MEDISCHE CRIMINALISTIEK
INLEIDING
Definitie forensische wetenschappen (forensic science)
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het
achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VERSUS CRIMINALISTIEK
• Forensische wetenschap: bredere term dat het deel van de wetenschap omvat
dat gebruikt wordt om een juridische vraag te beantwoorden (wie, wat, waar,
waarom?)
• Criminalistiek = is een tak van de forensische wetenschappen die zich richt op
het analyseren van sporen die tijdens een gerechtelijk onderzoek worden
aangetroffen. Het omvat het ontwikkelen en toepassen van
natuurwetenschappelijke en technische methoden om bewijsmateriaal te
onderzoeken, interpreteren en identificeren. Door disciplines zoals
vingerafdrukonderzoek, schoenafdrukanalyse en ballistiek te combineren, helpt
criminalistiek bij het beantwoorden van vragen die cruciaal zijn voor het oplossen
van misdrijven
Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis door
middel van wetenschappelijke sporenonderzoek
- Belang van de waarnemer: crime scene officer als herkenner van relevante sporen
(physical evidence)
SUBDOMEINEN BINNEN MEDISCHE CRIMINALISTIEK:
1. Medisch (biologisch):
• DNA-analyse
• Bloedsporenpatroonanalyse
• Forensische odontologie
• Forensische antropologie
• Forensisch pathologie/geneeskunde
• Forensische biologie
2. Andere:
• Fysisch (onderzoek fysische sporen)
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
+-,250 A.C.: Erasistratus: griekse arts- grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
• Autopsies en vivisecties (op criminelen)
• Ondekte hartritme bij liegen
• 1ste leugendetector is hierop gebaseerd
1
,3de eeuw voor Chr. Yi Yu Ji → een manuscript met een collectie misdrijven (bevatte een
verzameling van misdrijven en methoden om ze op te lossen)
• Man volgens echtgenote gestorven in brand maar de man had geen as in de
mond. Ze hebben dan een experiment uitgevoerd met 1 levend en 1 dood varken
waaruit bleek dat alleen het levende varken as in de luchtwegen had, dus dat de
man al dood moest geweest zijn.
• Echtgenote bekende (vroege vorm van forenzisch onderzoek)
44 B.C.: Autopsie op Julius Caesar door Antistius
• Caesar is vermoord door meerdere messteken en de autopsie toonde aan dat er
23 messteken waren en 1 in het hart die dodelijk was.
1248: Sung Tu → “Washing away of wrongs” (boek)
• 1ste historische boeken waarin er forensische casussen aan bod kwamen
gecombineerd met eigen ervaringen
• O.a. beschrijving van postmortem onderzoek van lichamen + beschrijving van
verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brandlijken)
⇨ Een van de eerste entomologische cassusen (aan de hand van insecten een
postmortem interval bepaald = idee van hoelang die persoon overleden is)
⇨ Moord in chinees dorp: alle boeren moesten op 1 lijn staan met de sikkel
in de warmte en de sikkel van 1 van de boeren werd aan getrokken door
vliegen (door de kleine partikels bloed) en aan de hand daarvan is de ‘man
veroordeeld geweest voor de moord.
1302: 1ste medicolegale autopsie op vraag van magistraat door Bartolomeo da Varignana
1595: 1ste samengestelde microscoop met 2 lenzen door Sacharis Jansen
1600: Antonio Beneveni
• Boek geschreven over autopsie en doodsoorzaken ““De abditis nonnullis ac
mirandis morborum et sanationum causis”
• Voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632-1723: Antoni van Leeuwenhoek !!
