TOETSSTOF THEMA 4
Lodewijks,Celina C.
,Inhoudsopgave
Rekenen vakdidactiek .............................................................................................................................. 3
Artikelen .............................................................................................................................................. 3
Denken over getalrelaties ................................................................................................................ 3
Rekenen + wiskunde = 8 .................................................................................................................. 5
Van de grote rekendag naar enkele aanwijzingen voor implementatie van onderzoekend leren
tijdens rekenen-wiskunde ............................................................................................................... 7
Taxonomie van Bloom ................................................................................................................... 10
Integratie matrix ............................................................................................................................ 14
Springen naar getallen................................................................................................................... 16
Rondje rekenspel ........................................................................................................................... 17
Juf, laat mij het mezelf maar leren! ............................................................................................... 18
Waar zitten we in de leerlijn? ........................................................................................................ 19
Sterke rekenaars en het rijtje van 100 ........................................................................................... 20
Leerkracht, leerling, leerstof.......................................................................................................... 21
Boek ................................................................................................................................................... 22
Hele getallen .................................................................................................................................. 22
Verhoudingen, procenten, breuken en kommagetallen................................................................ 34
Lessen ................................................................................................................................................ 51
Rekenen kennisbasis .............................................................................................................................. 56
Nederlands vakdidactiek en kennisbasis ............................................................................................... 65
Boek ................................................................................................................................................... 65
Rijke taal ........................................................................................................................................ 65
Basiskennis Taalonderwijs ............................................................................................................. 68
Artikelen ............................................................................................................................................ 75
Taal leer je met je lijf ..................................................................................................................... 75
Les in lezen (Fiche 1 en 10) ............................................................................................................ 75
Goede leesstart in groep 1 & 2 ...................................................................................................... 76
Interactief voorlezen...................................................................................................................... 76
Meer lezen, beter in taal ............................................................................................................... 77
Technisch leren lezen en spellen in groep 3 .................................................................................. 79
Leerlijnen ....................................................................................................................................... 81
Aardrijkskunde....................................................................................................................................... 84
Boek ................................................................................................................................................... 84
De wereld in met aardrijkskunde: vakdidactiek ............................................................................ 84
De wereld in met aardrijkskunde: vakinhoud................................................................................ 97
1
, Lessen .............................................................................................................................................. 105
Drama .................................................................................................................................................. 106
Boek: Kijk op spel............................................................................................................................. 106
Menswetenschappen .......................................................................................................................... 118
Artikelen .......................................................................................................................................... 118
Een begin maken met meervoudige intelligentie ........................................................................ 118
Meervoudige intelligentie en coöperatief leren .......................................................................... 121
Aan de slag met mindset ............................................................................................................. 124
Ellis en het verbreinen ................................................................................................................. 127
Adaptief onderwijs regisseren ..................................................................................................... 129
WSNS ........................................................................................................................................... 129
Adaptief onderwijs; bedoelt u? ................................................................................................... 129
Een jongen is geen meisje ........................................................................................................... 130
De ideale jongensschool .............................................................................................................. 130
De ideale meisjeschool ................................................................................................................ 130
Lessen .............................................................................................................................................. 131
2
, Rekenen vakdidactiek
Artikelen
Denken over getalrelaties
Kern van het artikel
Het artikel beschrijft hoe leerlingen in de bovenbouw van de basisschool (groep 6, 7 en 8) op een
speelse, onderzoekende manier kunnen leren nadenken over getallen en getalrelaties. De aanpak is
laagdrempelig en geschikt voor uiteenlopende niveaus. Centraal staat het spel ZaLogo, een Duitse
getallenpuzzel met fiches en kaarten, waarbij het niet alleen draait om het vinden van één juiste
oplossing, maar om het proces van redeneren, vergelijken en reflecteren.
Opbouw van de activiteit
De activiteit bestaat uit het oplossen van puzzelkaarten waarbij fiches met de getallen 1 t/m 9
moeten worden geplaatst in cirkels die met lijnen verbonden zijn. Elke lijn vormt een som (optelling)
en moet aan een voorwaarde voldoen, bijvoorbeeld: "elke lijn moet optellen tot 15".
Leerlingen starten vaak met trial-and-error: door uitproberen, schuiven en wisselen van fiches vinden
ze een oplossing. Sommige leerlingen ontdekken dat de som van de getallen 1 t/m 9 gelijk is aan 45
en dat, bij drie lijnen, elke lijn 15 moet zijn. Hierdoor ontstaan kansen om systematischer te werken.
Differentiatie en samenwerking
De opdracht biedt ruimte voor verschillende werkvormen:
• Sommige leerlingen knippen fiches uit en leggen ze fysiek neer.
• Anderen rekenen op papier of in hun hoofd.
• Leerlingen mogen zelf kiezen of ze samenwerken of zelfstandig werken.
De aanpak laat ruimte voor differentiatie. Snelle leerlingen kunnen worden uitgedaagd met
verdiepingsvragen, zoals het berekenen van alle mogelijke oplossingen, of combinatorische vragen
(bijv. hoeveel oplossingen zijn er als je ook volgorde meeneemt?).
Het belang van de nabespreking
De nabespreking is volgens Markusse cruciaal. Het gaat niet om ‘het goede antwoord’, maar om het
leren denken over verschillende oplossingen:
• Zijn twee oplossingen gelijk als de volgorde verschilt?
• Hoe weet je zeker dat je alle oplossingen hebt gevonden?
• Wat kun je leren van de aanpak van een ander?
