De rol van cognitieve factoren in voedselafwijzing bij kinderen
Afstudeerscriptie Bachelor Gezondheidswetenschappen,
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)
Naam
Student nr
Maastricht University
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML)
Scriptie begeleider:
Tweede beoordelaar:
Inleverdatum: Vrijdag 5 juli 2024
,Abstract
Voedselafwijzing vindt vaak plaats bij de consumptie van groenten en fruit, waardoor
essentiële voedingsstoffen worden misgelopen tijdens één van de meest cruciale momenten
van zowel de fysieke als de mentale ontwikkeling, namelijk de vroege kindertijd. Een tekort
aan deze voedingsstoffen kan zowel op korte als lange termijn gezondheidsproblemen tot
gevolg hebben. Vanwege deze gezondheidsgevolgen is het van belang om te begrijpen
waarom kinderen afwijzend eetgedrag vertonen. Vandaar dat dit onderzoek de mogelijke
relatie bestudeert tussen cognitieve factoren en voedselafwijzing, in de vorm van
voedselneofobie en voedsel kieskeurigheid. De onderzoeksvraag luidt: “Spelen cognitieve
factoren een rol bij voedselafwijzing van kinderen?”. De rol van de perceptie van eten,
cognitieve flexibiliteit, geheugenbias, categorisatie en inductief redeneren werd onderzocht.
Uit de verzameling van 10 studies blijkt dat kinderen met een verhoogde sensorische
gevoeligheid, verminderde cognitieve flexibiliteit en verminderde categorisatie vaardigheden
een hogere frequentie van voedselweigering laten zien dan kinderen zonder deze afwijkende
cognitieve factoren. Daarentegen, werd er geen relatie gevonden tussen een mogelijke
geheugen bias en voedselweigering. Naast de kind gerelateerde factoren wordt benadrukt dat
de sociale omgeving ook een grote invloed kan hebben op het eetgedrag. Daarom concludeert
het huidige literatuuronderzoek dat bij de voedselafwijzing van kinderen een significante rol
wordt gespeeld door de cognitieve factoren van het individu. Toekomstige interventies waarin
zowel de cognitieve factoren als de sociale omgeving (zoals de rol van de ouders/verzorgers
wordt meegenomen) zijn van belang om het eetgedrag en de gezondheid van het kind te
verbeteren.
, Onderzoeksvraag: “Spelen cognitieve factoren een rol bij de voedselafwijzing van kinderen?”
1. Introductie
Voedselafwijzing is een probleem dat vaak voorkomt aan de eettafel met jonge kinderen.
Deze afwijzing vindt meestal plaats bij de consumptie van groenten en fruit, terwijl deze
voedingsmiddelen juist zo gezond zijn voor het kind en belangrijk voor de ontwikkeling (Van
den Brand et al., 2023). Er bestaan twee vormen van voedselweigering. De eerste vorm is
voedselneofobie, waarbij kinderen een angst of onwil hebben om nieuw voedsel te proberen.
De tweede vorm is ‘picky eating’, waarbij kinderen zeer kieskeurig zijn in wat ze wel of niet
willen eten (Dovey et al., 2008). Picky eaters, ook wel kieskeurige eters, zijn selectief in het
nuttigen van zowel bekende als onbekende voeding. Ze eten een beperkte verscheidenheid aan
voedingssoorten, eisen een bepaalde bereidingsmanier of kunnen driftbuien vertonen wanneer
ze hun zin niet krijgen tijdens het eten (Mascola et al., 2010).
Beide vormen van voedselafwijzing kunnen resulteren in een niet voldoende variërend
voedingspatroon waardoor kinderen te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen (Nederkoorn et
al., 2019). Een gebrek aan voedingsstoffen tijdens de kindertijd kan op de korte termijn
negatieve gevolgen hebben zoals problemen met de fysieke activiteit, constipatie,
angstgevoelens en een hogere frequentie van medische aandoeningen (Chao, 2018).
Aangezien deze symptomen aanwezig zijn tijdens een cruciale periode van de ontwikkeling
kunnen deze op langere termijn ook nog effect hebben zoals het hebben van een laag gewicht,
vertraagde puberteit en een lage weerstand waardoor het risico op infecties en een
verminderde cognitieve ontwikkeling groter is (Gibson & Cooke, 2017).
Van alle kinderen wordt 8% tot 54% wel eens geïdentificeerd als een ‘kieskeurige eter’
tijdens de vroege kinderjaren (Van den Brand et al., 2023). Dit komt vooral door de lage
inname van groenten en fruit. In Nederland voldeed in 2008 maar 21% van de 2- en 3-jarigen
aan de aanbevolen groente inname. Van de 4- en 6-jarigen bleek vrijwel niemand te voldoen
(Ocké et al., 2008). In een recenter onderzoek in 2014 voldeed een magere 19,1% van de
Nederlandse jongeren aan de WHO-aanbevelingen voor de inname van groenten en fruit
(Lynch et al., 2014).