• Microscopen met vergroting tot x250
• Grondlegger van de microbiologie
1686: Marcello Malpighi
• Studie van het lichaam met het behulp van de microscoop
• Grondlegger van de microscopische anatomie
• Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
1784: Zaak John Tom (Lancaster UK)
1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “matching evidence”; SO werd gevonden met een
schotwond in het hoofd, met in de wond een stuk papier. In John Tom’s pistool vond
men een gelijksoortig papier. Deze overeenkomst tussen bewijsmateriaal leidde
2
,tot zijn veroordeling, waardoor dit een van de eerste gevallen was waarin forensisch
bewijs doorslaggevend was in een rechtszaak.
1835: Herry Goddard koppelde voor het eerst een kogel aan een specifiek wapen. Door
ballistisch onderzoek bewees hij dat het moordwapen bij de verdachte hoorde.
1787-1853: Mathieu Orfila !!
• Grondlegger van de forensische toxicologie
• Traité des poisons” (1813) = boek waarin hij methoden om gifstoffen op te sporen
beschreef
• Zaak Marie Lafarge (1940): ze moest trouwen met meneer Lafarge en zag dat niet
zitten, ze zou hem gedood hebben met ansenicum (gen) Aanvankelijk werd er
geen arsenicum in het lichaam van de overledene gevonde. Orfila werd
opgeroepen als expert en onderzocht het eerdere toxicologische onderzoek. Hij
ontdekte dat het onderzoek slecht was uitgevoerd en wist met zijn
geavanceerde methoden alsnog arsenicum in het lichaam aan te tonen. Zijn
bevindingen waren doorslaggevend voor de veroordeling van Marie Lafarge en
betekenden een doorbraak in het gebruik van toxicologisch bewijs in de
rechtszaal, waarmee forensische toxicologie als wetenschappelijke discipline
werd versterkt.
1850-1860: ontwikkeling fotografie + verbeteren opnames van crime scenes + beelden
van gevangenen
Alphonse Bertillon (1853-1914) was een Franse criminoloog die een revolutionair systeem
ontwikkelde om mensen te identificeren op basis van lichaamsmetingen, bekend als het
"Bertillon-systeem" of "Bertillonage". Dit systeem maakte gebruik van antropometrie,
waarbij verschillende fysieke kenmerken van een persoon werden gemeten en
geregistreerd.
Belangrijke aspecten van Bertillonage:
• Antropometrie: Aanvankelijk werden negen, later elf lichaamskenmerken
gemeten, zoals lengte, hoofd- en oorbreedte, lengte van de linker onderarm en
middelvinger. Daarnaast werden uiterlijke kenmerken zoals oogkleur, haarkleur,
littekens en tatoeages vastgelegd.
• Classificatie met vingerafdrukken: In 1894 werden vingerafdrukken
toegevoegd aan het systeem, wat hielp bij het beter classificeren van personen.
• Mugshots en "Le portrait parlé": Bertillon introduceerde de politiefoto’s
(mugshots) en een gedetailleerd beschrijvingssysteem van gezichten, zodat
verdachten herkend konden worden zonder foto of metingen.
• Forensische fotografie: Hij ontwikkelde een methode om misdaadscènes te
fotograferen met metrische technieken, waardoor echte afmetingen van objecten
en lichamen op de foto's konden worden bepaald.
Invloed van Adolphe Quetelet:
3
, Bertillon baseerde zijn antropometrische methode op de statistische bevindingen van
Adolphe Quetelet (1796-1874), die het concept van de "gemiddelde mens" introduceerde.
Dit hield in dat statistische gemiddelden van verschillende fysieke kenmerken een
voorspelbare standaard opleverden. Hoe meer parameters werden gemeten, hoe kleiner
de kans dat twee personen exact dezelfde metingen hadden.
Verval van Bertillonage:
Hoewel Bertillonage in het begin van de 20e eeuw breed werd gebruikt, werd het
geleidelijk vervangen door het efficiëntere systeem van vingerafdrukvergelijking, dat
betrouwbaarder bleek voor identificatie
Will West case
Will West werd opgenomen in een gevangenis in de VS, waar men volgens de
gebruikelijke procedure elf lichaamsmetingen uitvoerde. Tot hun verbazing bleken deze
metingen vrijwel identiek te zijn aan die van een andere gevangene, William West, die
al in de gevangenis zat. Dit systeem kon hen niet onderscheidden. Dit incident toonde
aan dat het Bertillon-systeem niet betrouwbaar genoeg was. Hierdoor schakelde men
over op vingerafdrukken als primaire identificatiemethode, omdat deze uniek zijn voor elk
individu.
