1
VERBRUIKERSTUDIES
GRAAD 12
REKORD
Eksamen
2025
Hierdie notas is saamgestel uit ou vraestelle van SACAI 2019, 2020 en 2021, 2023. DBO/November 2023.
(EC/SEPTEMBER 2024). Sommige inligting word herhaal; ek wil jou die verskillende maniere wys waarop
dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-/illustrasievrae te beantwoord.
Vir meer Juffrou Ansie produkte, kontak
Sterkte. Juffrou Ansie
Inhoud
Definisies en Kernkonsepte ........................................................................................................................... 2
Entrepreneurskap.......................................................................................................................................... 5
Die Verbruiker ............................................................................................................................................. 16
ONBILLIKE SAKEPRAKTYKE EN SWENDELRY ............................................................................................ 17
Kos en Voeding ............................................................................................................................................ 21
VOEDSELBYVOEGINGS, BEWAARMETODES EN VOEDSELVEILIGHEID ..................................................... 31
Klere ............................................................................................................................................................ 35
MODE EN VOORKOMS IN DIE WÊRELD VAN WERK ................................................................................ 40
Behuising ..................................................................................................................................................... 41
KOOP VAN HUISHOUDELIKE TOESTELLE.................................................................................................. 47
, 2
Munisipale dienste en volhoubare waterverbruik ................................................................................ 50
Definisies en Kernkonsepte
Handelsmerk 'n Woord, simbool, naam of toestel wat iemand gebruik om goedere
te onderskei van dié wat deur ander vervaardigers vervaardig word,
staan bekend as 'n handelsmerk.
Patent 'n Patent is 'n lisensie wat iemand die eksklusiewe reg gee om 'n
uitvinding vir 'n sekere tydperk te vervaardig, te gebruik of te verkoop.
AIDA-beginsel Advertensies vir nuwe produkte moet gebaseer wees op die AIDA-
beginsel. Aandag, Belangstelling, Begeerte, Aksie.
Retrospektiewe mode 'n Klerestyl wat aandui dat dit uit 'n vorige era kom. Die Powerhouse
Museum se uitstalling van die "Negentigerjare tot Nou" is 'n goeie
voorbeeld van retrospektiewe mode.
Klassieke style Klassieke style verander min en is tydloos deur die eeue heen.
Eko-modusse Tydens die produksie van hierdie klere word geen skadelike
chemikalieë en bleikmiddels gebruik wanneer die materiaal gekleur
word nie.
Diabetes Die voedingstof- en voedselverwante gesondheidstoestand wat
voortspruit uit die liggaam se onvermoë om glukosevlakke in die bloed
te beheer, word diabetes genoem.
Sistoliese bloeddruk Die druk wanneer die hart klop terwyl die bloed pomp.
Diastoliese bloeddruk Die druk wanneer die hart tussen hartslae rus.
Vetsug Abnormale ophoping van liggaamsvet.
Basillêre disenterie Algemene simptome is matige maagpyn en diarree, met bloed of slym
in die stoelgang.
Tuberkulose 'n Hoogs aansteeklike siekte wat gewoonlik die longe aanval.
Bulimia Nervosa 'n Bose kringloop van herhaalde ooreet, gevolg deur gedrag soos
geforseerde braking of oormatige oefening.
MIV/VIGS 'n Siekte van die menslike immuunstelsel wat deur die menslike
immuniteitsgebreksvirus veroorsaak word.
Gastroënteritis Akute diarree, drie of meer los stoelgange, krampe, naarheid,
opgeblasenheid.
Vitamien C Vitamien C is een van die noodsaaklike vitamiene wat die
immuunstelsel versterk.
Vitamien B Die voedingstof wat die ysterabsorpsie van die liggaam sal verbeter
Voedselbymiddels Chemiese stowwe wat by voedsel gevoeg word om dit vars te hou
en/of wat die kleur, geur en tekstuur van die produk verbeter.
