Samenvatting emotie, cognitie en gedrag
Hoorcollege 1: Het sociale brein van adolescenten
Concept of adolescence
Fase die verschilt van de kindertijd en volwassenheid – universeel
Begin en einde – cultureel specifiek
Begin: puberteit (hormonale verandering)
Eind: het bereiken van volledige volwassen rollen (flexibel, cultureel
bepaald)
Mensen vinden de jeugd in hun tijd is het ergste
Fysiek gezien zijn mensen in hun adolescentie het sterkst. Vergeleken met
de kindertijd is er een groei in moraliteit
Vooral onbedoeld letsel, zoals motorongeluk
Morbidity is een medische
term die verwijst naar het
vóórkomen van ziekte of
aandoeningen in een bepaalde
populatie.
,Geestelijke gezondheid bij westerse adolescenten (11-19)
Psychische stoornissen beginnen meestal in de jeugd (behalve
externe ziektes, zoals ADHD etc.)
Episodes van een milde DSM-IV-psychische stoornis komen vaak
voor
22% van de adolescenten heeft ten minste één ernstige stoornis
ervaren; 10% had een slechte geestelijke gezondheid
De prevalentie van ernstige psychische stoornissen bij adolescenten
is hoger dan zelfs de meest voorkomende ernstige somatische
aandoeningen
Begin van de adolescentie: puberteit - je hoeft de hormonen niet uit je
hoofd te leren
Aanvang:
Gonadotropine-releasing hormone
Dit verhoogt de productie van luteïniserend hormoon en
follikelstimulerend hormoon
Deze hormonen veroorzaken de stijging van testosteron bij jongens
en oestradiol en progesteron bij meisjes
Barendse et al. 2020
Einde van de adolescentie: ‘volwassen rollen’
,Langere duur van de adolescentie ~ langere periode van risico's en
kansen
Veranderingen in de hersenen
Puberteit en de hersenen
Hormonen beïnvloeden de organisatie van de hersenen (testosteron
leidt bijvoorbeeld tot een toename van grijze stof in de mediale
amygdala - tijdens een gevecht bijvoorbeeld)
Hormonen beïnvloeden de manier waarop hersencellen worden
geactiveerd als reactie op een situatie of omgeving (testosteron
neemt bijvoorbeeld toe tijdens een gevecht; muizen die een gevecht
winnen, ontwikkelen meer receptoren voor testosteron in
hersengebieden die belangrijk zijn voor beloning en sociaal gedrag)
o Ervaringen met sociale situaties beïnvloeden de organisatie
van het brein in termen van receptoren van testosteron en dit
effect is gemedieerd door de levels van testosteron
o Nummer receptoren kan de betrokkenheid en het aantal wins
in de toekomst voorspellen
Structurele veranderingen in de hersenen tijdens de adolescentie
Grijze stof neigt tot dunner worden
Witte stof neemt in volume toe
Veranderingen in functionele connectiviteit
Neuronen/synapsen prolifereren eerst en worden vervolgens
gesnoeid
Meer dan 40% van de synapsen wordt geëlimineerd
Veranderingen in de circuits van de frontale/basale ganglia
, Functionele hersenveranderingen tijdens de adolescentie
Cognitieve controle: zowel toename als afname van prefrontale
activatie tijdens de adolescentie; toename in de pariëtale cortex.
Bijvoorbeeld als er medeleerlingen of ouders aanwezig zijn
Affectieve verwerking: niet-lineair patroon met piek in subcorticale
verwerking halverwege de adolescentie
Sociaal-cognitieve verwerking: geleidelijke toename van TPJ,
geleidelijke afname van dmPFC (anterieur-posterieure verschuiving)
van adolescentie tot volwassenheid
Sociaal-affectieve verwerking: toegenomen respons op acceptatie en
afwijzing
Duale procesmodellen
Mismatch tussen verhoogde gevoeligheid voor emotionele stimuli in
limbische gebieden en vertraagde rijping van cognitieve controle →
risicovol gedrag
Duale procesmodellen verfijnd
Ook pro-sociaal gedrag en het gebruik van cognitieve controle voor
het behandelen van belangrijke doelen
Nodig om bijvoorbeeld een juist te zoeken en de wereld te
ontdekken → je identiteit te ontwikkelen
Individuele verschillen
Hoorcollege 1: Het sociale brein van adolescenten
Concept of adolescence
Fase die verschilt van de kindertijd en volwassenheid – universeel
Begin en einde – cultureel specifiek
Begin: puberteit (hormonale verandering)
Eind: het bereiken van volledige volwassen rollen (flexibel, cultureel
bepaald)
Mensen vinden de jeugd in hun tijd is het ergste
Fysiek gezien zijn mensen in hun adolescentie het sterkst. Vergeleken met
de kindertijd is er een groei in moraliteit
Vooral onbedoeld letsel, zoals motorongeluk
Morbidity is een medische
term die verwijst naar het
vóórkomen van ziekte of
aandoeningen in een bepaalde
populatie.