Hans gross
Oostenrijks jurist en criminoloog grondlegger van crimineel profileren
• 1893: Criminal Investigations (boek), a practical textbook over het gebruik van
wetenschap in misdaadonderzoek
⇨ Introduceeerde methoden zoals: microscopie, vingerafdrukken, …
Dreyfus-affaire: onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus
De Dreyfus-affaire was een beruchte gerechtelijke dwaling in Frankrijk. Alfred Dreyfus,
een Joods-Franse officier, werd in 1894 onterecht veroordeeld voor spionage voor
Duitsland, gebaseerd op valse verklaringen en foutieve handschriftanalyse door Alphonse
Bertillon. Hij werd gedegradeerd en veroordeeld tot levenslang.
De affaire leidde tot grote politieke en maatschappelijke onrust, mede door Émile Zola’s
beroemde brief "J’accuse..." (1898), waarin hij de rechtszaak aanklaagde.
• 1899: Dreyfus kreeg gratie (schuldig verklaard, maar geen straf).
• 1906: Hij werd volledig vrijgesproken
William Herschel: 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen)
gebruikte
Henry Faulds: Toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
Francis Galton: Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken →
classificatiesysteem
Edmond LOCARD (1877 – 1966) !! Locard’s Exchange Principle:
"Every contact leaves a trace" → Wanneer twee objecten of personen met elkaar in
contact komen, wisselen ze materiaal uit, vaak op microscopisch niveau. Dit betekent dat
4
INLEIDING
Definitie forensische wetenschappen (forensic science)
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het
achterhalen van de waarheid en gebruikt worden voor gerechtelijke doeleinden
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VERSUS CRIMINALISTIEK
• Forensische wetenschap: bredere term dat het deel van de wetenschap omvat
dat gebruikt wordt om een juridische vraag te beantwoorden (wie, wat, waar,
waarom?)
• Criminalistiek = is een tak van de forensische wetenschappen die zich richt op
het analyseren van sporen die tijdens een gerechtelijk onderzoek worden
aangetroffen. Het omvat het ontwikkelen en toepassen van
natuurwetenschappelijke en technische methoden om bewijsmateriaal te
onderzoeken, interpreteren en identificeren. Door disciplines zoals
vingerafdrukonderzoek, schoenafdrukanalyse en ballistiek te combineren, helpt
criminalistiek bij het beantwoorden van vragen die cruciaal zijn voor het oplossen
van misdrijven
Hoofddoel forensisch onderzoek: reconstrueren van een unieke gebeurtenis door
middel van wetenschappelijke sporenonderzoek
- Belang van de waarnemer: crime scene officer als herkenner van relevante sporen
(physical evidence)
SUBDOMEINEN BINNEN MEDISCHE CRIMINALISTIEK:
1. Medisch (biologisch):
• DNA-analyse
• Bloedsporenpatroonanalyse
• Forensische odontologie
• Forensische antropologie
• Forensisch pathologie/geneeskunde
• Forensische biologie
2. Andere:
• Fysisch (onderzoek fysische sporen)
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
+-,250 A.C.: Erasistratus: griekse arts- grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
• Autopsies en vivisecties (op criminelen)
• Ondekte hartritme bij liegen
• 1ste leugendetector is hierop gebaseerd
1
,3de eeuw voor Chr. Yi Yu Ji → een manuscript met een collectie misdrijven (bevatte een
verzameling van misdrijven en methoden om ze op te lossen)
• Man volgens echtgenote gestorven in brand maar de man had geen as in de
mond. Ze hebben dan een experiment uitgevoerd met 1 levend en 1 dood varken
waaruit bleek dat alleen het levende varken as in de luchtwegen had, dus dat de
man al dood moest geweest zijn.
