Samenvatting Filosofische Reflectie voor Biomedische
Wetenschappen ( Juni)
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie?
Definitie van Definitie = Bepalen van iets, Grenzen stellen
Twee soorten definities
1. Intensionele Definitie: Opsomming van elementen van de verzameling (Bv. 0, 1, 2,
3)
2. Extensionele Definitie: Opsomming van elementen van de verzameling (Bv. Alle
positieve getallen die behoren tot de verzameling van de natuurlijke getallen)
Filosofie = De liefde voor de wijsheid
Alfred North Het begin van de filosofie is de verwondering en niet de liefde voor de wijsheid
Whitehead
Louis CK Vragen van kinderen beantwoorden: Why, Why, Why
→ Is een soort van filosofie
Schopenhauer, Het begin van de filosofie is de vertwijfeling
Kierkegaard
Descartes Kritisch Denken = Denken wat voor anderen vanzelfsprekend lijkt
→ Descartes bouwt een heel systeem van de filosofie op dat alleen maar kritisch
is
Maar het kritisch rationeel denken is niet eigen aan de filosofie
Drie Methodologische instrumenten
= Specifieke instrumenten die eigen zijn aan de filosofische elementen
Intuïties De definitie van intuïtie is enorm verschoven doorheen de tijd
- In Middeleeuwen = Onmiddellijk waarneming van de waarheid
- Angelsaksische tijd = Automatische cognitieve op
gedachte-experimenten
1
, Veel wetenschappers vertrekken vanuit een bepaalde intuïtie over de
werkelijkheid (= Een gevoel dat het zo is en kijken of dat dit klopt)
Conceptuele analyse = Kritisch omgaan met bepaalde vragen
Concepten proberen helder te krijgen en te analyseren
Gedachte-Experiment = Het is een bepaald scenario dat je in gedachten ontwikkelt om
bepaalde consequenties of bepaalde aspecten van bepaalde zaken
helder te krijgen
→ Waarom wordt dit gedaan? Als het financieel moeilijk is of ethisch niet
mogelijk is
Een vierde instrument is argumenten geven maar dit is niet specifiek voor de filosofie
De domeinen van de filosofie
- De wetenschap kan verder bouwen op verworven kennis
Is er vooruitgang in de filosofie?
- Er is vaak negatieve vooruitgang → Weten dat bepaalde antwoorden foute
antwoorden zijn
- Of dat als je een bepaald hebt dan krijg je bepaalde problemen met vaak gegeven
antwoorden
- Of dat men weet dat er bepaalde antwoorden foutief zijn op deze vraag
Een verzameling van deeldisciplines: Er zijn er vier
Moraalfilosofie = Studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad
Voorbeeld = Trolley Problem
- Aan spoor 1 hangen 5 personen vast en aan spoor 2 enkel 1 persoon
- Is het beter om 1 persoon te overrijden dan 5
Metafysica = De studie van wat bestaat en van de aard van wat is
- Bestaat tijd? En als deze bestaat, wat is het dan?
- Bestaan getallen? En als deze bestaat, wat is het dan?
2
, Logica = De studie van de geldigheid van redeneringen en argumenten
- Waarom zijn ze geldig of niet-geldig?
- Niet-Geldige redeneringen zijn Drogreden
- Verkeerde Oorzaak en Gevolg → Niet-Geldig
Epistemologie = De studie van aard en mogelijkheid van kennis
- Men onderzoekt de aard en mogelijkheid van de kennis
- Wat is Kennis?
Voorbeeld: Brain in a Vat = Filosofische gedachte-experiment dat veel wordt
gebruikt in epistemologie
- Onderzoek over kennis, realiteit en bewustzijn
- Het vraagt zich af of we zeker dat onze ervaringen echt zijn
Geschiedenis van de filosofie
In de oudheid: 3-4de eeuw voor Chr.
