Pneumologie (B.Vlaeminck)
= behoort tot het respiratoir stelsel
1. Zuur-base evenwicht en bloedgassen
Wat is het belang van zuur-base evenwicht?
= onderzoek van de bloedgassen en pH van het bloed geeft belangrijke informatie over stoornissen in
het zuur-base evenwicht
- Kan door respiratoire of kan door een metabole aandoening veroorzaakt worden
Respiratoire verstoringen:
= verstoringen die samengaan met de CO2- concentratie
Metabole zuur-base verstoringen:
= verstoringen die samenhangen met de bicarbonaatconcentratie (HCO3)
Er zijn 2 organen die een belangrijke rol spelen:
- Nieren via de HCO-3 door meer of minder carbonaten te weerhouden
o Geeft een metabole oorzaak
- Longen via PCO-2 door trager/sneller te ademen
o Geeft een respiratoire oorzaak
Patiënten met pneumologische aandoeningen:
- Kan er onderzoek gedaan worden van de bloedgassen en de pH de zuurstof therapie richten
- Kan er beslist worden tot niet-invasieve positieve druk beademing of kunstmatige beademing
via intubatie
Arteriële bloedgassen
- Geven de beste informatie
- Geven de capillaire bepaling van de bloedgassen dat nuttig kan zijn voor de pH- en pCO2-
waarden
Hoe kan je de zuurstofsaturatie meten?
= met een pulse-oximetrie
- Dit is een waardevolle parameter vooral om de zuurstof therapie te richten
- Vanaf een saturatie van 80% moet de partiële zuurstof spanning gevolgd worden
o = PaO2
Basiscomponenten die bij de bepaling van bloedgassen en pH onderzocht worden:
Bloedgassen Normaalwaarden
pH - 7,35- 7,45
pCO2 - 35 – 45 mmHg
PO2 - 90-100 mmHg
- Capillair → 40-60 mmHg
, O2 (saturatie sO2) - 95-99%
Bicarbonaat - 24-28 mEq/L
(HCO3-)
Base Excess (BE) - +2 tot – 2 mEq/L
Addendum
= de partiële druk van bloedgassen (in mmHg) in verschillende delen van respiratoir en circulair
systeem
1.1 pCO-2
- Geeft informatie over de ventilatie (t.h.v. de longen)
- Bij hypoventilatie wordt CO2 onvoldoende uitgeademd en stijgt de CO2 in het bloed
- Bij hyperventilatie wordt te veel CO2 uitgeademd waardoor het CO2 in het bloed afneemt en
respiratoire alkalose ontstaat
De pCO2 heeft rechtstreeks gevolgen voor de zuurtegraad:
= namelijk meer zuurvorming
1.2 pO2
= de waarde geeft de hoeveelheid zuurstof weer die opgelost is in het plasma
- Dit is beschikbaar voor de lichaamscellen
- pO2 kan dalen bij een gestoord gasuitwisseling
o bv. bij emfyseem, pneumonie, longoedeem etc.
1.3 Bicarbonaat (HCO3—en BE)
Bicarbonaat
= een alkalische substantie die meer dan de helft van de alkalische stoffen (bufferende basen) in het
bloed uitmaakt
- Vervult de rol als belangrijke buffer om de pH binnen de gewenste grenzen te houden
Een tekort aan bicarbonaat of een teveel aan bepaalde zuren:
- Kan de oorzaak zijn van een metabole acidose
o = een verzuring van het lichaam, dan heeft het bloed een te lage zuurtegraad
▪ Bv. door melkzuur bij een anaërobe stofwisseling, andere zuren bij
vetverbranding bij diabetes
Een teveel aan bicarbonaat
- Kan de oorzaak zijn van een metabole alkalose
o = een te hoge pH (>7,45) van het bloed dat veroorzaakt kan worden door een tekort
aan zure of een overschot aan basische stoffen
BE: Base Excess
Vaak wordt de waarde aan basen berekend:
- Men kijkt of er een teveel of een tekort is aan de basen
Groter dan -2 en kleiner dan +2 - Normaal
, Kleiner -2 - Acidose
Groter dan +2 - Alkalose
1.4 pH
= geeft aan in welke mate een lichaamsvloeistof zuur of alkalisch is
- pH van een vloeistof ligt altijd tussen 0 en 14
- Neutrale pH → 7
- Bloed → licht alkalisch (7,4)
- Maag vocht → zuur (2)
pH- waarden:
Normale omstandigheden bloed 7,40
Acidose < 7,35
Alkalose > 7,45
Ph:
- Een relatief constante pH is noodzakelijk
- Allerlei processen in het lichaam zijn ervan afhankelijk
o Enzymactiviteit, bloedstolling, spiercontractie etc.