• Echtgenote bekende (vroege vorm van forenzisch onderzoek)
44 B.C.: Autopsie op Julius Caesar door Antistius
• Caesar is vermoord door meerdere messteken en de autopsie toonde aan dat er
23 messteken waren en 1 in het hart die dodelijk was.
1248: Sung Tu → “Washing away of wrongs” (boek)
• 1ste historische boeken waarin er forensische casussen aan bod kwamen
gecombineerd met eigen ervaringen
• O.a. beschrijving van postmortem onderzoek van lichamen + beschrijving van
verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking, brandlijken)
⇨ Een van de eerste entomologische cassusen (aan de hand van insecten een
postmortem interval bepaald = idee van hoelang die persoon overleden is)
⇨ Moord in chinees dorp: alle boeren moesten op 1 lijn staan met de sikkel
in de warmte en de sikkel van 1 van de boeren werd aan getrokken door
vliegen (door de kleine partikels bloed) en aan de hand daarvan is de ‘man
veroordeeld geweest voor de moord.
1302: 1ste medicolegale autopsie op vraag van magistraat door Bartolomeo da Varignana
1595: 1ste samengestelde microscoop met 2 lenzen door Sacharis Jansen
1600: Antonio Beneveni
• Boek geschreven over autopsie en doodsoorzaken ““De abditis nonnullis ac
mirandis morborum et sanationum causis”
• Voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632-1723: Antoni van Leeuwenhoek !!
• Microscopen met vergroting tot x250
• Grondlegger van de microbiologie
1686: Marcello Malpighi
• Studie van het lichaam met het behulp van de microscoop
• Grondlegger van de microscopische anatomie
• Publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
1784: Zaak John Tom (Lancaster UK)
1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “matching evidence”; SO werd gevonden met een
schotwond in het hoofd, met in de wond een stuk papier. In John Tom’s pistool vond
men een gelijksoortig papier. Deze overeenkomst tussen bewijsmateriaal leidde
2
,tot zijn veroordeling, waardoor dit een van de eerste gevallen was waarin forensisch
bewijs doorslaggevend was in een rechtszaak.
1835: Herry Goddard koppelde voor het eerst een kogel aan een specifiek wapen. Door
ballistisch onderzoek bewees hij dat het moordwapen bij de verdachte hoorde.
1787-1853: Mathieu Orfila !!
• Grondlegger van de forensische toxicologie
• Traité des poisons” (1813) = boek waarin hij methoden om gifstoffen op te sporen
beschreef
• Zaak Marie Lafarge (1940): ze moest trouwen met meneer Lafarge en zag dat niet
zitten, ze zou hem gedood hebben met ansenicum (gen) Aanvankelijk werd er
geen arsenicum in het lichaam van de overledene gevonde. Orfila werd
opgeroepen als expert en onderzocht het eerdere toxicologische onderzoek. Hij
ontdekte dat het onderzoek slecht was uitgevoerd en wist met zijn
geavanceerde methoden alsnog arsenicum in het lichaam aan te tonen. Zijn
bevindingen waren doorslaggevend voor de veroordeling van Marie Lafarge en
betekenden een doorbraak in het gebruik van toxicologisch bewijs in de
rechtszaal, waarmee forensische toxicologie als wetenschappelijke discipline
werd versterkt.
1850-1860: ontwikkeling fotografie + verbeteren opnames van crime scenes + beelden
van gevangenen
Alphonse Bertillon (1853-1914) was een Franse criminoloog die een revolutionair systeem
ontwikkelde om mensen te identificeren op basis van lichaamsmetingen, bekend als het
"Bertillon-systeem" of "Bertillonage". Dit systeem maakte gebruik van antropometrie,
waarbij verschillende fysieke kenmerken van een persoon werden gemeten en
geregistreerd.