● Filosofie wordt gebruikt om de natuur anders te verklaren (Goden spelen een rol)
● Filosofie is op de Achtergrond van een dominante mythologie
Middeleeuwen: Christendom was de dominante godsdienst
● Filosofie is op de Achtergrond van een dominante religie
● Filosofie maakt hierbij dienst van de theologie (Helderheid maken bij theologische
discussies)
● Een ander soort vragen dan voordien (in de oudheid)
Nieuwe tijd: Opkomst van de wetenschap
● De filosofie moet hiertegen ook definiëren
● Vragen worden op een meer zekere manier oplossen
● De wetenschap verklaart gebeurtenissen in de natuur
Hoofdstuk 2: Mechanisering en Doelgerichtheid
Waarom zijn deze rotsen zo puntig? Verschillende antwoordmogelijkheden
- Juiste antwoord: Omdat water en wind de botte kanten hebben weggespoeld en
weggeblazen
3
, Menselijke artefacten = Scherpe punten gemaakt door de mens zoals Potloodpunten
Natuurlijke zaken die puntig zijn: Snavel van vogel → Dit heeft een bepaald doel
Teleologie = Leer van de doel(oorzaken)
Aristoteles
Grootste filosoof ooit
Vier soorten oorzaken: UItleg met als voorbeeld een borstbeeld
1. Materiële: is de Steen waaruit het borstbeeld gemaakt is
2. Formele: Is de vorm die aan het borstbeeld gegeven is
3. Efficiënte Oorzaak: zijn de verschillende impacten/invloeden die hebben ingebracht op de
steen om uiteindelijk te resulteren in zijn concrete vorm
4. Doeloorzaak: Is het doel waarmee de steen bewerkt is
Finale oorzaak: De vorm van het borstbeeld zou anders zijn geweest als de beeldhouwer een
ander doel had met het beeld
Elke beweging van de natuur moet begrepen worden als het streven naar een doel
Voorbeeld: Een sleutelbos (Zwaar voorwerp)
- Als je de sleutels loslaat, zal het naar beneden vallen
- De sleutels zal streven om op de grond te vallen
- Lichte voorwerpen zoals gaan juist naar boven
Verlangen naar iets = Verlangen naar perfectie die mogelijk is voor een voorwerp als de
sleutelbos
● Als de perfectie is bereikt = dan komt het tot rust
● Onbewogen beweger = Iets dat beweegt dat al perfect is
● De beweging van het levende staat model voor het niet levende
Descartes
In de Moderne Wetenschap = Geen doeloorzaken meer (zoals van Aristoteles)
- Doeloorzaken = Zijn oorzaken die volgen op het effect
- Menselijke lichamen vergelijken met een automaat (= Het is een pop die bepaalde dingen
kan doen. Voorbeeld: De pop kan dezelfde brief schrijven in vier verschillende talen)
4
Wetenschappen ( Juni)
Hoofdstuk 1: Wat is filosofie?
Definitie van Definitie = Bepalen van iets, Grenzen stellen
Twee soorten definities
1. Intensionele Definitie: Opsomming van elementen van de verzameling (Bv. 0, 1, 2,
3)
2. Extensionele Definitie: Opsomming van elementen van de verzameling (Bv. Alle
positieve getallen die behoren tot de verzameling van de natuurlijke getallen)
Filosofie = De liefde voor de wijsheid
Alfred North Het begin van de filosofie is de verwondering en niet de liefde voor de wijsheid
Whitehead
Louis CK Vragen van kinderen beantwoorden: Why, Why, Why
→ Is een soort van filosofie
Schopenhauer, Het begin van de filosofie is de vertwijfeling
Kierkegaard
Descartes Kritisch Denken = Denken wat voor anderen vanzelfsprekend lijkt
→ Descartes bouwt een heel systeem van de filosofie op dat alleen maar kritisch
is
Maar het kritisch rationeel denken is niet eigen aan de filosofie
Drie Methodologische instrumenten
= Specifieke instrumenten die eigen zijn aan de filosofische elementen
Intuïties De definitie van intuïtie is enorm verschoven doorheen de tijd
- In Middeleeuwen = Onmiddellijk waarneming van de waarheid
- Angelsaksische tijd = Automatische cognitieve op
gedachte-experimenten
1
, Veel wetenschappers vertrekken vanuit een bepaalde intuïtie over de
werkelijkheid (= Een gevoel dat het zo is en kijken of dat dit klopt)
Conceptuele analyse = Kritisch omgaan met bepaalde vragen
Concepten proberen helder te krijgen en te analyseren
Gedachte-Experiment = Het is een bepaald scenario dat je in gedachten ontwikkelt om
bepaalde consequenties of bepaalde aspecten van bepaalde zaken
helder te krijgen
→ Waarom wordt dit gedaan? Als het financieel moeilijk is of ethisch niet
mogelijk is
Een vierde instrument is argumenten geven maar dit is niet specifiek voor de filosofie
De domeinen van de filosofie
- De wetenschap kan verder bouwen op verworven kennis
Is er vooruitgang in de filosofie?
