Algemene psychopathologie H1, 2, 5, 6 – 17
Hoofdstuk 1 (psychiatrie en maatschappij)
Normaal gedrag hangt af van:
-kenmerken van de beoordeelde persoon (leeftijd, geslacht, beroep, maatschappelijke positie, sociale
rol)
-tijd/plaats van gedrag (in pyjama over straat wordt tijdens carnaval niet als gek gezien, daarna wel)
-waarden en normen van de heersende cultuur en tijdgeest (vb: discussie of homo’s afwijkend zijn).
Abnormaal gedrag is niet direct een stoornis. Kenmerken: persoon heeft er zelf last van,
disfunctionaliteit van gedrag (stoornis levert geen voordeel op en staat in de weg), irrationeel en
onbegrijpelijk, onvoorspelbaar, controleverlies, opvallend, ongemakkelijk gevoel bij anderen.
Psychiatrische ziekte is een lichamelijke afwijking, aandoening of stoornis met specifieke oorzaak, een
duidelijk beloop en aangepaste therapie.
Psychopathologie: verzamelnaam voor het geheel van psychische stoornissen. Het is de wetenschap
van het psychisch lijden.
Medisch model: een systematische werkwijze om pathologische verschijnselen te bestuderen en
mogelijk te wijzigen.
-diagnose: beschrijving van karakteristieke eigenschappen, ongeacht de mogelijke verklaring van de
stoornis.
-verklaring: verkenning van factoren die de stoornis veroorzaakt hebben, uitgelokt, bevorderd of in
stand gehouden hebben.
-prognose: een door onderzoek gemaakte voorspelling van het beloop van de stoornis. Kan zonder
therapeutisch ingrijpen zijn (natuurlijk beloop) of door behandelingen.
-therapie: ontwerp en uitvoering van de bovenstaande punten. Doel is de stoornis laten verdwijnen of
verbeteren.
-preventie: ontwerp en uitvoering van de bovenstaande punten om de stoornis te voorkomen (primaire
preventie), zo snel en effectief mogelijk te behandelen om resttoestanden te voorkomen (secundaire
preventie) of om nadelige gevolgen te beperken (tertiaire preventie of revalidatie).
GGZ-voorzieningen:
-intramurale (binnen de muren) of klinische zorg: opname voor behandeling of verpleging in een
psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis/psychiatrische kliniek (kunnen zich
gespecialiseerd hebben en alleen toegankelijk zijn voor een specifieke doelgroep). VB: crisisopvang
-extramurale (buiten de muren) of ambulante zorg: cliënten blijven in hun eigen woonomgeving.
de grootste groep meldt zich bij RIAGG. Zij zijn gespecialiseerd op veel gebieden en zorgen voor
preventie, advisering, begeleiding, behandeling en crisisinterventie. VB: vertrouwensarts,
adviescentrum, zelfhulpgroepen.
-tussenvoorzieningen of vormen van semimurale zorg: voor mensen waarvoor opname niet nodig is
maar extramurale zorg te weinig is. denk aan beschermde woonvormen met begeleiding en
ondersteuning. Ook kan je denken aan dagbehandelingen.
Multi-functionele eenheden zijn kleinschalige voorzieningen die kortdurende hulp biedt (ambulant
en dagbehandeling)
Psychiatrische stoornis:
-abnormaal gedrag/verschijnsel dat afwijkt van de sociale norm
-het gedrag neemt ongemak/lijden met zich mee voor de omgeving/betrokkene
-het verschijnsel/gedrag is ook bij andere vastgesteld en kan binnen het begrippenkader van de
psychiatrie worden beschreven.
, Hoofdstuk 2 (diagnose)
Classificeren (naamgeven en ordenen) is een middel om meer kennis te verwerven over de
prevalentie (ontstaan), de ontwikkeling, het beloop en behandeling van psychiatrische stoornissen.
-wat is er aan de hand? Indeling van gedrag op grond van (uiterlijke en innerlijke) kenmerken.
-hoe is het zo gekomen? gebaseerd op theorie en interpretatie (1e stap naar de hulpverlening)
Een syndroom is een groep of samenhangend geheel van symptomen in beschrijvende zin. De
groepering wordt vastgesteld zonder een verklaring.
Een symptoom is een uiting/signaal/kenmerk van een psychiatrische stoornis/syndroom.