Belangrijke aspecten van Bertillonage:
• Antropometrie: Aanvankelijk werden negen, later elf lichaamskenmerken
gemeten, zoals lengte, hoofd- en oorbreedte, lengte van de linker onderarm en
middelvinger. Daarnaast werden uiterlijke kenmerken zoals oogkleur, haarkleur,
littekens en tatoeages vastgelegd.
• Classificatie met vingerafdrukken: In 1894 werden vingerafdrukken
toegevoegd aan het systeem, wat hielp bij het beter classificeren van personen.
• Mugshots en "Le portrait parlé": Bertillon introduceerde de politiefoto’s
(mugshots) en een gedetailleerd beschrijvingssysteem van gezichten, zodat
verdachten herkend konden worden zonder foto of metingen.
• Forensische fotografie: Hij ontwikkelde een methode om misdaadscènes te
fotograferen met metrische technieken, waardoor echte afmetingen van objecten
en lichamen op de foto's konden worden bepaald.
Invloed van Adolphe Quetelet:
3
, Bertillon baseerde zijn antropometrische methode op de statistische bevindingen van
Adolphe Quetelet (1796-1874), die het concept van de "gemiddelde mens" introduceerde.
Dit hield in dat statistische gemiddelden van verschillende fysieke kenmerken een
voorspelbare standaard opleverden. Hoe meer parameters werden gemeten, hoe kleiner
de kans dat twee personen exact dezelfde metingen hadden.
Verval van Bertillonage:
Hoewel Bertillonage in het begin van de 20e eeuw breed werd gebruikt, werd het
geleidelijk vervangen door het efficiëntere systeem van vingerafdrukvergelijking, dat
betrouwbaarder bleek voor identificatie
Will West case
Will West werd opgenomen in een gevangenis in de VS, waar men volgens de
gebruikelijke procedure elf lichaamsmetingen uitvoerde. Tot hun verbazing bleken deze
metingen vrijwel identiek te zijn aan die van een andere gevangene, William West, die
al in de gevangenis zat. Dit systeem kon hen niet onderscheidden. Dit incident toonde
aan dat het Bertillon-systeem niet betrouwbaar genoeg was. Hierdoor schakelde men
over op vingerafdrukken als primaire identificatiemethode, omdat deze uniek zijn voor elk
individu.
Hans gross
Oostenrijks jurist en criminoloog grondlegger van crimineel profileren
• 1893: Criminal Investigations (boek), a practical textbook over het gebruik van
wetenschap in misdaadonderzoek
⇨ Introduceeerde methoden zoals: microscopie, vingerafdrukken, …
Dreyfus-affaire: onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus
De Dreyfus-affaire was een beruchte gerechtelijke dwaling in Frankrijk. Alfred Dreyfus,
een Joods-Franse officier, werd in 1894 onterecht veroordeeld voor spionage voor
Duitsland, gebaseerd op valse verklaringen en foutieve handschriftanalyse door Alphonse
Bertillon. Hij werd gedegradeerd en veroordeeld tot levenslang.
De affaire leidde tot grote politieke en maatschappelijke onrust, mede door Émile Zola’s
beroemde brief "J’accuse..." (1898), waarin hij de rechtszaak aanklaagde.
• 1899: Dreyfus kreeg gratie (schuldig verklaard, maar geen straf).
• 1906: Hij werd volledig vrijgesproken
William Herschel: 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen)
gebruikte
Henry Faulds: Toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
Francis Galton: Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken →
classificatiesysteem
Edmond LOCARD (1877 – 1966) !! Locard’s Exchange Principle:
"Every contact leaves a trace" → Wanneer twee objecten of personen met elkaar in
contact komen, wisselen ze materiaal uit, vaak op microscopisch niveau. Dit betekent dat
4