- pH minder dan 6,8 of meer dan 7,8 leidt tot chaos in het lichaam en overlijden
Naast een oorzaak van ontstaan wordt een opdeling gemaakt in 4 hoofdafwijkingen van het
normale- zuur base evenwicht:
- Metabole acidose
- Respiratoire acidose
- Metabole alkalose
- Respiratoire alkalose
Respiratoire acidose
- Bij een hypoventilatie vindt er een CO2 opstapeling plaats of een hypercapnie
o Hypoventilatie → tekortschieten van de ventilatie t.o.v. de behoefte
- Stijging van de PCO2 heeft een rechtstreekse invloed op de pH
o Daalt:
▪ pCO2 > 45 mmHg
▪ pH < 7,35
Bicarbonaat en BE:
- Zijn aanvankelijk normaal
- Als de respiratoire acidose aanhoudt zorgen de nieren voor de compensatie door meer
carbonaat vast te houden
Bij wie komt respiratoire acidose voor?
- Terminaal COPD
- ARDS
o = een longaandoening waarbij de AH acuut en in toenemende mate tekort schier
door een heftige ontstekingsreactie in de longen
- Dysfunctie van de AH-spieren
= behoort tot het respiratoir stelsel
1. Zuur-base evenwicht en bloedgassen
Wat is het belang van zuur-base evenwicht?
= onderzoek van de bloedgassen en pH van het bloed geeft belangrijke informatie over stoornissen in
het zuur-base evenwicht
- Kan door respiratoire of kan door een metabole aandoening veroorzaakt worden
Respiratoire verstoringen:
= verstoringen die samengaan met de CO2- concentratie
Metabole zuur-base verstoringen:
= verstoringen die samenhangen met de bicarbonaatconcentratie (HCO3)
Er zijn 2 organen die een belangrijke rol spelen:
- Nieren via de HCO-3 door meer of minder carbonaten te weerhouden
o Geeft een metabole oorzaak
- Longen via PCO-2 door trager/sneller te ademen
o Geeft een respiratoire oorzaak
Patiënten met pneumologische aandoeningen:
- Kan er onderzoek gedaan worden van de bloedgassen en de pH de zuurstof therapie richten
- Kan er beslist worden tot niet-invasieve positieve druk beademing of kunstmatige beademing
via intubatie
Arteriële bloedgassen
- Geven de beste informatie
- Geven de capillaire bepaling van de bloedgassen dat nuttig kan zijn voor de pH- en pCO2-
waarden
Hoe kan je de zuurstofsaturatie meten?