-hoofdsymptoom verwijst met grote waarschijnlijkheid naar een specifieke stoornis
-bijsymptoom maakt het beeld van de stoornis volledig
VB: hoofdsymptoom van anorexia is de wens om mager te zijn, een bijsymptoom is de afwezigheid
van de menstruatie
DSM-IV zal niet elk psychiatrisch syndroom precies beschrijven maar heeft als doel verschillende
aspecten aan de orde te stellen.
DSM-assen:
I. klinische syndromen: classificatie van de meest bekende psychiatrische syndromen.
Diagnose wordt stapsgewijs genomen: psycho-organische stoornissen (lichamelijke oorzaak zoals
delier/dementie) → stoornis door alcohol/drugs→ psychosen (wanen en hallucinaties, ernstige
verstoring van de logische gedachtegang, ontregeld gedrag) → stemmingsstoornissen (zoals
manie/dementie) → angststoornissen → overige syndromen)
II. persoonlijkheidsstoornissen
III. lichamelijke aandoeningen: een ziekte/aandoening/handicap die samenhangt met het psychisch
functioneren en kan een rol spelen bij de psychiatrische behandeling. VB: een gestoorde hartfunctie bij
een depressieve patiënt heeft consequenties voor mogelijke antidepressieve medicijnen.
IV. psychosociale problemen: stressfactoren die zich in het afgelopen jaar hebben voorgedaan en de
diagnose/behandeling/prognose beïnvloeden.
V. globaal functioneren: hoe gezonder, hoe meer punten. Patiënt met alledaagse problemen heeft een
hoog niveau van functioneren.
Comorbiditeit is dat de patiënt op meerdere stoornissen wordt gediagnosticeerd.
3 soorten onderzoeksmethoden:
Diagnostisch interview: een gericht vraaggesprek is belangrijk om de belevingswereld van een
patiënt te verkennen. Anamnese is het verzamelen van gegevens over de voorgeschiedenis van
patiënten en hun eigen mededelingen. Beoordeling van de psychische toestand is ook nodig en
wordt gedaan door direct vragen (gedrag, waarneming, gevoel, stemming, denken) en observatie.
Lichamelijk en psychologisch onderzoek: wordt gebruik gemaakt van psychologisch onderzoek
(vragenlijsten, beoordelingsschalen)
Hoofdstuk 1 (psychiatrie en maatschappij)
Normaal gedrag hangt af van:
-kenmerken van de beoordeelde persoon (leeftijd, geslacht, beroep, maatschappelijke positie, sociale
rol)
-tijd/plaats van gedrag (in pyjama over straat wordt tijdens carnaval niet als gek gezien, daarna wel)
-waarden en normen van de heersende cultuur en tijdgeest (vb: discussie of homo’s afwijkend zijn).
Abnormaal gedrag is niet direct een stoornis. Kenmerken: persoon heeft er zelf last van,
disfunctionaliteit van gedrag (stoornis levert geen voordeel op en staat in de weg), irrationeel en
onbegrijpelijk, onvoorspelbaar, controleverlies, opvallend, ongemakkelijk gevoel bij anderen.
Psychiatrische ziekte is een lichamelijke afwijking, aandoening of stoornis met specifieke oorzaak, een
duidelijk beloop en aangepaste therapie.
Psychopathologie: verzamelnaam voor het geheel van psychische stoornissen. Het is de wetenschap
van het psychisch lijden.
Medisch model: een systematische werkwijze om pathologische verschijnselen te bestuderen en
mogelijk te wijzigen.
-diagnose: beschrijving van karakteristieke eigenschappen, ongeacht de mogelijke verklaring van de
stoornis.
-verklaring: verkenning van factoren die de stoornis veroorzaakt hebben, uitgelokt, bevorderd of in
stand gehouden hebben.
-prognose: een door onderzoek gemaakte voorspelling van het beloop van de stoornis. Kan zonder
therapeutisch ingrijpen zijn (natuurlijk beloop) of door behandelingen.
-therapie: ontwerp en uitvoering van de bovenstaande punten. Doel is de stoornis laten verdwijnen of
verbeteren.
-preventie: ontwerp en uitvoering van de bovenstaande punten om de stoornis te voorkomen (primaire
preventie), zo snel en effectief mogelijk te behandelen om resttoestanden te voorkomen (secundaire
preventie) of om nadelige gevolgen te beperken (tertiaire preventie of revalidatie).