,Geestelijke gezondheid bij westerse adolescenten (11-19)
Psychische stoornissen beginnen meestal in de jeugd (behalve
externe ziektes, zoals ADHD etc.)
Episodes van een milde DSM-IV-psychische stoornis komen vaak
voor
22% van de adolescenten heeft ten minste één ernstige stoornis
ervaren; 10% had een slechte geestelijke gezondheid
De prevalentie van ernstige psychische stoornissen bij adolescenten
is hoger dan zelfs de meest voorkomende ernstige somatische
aandoeningen
Begin van de adolescentie: puberteit - je hoeft de hormonen niet uit je
hoofd te leren
Aanvang:
Gonadotropine-releasing hormone
Dit verhoogt de productie van luteïniserend hormoon en
follikelstimulerend hormoon
Deze hormonen veroorzaken de stijging van testosteron bij jongens
en oestradiol en progesteron bij meisjes
Barendse et al. 2020
Einde van de adolescentie: ‘volwassen rollen’
,Langere duur van de adolescentie ~ langere periode van risico's en
kansen
Veranderingen in de hersenen
Puberteit en de hersenen
Hormonen beïnvloeden de organisatie van de hersenen (testosteron
leidt bijvoorbeeld tot een toename van grijze stof in de mediale
amygdala - tijdens een gevecht bijvoorbeeld)
Hormonen beïnvloeden de manier waarop hersencellen worden
geactiveerd als reactie op een situatie of omgeving (testosteron
neemt bijvoorbeeld toe tijdens een gevecht; muizen die een gevecht
winnen, ontwikkelen meer receptoren voor testosteron in
hersengebieden die belangrijk zijn voor beloning en sociaal gedrag)
o Ervaringen met sociale situaties beïnvloeden de organisatie
van het brein in termen van receptoren van testosteron en dit
effect is gemedieerd door de levels van testosteron
o Nummer receptoren kan de betrokkenheid en het aantal wins
in de toekomst voorspellen
Structurele veranderingen in de hersenen tijdens de adolescentie
Grijze stof neigt tot dunner worden
Witte stof neemt in volume toe
Veranderingen in functionele connectiviteit
Neuronen/synapsen prolifereren eerst en worden vervolgens
gesnoeid
Meer dan 40% van de synapsen wordt geëlimineerd
Veranderingen in de circuits van de frontale/basale ganglia
, Functionele hersenveranderingen tijdens de adolescentie
Cognitieve controle: zowel toename als afname van prefrontale
activatie tijdens de adolescentie; toename in de pariëtale cortex.
Bijvoorbeeld als er medeleerlingen of ouders aanwezig zijn
Affectieve verwerking: niet-lineair patroon met piek in subcorticale
verwerking halverwege de adolescentie
Sociaal-cognitieve verwerking: geleidelijke toename van TPJ,
geleidelijke afname van dmPFC (anterieur-posterieure verschuiving)
van adolescentie tot volwassenheid
Sociaal-affectieve verwerking: toegenomen respons op acceptatie en
afwijzing
Duale procesmodellen
Mismatch tussen verhoogde gevoeligheid voor emotionele stimuli in
limbische gebieden en vertraagde rijping van cognitieve controle →
risicovol gedrag
Duale procesmodellen verfijnd
Ook pro-sociaal gedrag en het gebruik van cognitieve controle voor
het behandelen van belangrijke doelen
Nodig om bijvoorbeeld een juist te zoeken en de wereld te
ontdekken → je identiteit te ontwikkelen
Individuele verschillen