Escherichia coli (E-coli) Escherichia coli (E-coli) is 'n tipe bakterie wat maagsere in die
ingewande veroorsaak wat die stoelgang bloederig maak.
, 3
Emulgeermiddels Emulgeermiddels is bestanddele wat by voedsel gevoeg word om
konsekwentheid te handhaaf en te verhoed dat die mengsel se
bestanddele skei.
Chemiese preserveermiddels Chemiese preserveermiddels is bestanddele wat, onder sekere
omstandighede, die groei van mikroörganismes vertraag, maar hulle
nie noodwendig vernietig nie. Dit verhoed egter nie kwaliteitsafname
tydens vervaardiging en verspreiding nie.
Nie-hernubare Fossielbrandstowwe soos steenkool, olie of gas is voorbeelde van nie-
energiebronne hernubare energiebronne
Opportunistiese infeksies Infeksies wat voorkom wanneer die immuunstelsel nie die liggaam
teen bakterieë en virusse kan beskerm nie.
Grondboontjies Grondboontjies is een van die mees algemene oorsake van allergiese
reaksies.
E-posnommers E-nommers is algemeen op voedseletikette regoor die Europese Unie.
E-nommers dui bestanddele aan wat deur die Europese
Voedselveiligheidsowerheid goedgekeur is.
Voorlopige belasting Belasting wat van toepassing is op belastingbetalers met 'n ongereelde
inkomste, soos boere. Die bedrag word in twee paaiemente betaal
sodat die belastingbetaler nie een groot bedrag aan die einde van die
finansiële jaar hoef te betaal nie.
HBS (Huidige Betalingstelsel) Die belasting wat 'n werkgewer van sy werknemers se inkomste aftrek
en aan die SAID oorbetaal.
Aksynsbelasting Ook genoem sondebelasting. Belasting gehef op die vervaardiging en
verkoop van sekere produkte, bv. alkohol en tabakprodukte.
Registrasiekoste 'n Eenmalige bedrag wat deur die bank gehef word om 'n
huisleningrekening te registreer.
Koopakte 'n Formele, skriftelike, wettige ooreenkoms tussen die koper en die
verkoper wat die bepalings en voorwaardes uiteensit.
Afbetalingsverkooptransaksie 'n Afbetalingsverkooptransaksie is 'n transaksie waar 'n deposito
betaal word en 'n kredietooreenkoms onderteken word.
Lay-by 'n Klein deposito word vir 'n item betaal, waarna die handelaar die
item vir die kliënt hou totdat die volle bedrag betaal is.
Titelakte Die dokument wat die besonderhede van eienaarskap en 'n eiendom
aandui
'n Koper besit eers 'n huis nadat die Registrateur van Aktes die
titelakte onderteken het.
Eiendomsbelasting Die koper is verantwoordelik vir die betaling hiervan en is gebaseer op
die markwaarde van die eiendom.
Huurkontrak 'n Ooreenkoms tussen 'n eiendomseienaar en 'n huurder vir die
gebruik en bewoning van 'n eiendom teen betaling van huur.
, 4
Wet op Huurbehuising Die wet wat die verhouding tussen huurders en verhuurders in die
private huursektor reguleer.
Geldwassery Die ware aard of bron van onwettige geld verberg deur dit deur
wettige sakekanale te beweeg.
Uitsluitingsklousule / Die soort klousule wat in kontrakte ingesluit is wat 'n party van enige
Vrywaringsklousule aanspreeklikheid vrywaar indien die ooreenkoms nie nagekom word
nie.
Verband Geregistreer wees by die aktekantoor en dien as sekuriteit vir die bank
vir die terugbetaling van die huislening.
Voorraadvel 'n Groep mense wat saam onderneem om gereelde bydraes tot 'n
gemeenskaplike fonds vir spesifieke doeleindes te betaal.
Bedrogskema/swendelary Nadat 'n telefoniese sake-aanbod van die hand gewys is, is geld steeds
van die verbruiker se bankrekening afgetrek.