- Er is vaak negatieve vooruitgang → Weten dat bepaalde antwoorden foute
antwoorden zijn
- Of dat als je een bepaald hebt dan krijg je bepaalde problemen met vaak gegeven
antwoorden
- Of dat men weet dat er bepaalde antwoorden foutief zijn op deze vraag
Een verzameling van deeldisciplines: Er zijn er vier
Moraalfilosofie = Studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad
Voorbeeld = Trolley Problem
- Aan spoor 1 hangen 5 personen vast en aan spoor 2 enkel 1 persoon
- Is het beter om 1 persoon te overrijden dan 5
Metafysica = De studie van wat bestaat en van de aard van wat is
- Bestaat tijd? En als deze bestaat, wat is het dan?
- Bestaan getallen? En als deze bestaat, wat is het dan?
2
, Logica = De studie van de geldigheid van redeneringen en argumenten
- Waarom zijn ze geldig of niet-geldig?
- Niet-Geldige redeneringen zijn Drogreden
- Verkeerde Oorzaak en Gevolg → Niet-Geldig
Epistemologie = De studie van aard en mogelijkheid van kennis
- Men onderzoekt de aard en mogelijkheid van de kennis
- Wat is Kennis?
Voorbeeld: Brain in a Vat = Filosofische gedachte-experiment dat veel wordt
gebruikt in epistemologie
- Onderzoek over kennis, realiteit en bewustzijn
- Het vraagt zich af of we zeker dat onze ervaringen echt zijn
Geschiedenis van de filosofie
In de oudheid: 3-4de eeuw voor Chr.
● Filosofie wordt gebruikt om de natuur anders te verklaren (Goden spelen een rol)
● Filosofie is op de Achtergrond van een dominante mythologie
Middeleeuwen: Christendom was de dominante godsdienst
● Filosofie is op de Achtergrond van een dominante religie
● Filosofie maakt hierbij dienst van de theologie (Helderheid maken bij theologische
discussies)
● Een ander soort vragen dan voordien (in de oudheid)
Nieuwe tijd: Opkomst van de wetenschap
● De filosofie moet hiertegen ook definiëren
● Vragen worden op een meer zekere manier oplossen
● De wetenschap verklaart gebeurtenissen in de natuur
Hoofdstuk 2: Mechanisering en Doelgerichtheid
Waarom zijn deze rotsen zo puntig? Verschillende antwoordmogelijkheden
- Juiste antwoord: Omdat water en wind de botte kanten hebben weggespoeld en
weggeblazen
3
, Menselijke artefacten = Scherpe punten gemaakt door de mens zoals Potloodpunten
Natuurlijke zaken die puntig zijn: Snavel van vogel → Dit heeft een bepaald doel
Teleologie = Leer van de doel(oorzaken)
Aristoteles
Grootste filosoof ooit
Vier soorten oorzaken: UItleg met als voorbeeld een borstbeeld
1. Materiële: is de Steen waaruit het borstbeeld gemaakt is
2. Formele: Is de vorm die aan het borstbeeld gegeven is
3. Efficiënte Oorzaak: zijn de verschillende impacten/invloeden die hebben ingebracht op de
steen om uiteindelijk te resulteren in zijn concrete vorm
4. Doeloorzaak: Is het doel waarmee de steen bewerkt is
Finale oorzaak: De vorm van het borstbeeld zou anders zijn geweest als de beeldhouwer een
ander doel had met het beeld
Elke beweging van de natuur moet begrepen worden als het streven naar een doel
Voorbeeld: Een sleutelbos (Zwaar voorwerp)
- Als je de sleutels loslaat, zal het naar beneden vallen
- De sleutels zal streven om op de grond te vallen
- Lichte voorwerpen zoals gaan juist naar boven
Verlangen naar iets = Verlangen naar perfectie die mogelijk is voor een voorwerp als de
sleutelbos
● Als de perfectie is bereikt = dan komt het tot rust
● Onbewogen beweger = Iets dat beweegt dat al perfect is
● De beweging van het levende staat model voor het niet levende
Descartes
In de Moderne Wetenschap = Geen doeloorzaken meer (zoals van Aristoteles)
- Doeloorzaken = Zijn oorzaken die volgen op het effect
- Menselijke lichamen vergelijken met een automaat (= Het is een pop die bepaalde dingen
kan doen. Voorbeeld: De pop kan dezelfde brief schrijven in vier verschillende talen)
4