GGZ-voorzieningen:
-intramurale (binnen de muren) of klinische zorg: opname voor behandeling of verpleging in een
psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis/psychiatrische kliniek (kunnen zich
gespecialiseerd hebben en alleen toegankelijk zijn voor een specifieke doelgroep). VB: crisisopvang
-extramurale (buiten de muren) of ambulante zorg: cliënten blijven in hun eigen woonomgeving.
de grootste groep meldt zich bij RIAGG. Zij zijn gespecialiseerd op veel gebieden en zorgen voor
preventie, advisering, begeleiding, behandeling en crisisinterventie. VB: vertrouwensarts,
adviescentrum, zelfhulpgroepen.
-tussenvoorzieningen of vormen van semimurale zorg: voor mensen waarvoor opname niet nodig is
maar extramurale zorg te weinig is. denk aan beschermde woonvormen met begeleiding en
ondersteuning. Ook kan je denken aan dagbehandelingen.
Multi-functionele eenheden zijn kleinschalige voorzieningen die kortdurende hulp biedt (ambulant
en dagbehandeling)
Psychiatrische stoornis:
-abnormaal gedrag/verschijnsel dat afwijkt van de sociale norm
-het gedrag neemt ongemak/lijden met zich mee voor de omgeving/betrokkene
-het verschijnsel/gedrag is ook bij andere vastgesteld en kan binnen het begrippenkader van de
psychiatrie worden beschreven.
, Hoofdstuk 2 (diagnose)
Classificeren (naamgeven en ordenen) is een middel om meer kennis te verwerven over de
prevalentie (ontstaan), de ontwikkeling, het beloop en behandeling van psychiatrische stoornissen.
-wat is er aan de hand? Indeling van gedrag op grond van (uiterlijke en innerlijke) kenmerken.
-hoe is het zo gekomen? gebaseerd op theorie en interpretatie (1e stap naar de hulpverlening)
Een syndroom is een groep of samenhangend geheel van symptomen in beschrijvende zin. De
groepering wordt vastgesteld zonder een verklaring.
Een symptoom is een uiting/signaal/kenmerk van een psychiatrische stoornis/syndroom.
-hoofdsymptoom verwijst met grote waarschijnlijkheid naar een specifieke stoornis
-bijsymptoom maakt het beeld van de stoornis volledig
VB: hoofdsymptoom van anorexia is de wens om mager te zijn, een bijsymptoom is de afwezigheid
van de menstruatie
DSM-IV zal niet elk psychiatrisch syndroom precies beschrijven maar heeft als doel verschillende
aspecten aan de orde te stellen.
DSM-assen:
I. klinische syndromen: classificatie van de meest bekende psychiatrische syndromen.
Diagnose wordt stapsgewijs genomen: psycho-organische stoornissen (lichamelijke oorzaak zoals
delier/dementie) → stoornis door alcohol/drugs→ psychosen (wanen en hallucinaties, ernstige
verstoring van de logische gedachtegang, ontregeld gedrag) → stemmingsstoornissen (zoals
manie/dementie) → angststoornissen → overige syndromen)
II. persoonlijkheidsstoornissen
III. lichamelijke aandoeningen: een ziekte/aandoening/handicap die samenhangt met het psychisch
functioneren en kan een rol spelen bij de psychiatrische behandeling. VB: een gestoorde hartfunctie bij
een depressieve patiënt heeft consequenties voor mogelijke antidepressieve medicijnen.
IV. psychosociale problemen: stressfactoren die zich in het afgelopen jaar hebben voorgedaan en de
diagnose/behandeling/prognose beïnvloeden.
V. globaal functioneren: hoe gezonder, hoe meer punten. Patiënt met alledaagse problemen heeft een
hoog niveau van functioneren.
Comorbiditeit is dat de patiënt op meerdere stoornissen wordt gediagnosticeerd.
3 soorten onderzoeksmethoden:
Diagnostisch interview: een gericht vraaggesprek is belangrijk om de belevingswereld van een
patiënt te verkennen. Anamnese is het verzamelen van gegevens over de voorgeschiedenis van
patiënten en hun eigen mededelingen. Beoordeling van de psychische toestand is ook nodig en
wordt gedaan door direct vragen (gedrag, waarneming, gevoel, stemming, denken) en observatie.
Lichamelijk en psychologisch onderzoek: wordt gebruik gemaakt van psychologisch onderzoek
(vragenlijsten, beoordelingsschalen)