Grys goedere Goedere wat deur nie-amptelike of ongemagtigde verspreidingskanale
in 'n land ingevoer word.
Piramideskema Lede ontvang vergoeding vir die werwing van ander lede eerder as vir
die verkoop van enige goedere of dienste.
Afkoelperiode Volgens die Wet op Verbruikersbeskerming, 2008 (Wet 68 van 2008),
het 'n verbruiker vyf dae om 'n transaksie wat as gevolg van direkte
bemarking aangegaan is, te kanselleer, sonder om 'n rede te gee of
sonder finansiële implikasies.
Meervlakkige piramideskema Produkte word verkoop en verkopers ontvang 'n gedeelte van die
verkope van 'n laer vlak.
Produk, prys, plek, mense en Die bemarkingstrategieë wat benodig word vir 'n suksesvolle
promosie. bemarkingsplan.
Produksieplan 'n Dokument wat aandui watter take gedoen moet word om jou
doelwitte te bereik.
Mededingende voordeel Unieke eienskappe wat 'n produk onderskei van soortgelyke produkte
wat deur ander besighede vervaardig word.
Gehaltebeheer/inspeksies Die inspeksieproses om te verseker dat produkte aan die vereiste
standaarde voldoen wat gestel is.
Volhoubare produksie Die produksie van produkte op so 'n manier dat die natuurlike
omgewing beskerm word.
Aanvanklike kapitaal Die kapitaal wat aanvanklik benodig is om die besigheid te begin.
Verskillende tipes belasting Die regering se hoofbron van inkomste.
Die repokoers Die repokoers is die rentekoers waarteen kommersiële banke geld van
die Reserwebank kan leen
'n Modetendens 'n Modetendens is die rigting waarin 'n mode verander.
Gryswater Afvalwater wat deur huishoudelike prosesse gegenereer word, en wat
afgelei kan word om huishoudelike waterverbruik te verminder.
VERBRUIKERSTUDIES
GRAAD 12
REKORD
Eksamen
2025
Hierdie notas is saamgestel uit ou vraestelle van SACAI 2019, 2020 en 2021, 2023. DBO/November 2023.
(EC/SEPTEMBER 2024). Sommige inligting word herhaal; ek wil jou die verskillende maniere wys waarop
dieselfde inligting gevra word. Ek moedig jou aan om die berekenings-/illustrasievrae te beantwoord.
Vir meer Juffrou Ansie produkte, kontak
Sterkte. Juffrou Ansie
Inhoud
Definisies en Kernkonsepte ........................................................................................................................... 2
Entrepreneurskap.......................................................................................................................................... 5
Die Verbruiker ............................................................................................................................................. 16
ONBILLIKE SAKEPRAKTYKE EN SWENDELRY ............................................................................................ 17
Kos en Voeding ............................................................................................................................................ 21
VOEDSELBYVOEGINGS, BEWAARMETODES EN VOEDSELVEILIGHEID ..................................................... 31
Klere ............................................................................................................................................................ 35
MODE EN VOORKOMS IN DIE WÊRELD VAN WERK ................................................................................ 40
Behuising ..................................................................................................................................................... 41
KOOP VAN HUISHOUDELIKE TOESTELLE.................................................................................................. 47
, 2
Munisipale dienste en volhoubare waterverbruik ................................................................................ 50
Definisies en Kernkonsepte
Handelsmerk 'n Woord, simbool, naam of toestel wat iemand gebruik om goedere
te onderskei van dié wat deur ander vervaardigers vervaardig word,
staan bekend as 'n handelsmerk.
Patent 'n Patent is 'n lisensie wat iemand die eksklusiewe reg gee om 'n
uitvinding vir 'n sekere tydperk te vervaardig, te gebruik of te verkoop.
AIDA-beginsel Advertensies vir nuwe produkte moet gebaseer wees op die AIDA-
beginsel. Aandag, Belangstelling, Begeerte, Aksie.