= met een pulse-oximetrie
- Dit is een waardevolle parameter vooral om de zuurstof therapie te richten
- Vanaf een saturatie van 80% moet de partiële zuurstof spanning gevolgd worden
o = PaO2
Basiscomponenten die bij de bepaling van bloedgassen en pH onderzocht worden:
Bloedgassen Normaalwaarden
pH - 7,35- 7,45
pCO2 - 35 – 45 mmHg
PO2 - 90-100 mmHg
- Capillair → 40-60 mmHg
, O2 (saturatie sO2) - 95-99%
Bicarbonaat - 24-28 mEq/L
(HCO3-)
Base Excess (BE) - +2 tot – 2 mEq/L
Addendum
= de partiële druk van bloedgassen (in mmHg) in verschillende delen van respiratoir en circulair
systeem
1.1 pCO-2
- Geeft informatie over de ventilatie (t.h.v. de longen)
- Bij hypoventilatie wordt CO2 onvoldoende uitgeademd en stijgt de CO2 in het bloed
- Bij hyperventilatie wordt te veel CO2 uitgeademd waardoor het CO2 in het bloed afneemt en
respiratoire alkalose ontstaat
De pCO2 heeft rechtstreeks gevolgen voor de zuurtegraad:
= namelijk meer zuurvorming
1.2 pO2
= de waarde geeft de hoeveelheid zuurstof weer die opgelost is in het plasma
- Dit is beschikbaar voor de lichaamscellen
- pO2 kan dalen bij een gestoord gasuitwisseling
o bv. bij emfyseem, pneumonie, longoedeem etc.
1.3 Bicarbonaat (HCO3—en BE)
Bicarbonaat
= een alkalische substantie die meer dan de helft van de alkalische stoffen (bufferende basen) in het
bloed uitmaakt
- Vervult de rol als belangrijke buffer om de pH binnen de gewenste grenzen te houden
Een tekort aan bicarbonaat of een teveel aan bepaalde zuren:
- Kan de oorzaak zijn van een metabole acidose
o = een verzuring van het lichaam, dan heeft het bloed een te lage zuurtegraad
▪ Bv. door melkzuur bij een anaërobe stofwisseling, andere zuren bij
vetverbranding bij diabetes
Een teveel aan bicarbonaat
- Kan de oorzaak zijn van een metabole alkalose
o = een te hoge pH (>7,45) van het bloed dat veroorzaakt kan worden door een tekort
aan zure of een overschot aan basische stoffen
BE: Base Excess
Vaak wordt de waarde aan basen berekend:
- Men kijkt of er een teveel of een tekort is aan de basen
Groter dan -2 en kleiner dan +2 - Normaal
, Kleiner -2 - Acidose
Groter dan +2 - Alkalose
1.4 pH
= geeft aan in welke mate een lichaamsvloeistof zuur of alkalisch is
- pH van een vloeistof ligt altijd tussen 0 en 14
- Neutrale pH → 7
- Bloed → licht alkalisch (7,4)
- Maag vocht → zuur (2)
pH- waarden:
Normale omstandigheden bloed 7,40
Acidose < 7,35
Alkalose > 7,45
Ph:
- Een relatief constante pH is noodzakelijk
- Allerlei processen in het lichaam zijn ervan afhankelijk
o Enzymactiviteit, bloedstolling, spiercontractie etc.
- pH minder dan 6,8 of meer dan 7,8 leidt tot chaos in het lichaam en overlijden
Naast een oorzaak van ontstaan wordt een opdeling gemaakt in 4 hoofdafwijkingen van het
normale- zuur base evenwicht:
- Metabole acidose
- Respiratoire acidose
- Metabole alkalose
- Respiratoire alkalose
Respiratoire acidose
- Bij een hypoventilatie vindt er een CO2 opstapeling plaats of een hypercapnie
o Hypoventilatie → tekortschieten van de ventilatie t.o.v. de behoefte
- Stijging van de PCO2 heeft een rechtstreekse invloed op de pH
o Daalt:
▪ pCO2 > 45 mmHg
▪ pH < 7,35
Bicarbonaat en BE:
- Zijn aanvankelijk normaal
- Als de respiratoire acidose aanhoudt zorgen de nieren voor de compensatie door meer
carbonaat vast te houden
Bij wie komt respiratoire acidose voor?
- Terminaal COPD
- ARDS
o = een longaandoening waarbij de AH acuut en in toenemende mate tekort schier
door een heftige ontstekingsreactie in de longen
- Dysfunctie van de AH-spieren
