
o Hoofdlijnen leveranciersmanagement
o Wijze waarop de inkooporganisatie is vormgegeven
- Tactisch inkoopplan (middellange termijn, sourcingbeleid, leveranciersbeleid en grondvorm
van de processen)
o Inrichting leveranciersbestand voor deze artikelgroep
o Hoe worden leveranciers binnen deze artikelgroep ontwikkeld
o Hoe worden leveranciersprestaties gemeten
o Welk contractvorm
o Hoe worden risico’s geminimaliseerd
o Planning activiteiten
- Operationeel inkoopplan (korte termijn)
o Welke producten of diensten moeten worden ingekocht