Retrospektiewe mode 'n Klerestyl wat aandui dat dit uit 'n vorige era kom. Die Powerhouse
Museum se uitstalling van die "Negentigerjare tot Nou" is 'n goeie
voorbeeld van retrospektiewe mode.
Klassieke style Klassieke style verander min en is tydloos deur die eeue heen.
Eko-modusse Tydens die produksie van hierdie klere word geen skadelike
chemikalieë en bleikmiddels gebruik wanneer die materiaal gekleur
word nie.
Diabetes Die voedingstof- en voedselverwante gesondheidstoestand wat
voortspruit uit die liggaam se onvermoë om glukosevlakke in die bloed
te beheer, word diabetes genoem.
Sistoliese bloeddruk Die druk wanneer die hart klop terwyl die bloed pomp.
Diastoliese bloeddruk Die druk wanneer die hart tussen hartslae rus.
Vetsug Abnormale ophoping van liggaamsvet.
Basillêre disenterie Algemene simptome is matige maagpyn en diarree, met bloed of slym
in die stoelgang.
Tuberkulose 'n Hoogs aansteeklike siekte wat gewoonlik die longe aanval.
Bulimia Nervosa 'n Bose kringloop van herhaalde ooreet, gevolg deur gedrag soos
geforseerde braking of oormatige oefening.
MIV/VIGS 'n Siekte van die menslike immuunstelsel wat deur die menslike
immuniteitsgebreksvirus veroorsaak word.
Gastroënteritis Akute diarree, drie of meer los stoelgange, krampe, naarheid,
opgeblasenheid.
Vitamien C Vitamien C is een van die noodsaaklike vitamiene wat die
immuunstelsel versterk.
Vitamien B Die voedingstof wat die ysterabsorpsie van die liggaam sal verbeter
Voedselbymiddels Chemiese stowwe wat by voedsel gevoeg word om dit vars te hou
en/of wat die kleur, geur en tekstuur van die produk verbeter.
Escherichia coli (E-coli) Escherichia coli (E-coli) is 'n tipe bakterie wat maagsere in die
ingewande veroorsaak wat die stoelgang bloederig maak.
, 3
Emulgeermiddels Emulgeermiddels is bestanddele wat by voedsel gevoeg word om
konsekwentheid te handhaaf en te verhoed dat die mengsel se
bestanddele skei.
Chemiese preserveermiddels Chemiese preserveermiddels is bestanddele wat, onder sekere
omstandighede, die groei van mikroörganismes vertraag, maar hulle
nie noodwendig vernietig nie. Dit verhoed egter nie kwaliteitsafname
tydens vervaardiging en verspreiding nie.
Nie-hernubare Fossielbrandstowwe soos steenkool, olie of gas is voorbeelde van nie-
energiebronne hernubare energiebronne
Opportunistiese infeksies Infeksies wat voorkom wanneer die immuunstelsel nie die liggaam
teen bakterieë en virusse kan beskerm nie.
Grondboontjies Grondboontjies is een van die mees algemene oorsake van allergiese
reaksies.
E-posnommers E-nommers is algemeen op voedseletikette regoor die Europese Unie.
E-nommers dui bestanddele aan wat deur die Europese
Voedselveiligheidsowerheid goedgekeur is.
Voorlopige belasting Belasting wat van toepassing is op belastingbetalers met 'n ongereelde
inkomste, soos boere. Die bedrag word in twee paaiemente betaal
sodat die belastingbetaler nie een groot bedrag aan die einde van die
finansiële jaar hoef te betaal nie.
HBS (Huidige Betalingstelsel) Die belasting wat 'n werkgewer van sy werknemers se inkomste aftrek
en aan die SAID oorbetaal.
Aksynsbelasting Ook genoem sondebelasting. Belasting gehef op die vervaardiging en
verkoop van sekere produkte, bv. alkohol en tabakprodukte.