3
Lodewijks,Celina C.
,Inhoudsopgave
Rekenen vakdidactiek .............................................................................................................................. 3
Artikelen .............................................................................................................................................. 3
Denken over getalrelaties ................................................................................................................ 3
Rekenen + wiskunde = 8 .................................................................................................................. 5
Van de grote rekendag naar enkele aanwijzingen voor implementatie van onderzoekend leren
tijdens rekenen-wiskunde ............................................................................................................... 7
Taxonomie van Bloom ................................................................................................................... 10
Integratie matrix ............................................................................................................................ 14
Springen naar getallen................................................................................................................... 16
Rondje rekenspel ........................................................................................................................... 17
Juf, laat mij het mezelf maar leren! ............................................................................................... 18
Waar zitten we in de leerlijn? ........................................................................................................ 19
Sterke rekenaars en het rijtje van 100 ........................................................................................... 20
Leerkracht, leerling, leerstof.......................................................................................................... 21
Boek ................................................................................................................................................... 22
Hele getallen .................................................................................................................................. 22
Verhoudingen, procenten, breuken en kommagetallen................................................................ 34
Lessen ................................................................................................................................................ 51
Rekenen kennisbasis .............................................................................................................................. 56
Nederlands vakdidactiek en kennisbasis ............................................................................................... 65
Boek ................................................................................................................................................... 65
Rijke taal ........................................................................................................................................ 65
Basiskennis Taalonderwijs ............................................................................................................. 68
Artikelen ............................................................................................................................................ 75
Taal leer je met je lijf ..................................................................................................................... 75
Les in lezen (Fiche 1 en 10) ............................................................................................................ 75
Goede leesstart in groep 1 & 2 ...................................................................................................... 76
Interactief voorlezen...................................................................................................................... 76
Meer lezen, beter in taal ............................................................................................................... 77
Technisch leren lezen en spellen in groep 3 .................................................................................. 79
Leerlijnen ....................................................................................................................................... 81
Aardrijkskunde....................................................................................................................................... 84
Boek ................................................................................................................................................... 84
De wereld in met aardrijkskunde: vakdidactiek ............................................................................ 84
De wereld in met aardrijkskunde: vakinhoud................................................................................ 97
1
, Lessen .............................................................................................................................................. 105
Drama .................................................................................................................................................. 106
Boek: Kijk op spel............................................................................................................................. 106
Menswetenschappen .......................................................................................................................... 118
Artikelen .......................................................................................................................................... 118
Een begin maken met meervoudige intelligentie ........................................................................ 118
Meervoudige intelligentie en coöperatief leren .......................................................................... 121
Aan de slag met mindset ............................................................................................................. 124
Ellis en het verbreinen ................................................................................................................. 127
Adaptief onderwijs regisseren ..................................................................................................... 129
WSNS ........................................................................................................................................... 129
Adaptief onderwijs; bedoelt u? ................................................................................................... 129
Een jongen is geen meisje ........................................................................................................... 130
De ideale jongensschool .............................................................................................................. 130
De ideale meisjeschool ................................................................................................................ 130
Lessen .............................................................................................................................................. 131
2
, Rekenen vakdidactiek
Artikelen
Denken over getalrelaties
Kern van het artikel
Het artikel beschrijft hoe leerlingen in de bovenbouw van de basisschool (groep 6, 7 en 8) op een
speelse, onderzoekende manier kunnen leren nadenken over getallen en getalrelaties. De aanpak is
laagdrempelig en geschikt voor uiteenlopende niveaus. Centraal staat het spel ZaLogo, een Duitse
getallenpuzzel met fiches en kaarten, waarbij het niet alleen draait om het vinden van één juiste
oplossing, maar om het proces van redeneren, vergelijken en reflecteren.
Opbouw van de activiteit
De activiteit bestaat uit het oplossen van puzzelkaarten waarbij fiches met de getallen 1 t/m 9
moeten worden geplaatst in cirkels die met lijnen verbonden zijn. Elke lijn vormt een som (optelling)
en moet aan een voorwaarde voldoen, bijvoorbeeld: "elke lijn moet optellen tot 15".
Leerlingen starten vaak met trial-and-error: door uitproberen, schuiven en wisselen van fiches vinden
ze een oplossing. Sommige leerlingen ontdekken dat de som van de getallen 1 t/m 9 gelijk is aan 45
en dat, bij drie lijnen, elke lijn 15 moet zijn. Hierdoor ontstaan kansen om systematischer te werken.
Differentiatie en samenwerking
De opdracht biedt ruimte voor verschillende werkvormen:
• Sommige leerlingen knippen fiches uit en leggen ze fysiek neer.
• Anderen rekenen op papier of in hun hoofd.
• Leerlingen mogen zelf kiezen of ze samenwerken of zelfstandig werken.
De aanpak laat ruimte voor differentiatie. Snelle leerlingen kunnen worden uitgedaagd met
verdiepingsvragen, zoals het berekenen van alle mogelijke oplossingen, of combinatorische vragen
(bijv. hoeveel oplossingen zijn er als je ook volgorde meeneemt?).
Het belang van de nabespreking
De nabespreking is volgens Markusse cruciaal. Het gaat niet om ‘het goede antwoord’, maar om het
leren denken over verschillende oplossingen:
• Zijn twee oplossingen gelijk als de volgorde verschilt?
• Hoe weet je zeker dat je alle oplossingen hebt gevonden?
• Wat kun je leren van de aanpak van een ander?
3