Hoewel de meeste kinderen de fase van voedselweigering op een bepaald moment
ontgroeien, kunnen individuele verschillen blijven bestaan tot op volwassen leeftijd. Kinderen
die van jongs af aan meer groenten en fruit eten, hebben de neiging om gezondere
eetgewoontes aan te houden als ze ouder worden (Nicklaus et al., 2005). In veel gevallen
Afstudeerscriptie Bachelor Gezondheidswetenschappen,
Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)
Naam
Student nr
Maastricht University
Faculty of Health, Medicine and Life Sciences (FHML)
Scriptie begeleider:
Tweede beoordelaar:
Inleverdatum: Vrijdag 5 juli 2024
,Abstract
Voedselafwijzing vindt vaak plaats bij de consumptie van groenten en fruit, waardoor
essentiële voedingsstoffen worden misgelopen tijdens één van de meest cruciale momenten
van zowel de fysieke als de mentale ontwikkeling, namelijk de vroege kindertijd. Een tekort
aan deze voedingsstoffen kan zowel op korte als lange termijn gezondheidsproblemen tot
gevolg hebben. Vanwege deze gezondheidsgevolgen is het van belang om te begrijpen
waarom kinderen afwijzend eetgedrag vertonen. Vandaar dat dit onderzoek de mogelijke
relatie bestudeert tussen cognitieve factoren en voedselafwijzing, in de vorm van
voedselneofobie en voedsel kieskeurigheid. De onderzoeksvraag luidt: “Spelen cognitieve
factoren een rol bij voedselafwijzing van kinderen?”. De rol van de perceptie van eten,
cognitieve flexibiliteit, geheugenbias, categorisatie en inductief redeneren werd onderzocht.
Uit de verzameling van 10 studies blijkt dat kinderen met een verhoogde sensorische
gevoeligheid, verminderde cognitieve flexibiliteit en verminderde categorisatie vaardigheden
een hogere frequentie van voedselweigering laten zien dan kinderen zonder deze afwijkende
cognitieve factoren. Daarentegen, werd er geen relatie gevonden tussen een mogelijke
geheugen bias en voedselweigering. Naast de kind gerelateerde factoren wordt benadrukt dat
de sociale omgeving ook een grote invloed kan hebben op het eetgedrag. Daarom concludeert
het huidige literatuuronderzoek dat bij de voedselafwijzing van kinderen een significante rol
wordt gespeeld door de cognitieve factoren van het individu. Toekomstige interventies waarin
zowel de cognitieve factoren als de sociale omgeving (zoals de rol van de ouders/verzorgers
wordt meegenomen) zijn van belang om het eetgedrag en de gezondheid van het kind te
verbeteren.
, Onderzoeksvraag: “Spelen cognitieve factoren een rol bij de voedselafwijzing van kinderen?”
1. Introductie
Voedselafwijzing is een probleem dat vaak voorkomt aan de eettafel met jonge kinderen.
Deze afwijzing vindt meestal plaats bij de consumptie van groenten en fruit, terwijl deze
voedingsmiddelen juist zo gezond zijn voor het kind en belangrijk voor de ontwikkeling (Van
den Brand et al., 2023). Er bestaan twee vormen van voedselweigering. De eerste vorm is
voedselneofobie, waarbij kinderen een angst of onwil hebben om nieuw voedsel te proberen.
De tweede vorm is ‘picky eating’, waarbij kinderen zeer kieskeurig zijn in wat ze wel of niet
willen eten (Dovey et al., 2008). Picky eaters, ook wel kieskeurige eters, zijn selectief in het
nuttigen van zowel bekende als onbekende voeding. Ze eten een beperkte verscheidenheid aan
voedingssoorten, eisen een bepaalde bereidingsmanier of kunnen driftbuien vertonen wanneer
ze hun zin niet krijgen tijdens het eten (Mascola et al., 2010).
Beide vormen van voedselafwijzing kunnen resulteren in een niet voldoende variërend
voedingspatroon waardoor kinderen te weinig voedingsstoffen binnenkrijgen (Nederkoorn et
al., 2019). Een gebrek aan voedingsstoffen tijdens de kindertijd kan op de korte termijn
negatieve gevolgen hebben zoals problemen met de fysieke activiteit, constipatie,
angstgevoelens en een hogere frequentie van medische aandoeningen (Chao, 2018).
Aangezien deze symptomen aanwezig zijn tijdens een cruciale periode van de ontwikkeling
kunnen deze op langere termijn ook nog effect hebben zoals het hebben van een laag gewicht,
vertraagde puberteit en een lage weerstand waardoor het risico op infecties en een
verminderde cognitieve ontwikkeling groter is (Gibson & Cooke, 2017).
Van alle kinderen wordt 8% tot 54% wel eens geïdentificeerd als een ‘kieskeurige eter’
tijdens de vroege kinderjaren (Van den Brand et al., 2023). Dit komt vooral door de lage
inname van groenten en fruit. In Nederland voldeed in 2008 maar 21% van de 2- en 3-jarigen
aan de aanbevolen groente inname. Van de 4- en 6-jarigen bleek vrijwel niemand te voldoen
(Ocké et al., 2008). In een recenter onderzoek in 2014 voldeed een magere 19,1% van de
Nederlandse jongeren aan de WHO-aanbevelingen voor de inname van groenten en fruit
(Lynch et al., 2014).
Hoewel de meeste kinderen de fase van voedselweigering op een bepaald moment
ontgroeien, kunnen individuele verschillen blijven bestaan tot op volwassen leeftijd. Kinderen
die van jongs af aan meer groenten en fruit eten, hebben de neiging om gezondere
eetgewoontes aan te houden als ze ouder worden (Nicklaus et al., 2005). In veel gevallen