Registrasiekoste 'n Eenmalige bedrag wat deur die bank gehef word om 'n
huisleningrekening te registreer.
Koopakte 'n Formele, skriftelike, wettige ooreenkoms tussen die koper en die
verkoper wat die bepalings en voorwaardes uiteensit.
Afbetalingsverkooptransaksie 'n Afbetalingsverkooptransaksie is 'n transaksie waar 'n deposito
betaal word en 'n kredietooreenkoms onderteken word.
Lay-by 'n Klein deposito word vir 'n item betaal, waarna die handelaar die
item vir die kliënt hou totdat die volle bedrag betaal is.
Titelakte Die dokument wat die besonderhede van eienaarskap en 'n eiendom
aandui
'n Koper besit eers 'n huis nadat die Registrateur van Aktes die
titelakte onderteken het.
Eiendomsbelasting Die koper is verantwoordelik vir die betaling hiervan en is gebaseer op
die markwaarde van die eiendom.
Huurkontrak 'n Ooreenkoms tussen 'n eiendomseienaar en 'n huurder vir die
gebruik en bewoning van 'n eiendom teen betaling van huur.
, 4
Wet op Huurbehuising Die wet wat die verhouding tussen huurders en verhuurders in die
private huursektor reguleer.
Geldwassery Die ware aard of bron van onwettige geld verberg deur dit deur
wettige sakekanale te beweeg.
Uitsluitingsklousule / Die soort klousule wat in kontrakte ingesluit is wat 'n party van enige
Vrywaringsklousule aanspreeklikheid vrywaar indien die ooreenkoms nie nagekom word
nie.
Verband Geregistreer wees by die aktekantoor en dien as sekuriteit vir die bank
vir die terugbetaling van die huislening.
Voorraadvel 'n Groep mense wat saam onderneem om gereelde bydraes tot 'n
gemeenskaplike fonds vir spesifieke doeleindes te betaal.
Bedrogskema/swendelary Nadat 'n telefoniese sake-aanbod van die hand gewys is, is geld steeds
van die verbruiker se bankrekening afgetrek.
Grys goedere Goedere wat deur nie-amptelike of ongemagtigde verspreidingskanale
in 'n land ingevoer word.
Piramideskema Lede ontvang vergoeding vir die werwing van ander lede eerder as vir
die verkoop van enige goedere of dienste.
Afkoelperiode Volgens die Wet op Verbruikersbeskerming, 2008 (Wet 68 van 2008),
het 'n verbruiker vyf dae om 'n transaksie wat as gevolg van direkte
bemarking aangegaan is, te kanselleer, sonder om 'n rede te gee of
sonder finansiële implikasies.
Meervlakkige piramideskema Produkte word verkoop en verkopers ontvang 'n gedeelte van die
verkope van 'n laer vlak.
Produk, prys, plek, mense en Die bemarkingstrategieë wat benodig word vir 'n suksesvolle
promosie. bemarkingsplan.
Produksieplan 'n Dokument wat aandui watter take gedoen moet word om jou
doelwitte te bereik.
Mededingende voordeel Unieke eienskappe wat 'n produk onderskei van soortgelyke produkte
wat deur ander besighede vervaardig word.
Gehaltebeheer/inspeksies Die inspeksieproses om te verseker dat produkte aan die vereiste
standaarde voldoen wat gestel is.
Volhoubare produksie Die produksie van produkte op so 'n manier dat die natuurlike
omgewing beskerm word.
Aanvanklike kapitaal Die kapitaal wat aanvanklik benodig is om die besigheid te begin.
Verskillende tipes belasting Die regering se hoofbron van inkomste.
Die repokoers Die repokoers is die rentekoers waarteen kommersiële banke geld van
die Reserwebank kan leen
'n Modetendens 'n Modetendens is die rigting waarin 'n mode verander.
Gryswater Afvalwater wat deur huishoudelike prosesse gegenereer word, en wat
afgelei kan word om huishoudelike waterverbruik te verminder.
